Διαμόρφωση Προσωπικότητας

 

Διαμόρφωση Προσωπικότητας

[Χριστιανική Ηθική]

Του Χρύσανθου Θεοχάρη

Όταν μιλάμε για την προσωπικότητα κάποιου εννοούμε τί σόι άνθρωπος είναι, ποιες είναι οι αρχές και οι αξίες του όπως εξωτερικεύονται απ’ τον τρόπο που ζει και συμπεριφέρεται σε όλους τους τομείς της ζωής του. Δεν μιλάμε δηλαδή για τους «ρόλους που παίζει» κάποιος για να ταιριάξει σε κάποια περιβάλλοντα. Η προσωπικότητα κάποιου δεν αλλάζει απ’ τη μια μέρα στην άλλη. Διαπλάθεται με προσπάθεια και συνέπεια μέσα σε κατάλληλο περιβάλλον. Μπορεί η αλλαγή αντιλήψεων και ιδεών – κοινωνικών και θρησκευτικών - να πραγματοποιείται σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα, όμως η αλλαγή της προσωπικότητας θέλει διαφώτιση, προσπάθεια και μεγάλη πίστωση χρόνου. Ο λόγος γι’ αυτό είναι το γεγονός πως η προσωπικότητα είναι η συνολική αντίληψη που έχει κάποιος για τη ζωή, η στάση ζωής, η συνείδηση του, ο εαυτός του, το υλικό με το οποίο υφάνθηκε η προσωπικότητα του απ’ τη γέννησή του μέχρι σήμερα. Αν με «πείσουν» πως πρέπει να πρέπει να αλλάξω τρόπο ζωής, ή αν βρεθώ κάτω από συνθήκες που θα αισθάνομαι αναγκασμένος να αλλάξω τρόπο συμπεριφοράς, η αλλαγή που θα κάνω θα αφορά μόνο κάποια σημεία και μόνο για λόγους συμμόρφωσης. Μπορεί και να με βολέψει να πιστέψω πως άλλαξα και έγινα άλλος άνθρωπος. Αν έχω όμως έστω και λίγη αυτογνωσία, θα αντιληφθώ αργά ή γρήγορα πως στην ουσία είμαι ο ίδιος και πως η αλλαγή μου είναι απλά μια φιλότιμη και καλοπροαίρετη προσπάθεια συμμόρφωσης σε ένα πρότυπο που μου επιβλήθηκε από εξωτερικούς παράγοντες. Η πραγματικότητα αυτή ισχύει σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό όταν πρόκειται για εκκλησιαστικά περιβάλλοντα και συνάξεις, όπου η εξωτερική συμπεριφορά παίζει ιδιαίτερο ρόλο.

Τί είναι και Πώς Διαμορφώνεται η Ανθρώπινη Προσωπικότητα

Η ανθρώπινη προσωπικότητα – με κέντρο τον εγκέφαλο - είναι πολυσύνθετη και πολυεπίπεδη. Σε αδρές γραμμές θα λέγαμε πως υπάρχουν τρεις διαδικασίες ή δραστηριότητες ή δυνάμεις ή δυναμικές ή τάσεις ή στρώματα ή κέντρα ελέγχου που ρυθμίζουν τη ζωή και την όλη συμπεριφορά του ανθρώπου. Εννοείται, δεν πρόκειται για διαφορετικά συστατικά ή ουσίες. Οι «δυνάμεις» αυτές ή λειτουργίες δεν είναι αυτόνομες ή αυθύπαρκτες. Δεν εντοπίζονται σε κάποιο συγκεκριμένο τμήμα του εγκεφάλου ή κάποιου άλλου μέρους του σώματος. Μάλλον, η μια είναι μέσα στην άλλη, είναι το υφάδι, το σύνολο δηλαδή των νημάτων του υφάσματος που είναι η ενιαία και αδιαίρετη ανθρώπινη προσωπικότητα:

Εγώ

Το Εγώ είμαι εγώ, ο Ενήλικας, ο αποδέκτης των πληροφοριών και των στοιχείων, το Συνειδητό. Εγώ που επεξεργάζομαι το υλικό που μου παρουσιάζουν οι αισθήσεις μου, το αξιολογώ, το ερμηνεύω και παίρνω τις αποφάσεις.

Ο πολύς κόσμος μόνο αυτό το «επίπεδο» γνωρίζει και μόνο με αυτό ασχολείται, τα υπόλοιπα του είναι ψιλά γράμματα και τον αφήνουν αδιάφορο.

Ίσως μας φανεί παράξενο, αλλά και η Καινή Διαθήκη κάνει λόγο για αυτό το Εγώ, γι’ αυτόν τον Ενήλικα που ζει το παρόν, που βλέπει τον εαυτό του και την όλη συμπεριφορά του απέναντι στο Θεό, που αναγνωρίζει το επίπεδο που βρίσκεται η σχέση του με το Θεό, που αναγνωρίζει τα δικά του λάθη και τις ατέλειές του, που βλέπει τί έκανε και συνεχίζει να κάνει ο Θεός για να τον βοηθήσει να ξεπεράσει το υπαρξιακό πρόβλημά του. Αυτό το Εγώ, αυτό το Συνειδητό που σκέφτεται, κρίνει, αξιολογεί και παίρνει αποφάσεις, στην Καινή Διαθήκη ακούει στο όνομα «νους». Εννοείται βέβαια πως η λέξη νους είναι η λέξη που υπάρχει στο πρωτότυπο και αποδίδεται – σε μια σωστή μετάφραση που αποδίδει την έννοια του πρωτοτύπου - ανάλογα με τη χρήση της στην κάθε συνάφεια. Οι διάφορες λοιπόν συνάφειες και χρήσεις της λέξης μας δίνουν τις έννοιες που θα δούμε στη συνέχεια [Μέσα σε αγκύλες είναι οι λέξεις του πρωτοτύπου κειμένου της Κ.Δ.]. Σχετικά με το νου και το τί και πώς μπορεί να αλλάξει έχουμε πολλά να πούμε – χρειάζεται πολλά να πούμε – στην πορεία της μελέτης μας, για τον επιπρόσθετο λόγο ότι ο «νους» είναι βασικό στοιχείο της Βιβλικής Ανθρωπολογίας. Νους λοιπόν στην Καινή Διαθήκη σημαίνει, δηλαδή χρησιμοποιείται με τις ακόλουθες έννοιες:

1. Νους, σκέψη, εσωτερική διάθεση 

Εφεσίους 4:17-18 - Εδώ εκφράζεται ο εσωτερικός προσανατολισμός ή η ηθική διάθεση και πρόθεση του Εγώ, του Ενήλικου, του υπεύθυνου ανθρώπου:

"Τούτο σας λέω και το τονίζω, στο όνομα του Κυρίου: να μη ζείτε πια όπως ζουν οι ειδωλολάτρες, που ακολουθούν τους μάταιους διαλογισμούς τους [εν ματαιότητι του νοός αυτών]. Το μυαλό τους [διάνοια] είναι σκοτισμένο και έχουν αποξενωθεί από τη ζωή που δίνει ο Θεός, γιατί έχουν άγνοια, κι η καρδιά τους έχει πωρωθεί."

Α Κορινθίους 1:10 – Το ίδιο ισχύει και στο εδάφιο αυτό, δηλαδή σκέψεις, λογισμοί και ηθική διάθεση και πρόθεση:

"Να είστε όλοι σύμφωνοι μεταξύ σας και να μην υπάρχουν ανάμεσά σας διαιρέσεις, αλλά να είστε ενωμένοι, με μία σκέψη [νους] και με ένα φρόνημα [γνώμη]."

Ρωμαίους 12:2 – Ο «νους» του Ενήλικα έχει τη δυνατότητα να ανακαινίζεται συνεχώς και ολόκληρος ο άνθρωπος να μεταμορφώνεται διαρκώς χάρη στη νέα σχέση του με το Θεό. Η ανακαίνιση και η μεταμόρφωση του ανθρώπου που συμφιλιώθηκε με το Θεό δια μέσου του Ιησού Χριστού έρχονται σταδιακά μετά την αναγέννηση σε μια πορεία χωρίς τέλος και ολοκλήρωση. Τα ρήματα «μη συσχηματίζεσθε» και «μεταμορφούσθε τη ανακοινώσει του νοός» είναι σε χρόνο ενεστώτα διαρκείας.

"Μην προσαρμόζεστε στη νοοτροπία αυτού του κόσμου, αλλά να μεταμορφώνεστε συνεχώς προς το καλό, αποκτώντας το νέο φρόνημα του πιστού [ανακαίνιση του νοός]. Έτσι θα μπορείτε να διακρίνετε ποιο είναι το θέλημα του Θεού, το καλό και αρεστό στο Θεό και τέλειο."

2. Πρακτική λογική

Ρωμαίους 7:15-23 – Άλλα αντιλαμβάνομαι και επιθυμώ να κάνω, άλλα καταλήγω να εφαρμόζω και να εκτελώ.

"Άρα, λοιπόν, εγώ ο ίδιος, ενώ συμφωνώ θεωρητικά [νους] με το νόμο του Θεού, στην πράξη είμαι υποταγμένος στο νόμο της αμαρτίας."

3. Κατανόηση, αντίληψη 

Φιλιππησίους 4:7. Ο νους, η διάνοια, το συνειδητό του ανθρώπου έχει τη δυνατότητα να κατανοεί και να αντιλαμβάνεται μέχρις ένα σημείο. Υπάρχουν πράγματα που είναι πέρα και πάνω απ’ την εμβέλεια του νου μας. Από κει και πέρα το λόγο έχει ο θεϊκός νους:

"Και η ειρήνη του Θεού, που είναι ασύλληπτη στο [νου] ανθρώπινο μυαλό, θα διαφυλάξει τις καρδιές και τις σκέψεις [νοήματα] σας κοντά στον Ιησού Χριστό."

Ρωμαίους 11:34 - "Ποιος γνώρισε τη σκέψη [νους] του Κυρίου; Ποιος μπόρεσε να γίνει σύμβουλός του;"

4. Σκέψη, κρίση, αποφασιστικότητα

Ρωμαίους 14:5 - "Άλλοι κάνουν διάκριση ανάμεσα στις μέρες, ενώ άλλοι τις θεωρούν όλες ίδιες. Ας κάνει ο καθένας ό,τι νομίζει σωστό [έκαστος εν τω ιδίω νοϊ πληροφορείσθω]."

Υπερεγώ

Το Υπερεγώ, αυτό δηλαδή που είναι πάνω και με μια άλλη έννοια πίσω, στα παρασκήνια, του Εγώ – κι ας νομίζει το Εγώ πως αυτό έχει τον πλήρη έλεγχο της ζωής του και των αποφάσεων του – είναι αυτό που στην Ψυχολογία, εκτός από Υπερεγώ, αποκαλείται Υποσυνείδητο ή Προσυνειδητό. 

Δεν θα το ρίξουμε στην Ψυχολογία και δεν θα ασχοληθούμε με την τεχνική ορολογία και τις εξειδικευμένες ψυχολογικές αναλύσεις γιατί τότε θα χάσουμε την ουσία και αυτό που μας ενδιαφέρει.

Με συντομία ….

Ο όρος υποσυνείδητο αναφέρεται σε αντιλήψεις, επιθυμίες και ψυχικές καταστάσεις που υπάρχουν σε λανθάνουσα κατάσταση σε κάποιον, που όμως δεν τις αντιλαμβάνεται συνειδητά. Η Ψυχανάλυση θεωρεί πως σ’ αυτό υπάρχει ένα μέρος των στοιχείων που έχουν περιπέσει σε λήθη, το οποίο επανέρχεται στη συνείδηση ή το συνειδητό και επηρεάζει τη συμπεριφορά του ατόμου.

Με  δικά μας λόγια, το Υπερεγώ είναι:

Ο Γονιός (ή ο Δάσκαλος) μέσα μας: Μ’ αυτό εννοούμε όλες τις επιδράσεις, τις οδηγίες, τις συμβουλές, τους κανόνες και τα πρότυπα που μας μετέδωσαν και τα οποία ενσταλλάχθηκαν και τυπώθηκαν στο μυαλό και στην καρδιά μας και έγιναν αναπόσπαστο στοιχείο του εαυτού μας, κάτι σαν δεύτερη φύση. Όλα αυτά ζουν και βασιλεύουν και τη ζωή μας κυριεύουν. Όμως, όπως μπορείτε να καταλάβετε, όπως ο κάθε «Γονιός» είναι διαφορετικός και το σύνολο των επιδράσεων ποικίλο, έτσι και ο κάθε άνθρωπος είναι διαφορετικός και μοναδικός και αντιπροσωπεύει έναν εντελώς δικό του «κόσμο».

Ο Γονιός αποτελεί το Σύστημα Αξιών, τη Φιλοσοφία Ζωής του καθενός μας, τη βασική κατεύθυνση που έχει η ζωή μας, τα «Πρέπει» και «Δεν Πρέπει» μας. Είναι το «λειτουργικό» σύστημα (όπως στους υπολογιστές) με βάση το οποίο λειτουργεί ο νους μας, το λογικό μας, η σκέψη μας, δηλαδή ο εγκέφαλος και όλα τα «προγράμματα». Όλα αυτά επιδέχονται παρεμβάσεις «αναβαθμίσεις» και «βελτιώσεις», μόνο που εδώ δεν γίνονται τόσο εύκολα όσο στους ηλεκτρονικούς εγκεφάλους. Μερικές φορές το παίζουμε γενναίοι και προσπαθούμε να καινοτομήσουμε και να διαφοροποιηθούμε απ’ τη «γραμμή», χωρίς εννοείται να συνειδητοποιούμε ότι αυτό κάνουμε. Μια τέτοια προσπάθεια όμως προκαλεί παρενέργειες γιατί αναλαμβάνει δράση ο δικαστής που λέγεται Συνείδηση και αυτό σημαίνει εσωτερικές συγκρούσεις και τύψεις. Πάντως είναι βέβαιο πως μπορούμε να εκπαιδεύσουμε και να «επικαιροποιήσουμε» τον «Γονιό» μέσα μας, αν και θέλει πολλή δουλειά. Τώρα προς ποια κατεύθυνση θα οδηγήσει η μετεκπαίδευση, θα εξαρτηθεί απ’ τους φανερούς και αφανείς «ινστρούχτορες» που θα παρέμβουν αυτόκλητα σ’ αυτό το έργο – και είναι και πολλοί και πέφτουν σαν τα κοράκια για να κερδίσουν συνειδήσεις ανθρώπων και να θέσουν υπό τον έλεγχό τους τον ανθρώπινο νου χρησιμοποιώντας ψέματα, αλήθειες και μισές αλήθειες και ίσως προπαντός διαρκές «πιπίλισμα». Για ποιους μιλάμε; Τί να πρωτοαναφέρουμε – επικοινωνιολόγοι πάσης φύσεως, προπαγανδιστές, έντυπα, τηλεόραση, πολιτικοί, παραπληροφόρηση κάθε μορφής και σκοπιμότητας. Γίνεται μεγάλος αγώνας εκεί έξω στο στίβο της ζωής - με όλα τα θεμιτά και αθέμιτα μέσα - για την  κατάκτηση νου και καρδιών και αλίμονο στους ανυποψίαστους - που είναι και η μεγάλη πλειοψηφία.

Ο Γονιός, το Σύστημα Αξιών κλπ. έχουν άλλο ένα όνομα το οποίο είναι Συνείδηση. Και η συνείδηση είναι ατομική, δεν είναι δηλαδή η ίδια σε όλους τους ανθρώπους. Πέρα από κάποιες γενικές ηθικές αξίες που πιθανόν να είναι έμφυτες, η συνείδηση αποτελεί την εσωτερική κωδικοποίηση των «νόμων», των απόψεων, των «πρέπει» και «δεν πρέπει» που έχουν ενσταλαχτεί στον εσωτερικό κόσμο του κάθε ατόμου από όλες τις πηγές που άσκησαν επίδραση πάνω του. Μπορούμε να πούμε δηλαδή πως η συνείδηση είναι ο ζωντανός προσωπικός νόμος, ο οποίος παρακολουθεί τη ζωή μας, μας κατακρίνει όταν δεν ακολουθούμε σωστά τις οδηγίες του και μας επαινεί και μας επιβραβεύει όταν τις ακολουθούμε. Αυτή είναι η εικόνα που βγαίνει απ’ την Καινή Διαθήκη, η οποία κάνει λόγο για συνείδηση καλή, αγαθή, καθαρή, αλλά και για συνείδηση κακή, πωρωμένη, στιγματισμένη και μολυσμένη. Επίσης μιλάει για τη «δική σου» συνείδηση, αλλά και τη συνείδηση «του άλλου» (Α Κορινθίους 10:25-29).

Το Υποσυνείδητο στην Καινή Διαθήκη εκφράζεται με τη λέξη «φρόνημα» καθώς και με τη λέξη «καρδιά». Η θρησκευτική και πνευματική ζωή του ανθρώπου θεμελιώνεται σ’ αυτό που η Βίβλος ονομάζει καρδιά. Η καρδιά σαν ανθρωπολογική έννοια – όχι βεβαίως η υλική-φυσική καρδιά - αποτελεί το κέντρο της εσωτερικής ψυχικής και πνευματικής ζωής του ατόμου, εκεί όπου ο Θεός δίνει μαρτυρία για τον εαυτό του.

Μιλώντας προς τους Φαρισαίους, ο Ιησούς τους είπε:

"Εσείς θέλετε να παριστάνετε τον δίκαιο μπροστά στους ανθρώπους, ο Θεός όμως γνωρίζει τι κρύβετε στις καρδιές σας· γιατί αυτό που τιμούν οι άνθρωποι το σιχαίνεται ο Θεός." 
- Λουκάς 16:15

Η καρδιά εκφράζει και αντιπροσωπεύει τον εσωτερικό κόσμο του ανθρώπου, τον γνήσιο, όχι αυτόν που εμείς θέλουμε ή προτιμούμε να δείξουμε. Ο εξωτερικός είναι η εξωτερική εμφάνιση και εικόνα του ανθρώπου, αυτό που βλέπουν οι άνθρωποι, η εξωτερική συμπεριφορά. Ο εσωτερικός είναι οι σκέψεις, τα φρονήματά μας, τα πιστεύω μας, τα συναισθήματα, το συνειδητό, τα βιώματά μας, το υποσυνείδητο.

Ο Χριστός χαρακτήρισε την καρδιά αποθήκη γεμάτη με το υλικό που είναι «αποθηκευμένο» εκεί. Ό,τι αποθήκευσε κανείς, αυτό και θα βγάλει. Ο καλός καλό και ο κακός κακό:

"Το στόμα μιλάει απ’ το περίσσευμα της καρδιάς. Ο καλός άνθρωπος βγάζει από το καλό του απόθεμα τα καλά, κι ο κακός άνθρωπος από το απόθεμα της κακίας του τα άσχημα λόγια." 
- Ματθαίος 12:33-37 & Λουκάς 6:43-45

Σε κάποιο άλλο σημείο ο Κύριος επισημαίνει:

"Όσα όμως βγαίνουν από το στόμα προέρχονται από την καρδιά, κι αυτά είναι που κάνουν ακάθαρτο τον άνθρωπο. Γιατί από την καρδιά βγαίνουν πονηρές σκέψεις, φόνοι, μοιχείες, πορνείες, κλοπές, ψευδομαρτυρίες, βλαστήμιες. Όλα αυτά κάνουν ακάθαρτο τον άνθρωπο, ενώ το να φάει με άπλυτα χέρια δεν τον κάνει ακάθαρτο."
-Ματθαίος 15:17-20

Όσο για το Φρόνημα, επειδή καλύπτεται ικανοποιητικά απ’ όσα προαναφέρθηκαν, αλλά κυρίως επειδή λόγω σπουδαιότητας θα μας απασχολήσει αρκετά σε επόμενες συνέχειες όπου θα έχει «χορταστική» ανάλυση και διαπραγμάτευση, δεν θα πούμε περισσότερα – εκτός από μια αναφορά στο δύσκολο να μεταφραστεί και να αποδοθεί σωστά, αντιθετικό ζευγάρι φράσεων/εννοιών «το φρόνημα της σαρκός» [ή "αμαρτωλές επιθυμίες"] και «το φρόνημα του πνεύματος» [ή "προσταγές του Πνεύματος"]που συναντούμε σε πολλές περικοπές της Καινής Διαθήκης, όπως στην προς Ρωμαίους κεφ. 8: 6, 7, 27 αλλά και αλλού με κάποιες παραλλαγές, όπως στην προς Γαλάτας 5:16-24, 6:7-8, Εφεσίους 2:1-3 κ.ά..

Εκείνο

Πρόκειται για το Ασυνείδητο, για το  για το Παιδί που έχουμε μέσα μας. Απλή κουβέντα αλλά με μεγάλο βάθος. Το Εκείνο, το Ασυνείδητο, είναι ή περιλαμβάνει πρώτα και πάνω απ’ όλα τα ένστικτα, δηλαδή τις σύνθετες έμφυτες αντιδράσεις του ανθρώπου, όπως είναι η αυτοσυντήρηση, η αυτοάμυνα, η σεξουαλικότητα, η πατρότητα.

Τα ένστικτα είναι η τάση για αντιδράσεις και συμπεριφορές της ζωικής ύλης κάτω από ορισμένες συνθήκες και δημιουργήθηκε για να εξυπηρετήσει βιολογικές ανάγκες. Επίσης, είναι η απέραντη τράπεζα των παιδικών μας εμπειριών, αναμνήσεων, φόβων, ελπίδων, ενστικτωδών επιθυμιών, αφιλτράριστων ορέξεων, ορμών και σκέψεων, τα εγωιστικά μας «θέλω». Όλα δηλαδή εκείνα τα πράγματα για τα οποία σαν ενήλικες δεν έχουμε καμιά σαφή επίγνωση.

Ο άνθρωπος (όπως και όλα τα ζώα, όλες οι ζωντανές υπάρξεις) γεννιέται με ένστικτα και δεν υπάρχει τίποτε κακό ή αρνητικό με τα ένστικτα και τις ορμές που σχετίζονται μ’ αυτά. Χωρίς αυτά δεν θα μπορούσε να επιβιώσει. Το μωρό μόλις γεννηθεί αναζητάει τροφή. Αν δεν του τη δώσουν αμέσως, ενστικτωδώς αρχίζει να γκρινιάζει, να κλαίει κ.ο.κ. Αν έχει κάτι, τροφή ή παιχνίδι, και του το πάρουμε, αντιδρά ενστικτωδώς και με κάθε πρόσφορο μέσο – θα χτυπήσει, θα αρπάξει, θα φωνάξει, θα δαγκώσει. Όσο μεγαλώνει το μαθαίνουμε να μοιράζεται, να κάνει υπομονή, να ελέγχει τον εαυτό του, να συνυπάρχει με άλλους και όλα εκείνα που ονομάζουμε κοινωνικοποίηση.

Όσο πάει, διαφέρει όλο και πιο πολύ απ’ τα ζώα. Όταν όμως βρεθεί σε σοβαρό κίνδυνο, σε όποια ηλικία κι αν είναι, τα ηνία τα παίρνουν τα ένστικτα και τότε βλέπουμε τον πολιτισμένο άνθρωπο να είναι έτοιμος για ήπιο ή άγριο καυγά, για μπουνιές και πάει λέγοντας. Υπεράσπιση των συμφερόντων μας «με νύχια και με δόντια»! Ξυπνάει δηλαδή το παιδί που έχουμε μέσα μας, ανάβουν τα αίματα, αναλαμβάνουν δράση τα ένστικτά μας. Όσοι μας βλέπουν δεν μας αναγνωρίζουν. Τέτοιες καταστάσεις προσπαθούμε να τις προλαβαίνουμε και να τις αποφεύγουμε – όσο γίνεται! Ποτέ μα ποτέ δεν μπορούμε να πούμε πως «το παιδί μέσα μας» βρίσκεται κάτω απ’ τον πλήρη έλεγχό μας. Θα ήταν η μεγαλύτερη αυταπάτη να ισχυριστεί κανείς κάτι τέτοιο. Θα ήταν σαν να λέγαμε ότι μπορούμε να αλλάξουμε τη ίδια μας τη φύση. Όσοι παρακολουθούν τις ειδήσεις, γνωρίζουν καλά τι φοβερά πράγματα συμβαίνουν στον κόσμο μας!

Στους περισσότερους θρησκευτικούς κύκλους όλα αυτά με τα ένστικτα θεωρούνται ενδείξεις ή και αποδείξεις ότι το μωρό ακόμη και το νήπιο «έχουν το διάβολο μέσα τους» ότι είναι «γεννημένα μέσα στην αμαρτία» και χρειάζονται τιμωρία, ξύλο, να οδηγηθούν στη μετάνοια [sic] και τελικά στη σωτηρία! Δεν υπάρχει καμιά Βιβλική βάση σε τέτοιες σκέψεις. Ούτε βέβαια η Ψυχολογία και η Ψυχολογία του Βάθους δέχεται τέτοιες πρακτικές.

Ούτε - πάνω απ' όλα και όλους - δέχεται κάτι τέτοιο ο Ίδιος ο Ιησούς Χριστός. Δείτε πώς βλέπει το θέμα αυτό στο κατά Ματθαίον 18:1-5

"Εκείνη την ώρα, πήγαν οι μαθητές στον Ιησού και τον ρώτησαν: «Ποιος είναι άραγε ανώτερος στη βασιλεία του Θεού;» Ο Ιησούς φώναξε τότε ένα παιδάκι, το ’βαλε να σταθεί ανάμεσά τους και είπε: «Σας βεβαιώνω πως αν δεν αλλάξετε κι αν δε γίνετε σαν τα παιδιά, δε θα μπείτε στη βασιλεία του Θεού. Όποιος λοιπόν ταπεινώσει τον εαυτό του σαν αυτό το παιδί, αυτός είναι ο ανώτερος στη βασιλεία του Θεού. Και όποιος δεχτεί ένα τέτοιο παιδί στο όνομά μου, δέχεται εμένα τον ίδιο." 

Να προσθέσω όμως εδώ πώς και για τα παιδάκια θα περάσουν τα χρόνια και θα έρθει και η δική τους ώρα να αποκτήσουν ευθύνη των καλών και των κακών πράξεων τους και τότε θα χρειαστούν και αυτά - σαν υπεύθυνα άτομα πια - να αναζητήσουν τη σωτηρία δια πίστεως στον Ιησού Χριστό.

Και, στο κάτω κάτω της . . . γραφής, τι να πούμε για όσα κάνουν τα άλλα ζώα που αλληλοσκοτώνονται και αλληλοτρώγονται; Είναι και αυτά υπό τον έλεγχο της αμαρτωλότητας τους; Ακόμη και αυτά που αποκαλούμε εξημερωμένα δεν εξαιρούνται. Όταν η γάτα σας κάνει γατάκια, παρακολουθείστε τα να δείτε πόση "ευγένεια" δείχνουν στα αδερφάκια τους την ώρα που τους ρίχνετε κάτι να φάνε. Όχι παίζουμε!!! Ένστικτα!!!Επιβίωση!!!!!!! "Πρώτα ΕΓΩ"!!!!!

Στην Καινή Διαθήκη το «Εκείνο» εκφράζεται με τη λέξη «σαρξ» ή το «φρόνημα της σαρκός». Η «σάρκα» με αυτή τη σημασία δεν έχει να κάνει με το σώμα και τις λειτουργίες του, δεν αναφέρεται δηλαδή στα βασικά ένστικτα του ανθρώπου. Στα σχετικά εδάφια, π.χ. Ρωμαίους 8:5-8, Γαλάτας 5:24, 6:8, η λέξη χρησιμοποιείται με ηθική και όχι υλική και σωματική έννοια. Αναφέρεται δηλαδή στην απουσία πνευματικότητας, στην κοσμικοφροσύνη και την υλιστική φιλοσοφία που χαρακτηρίζει τη ζωή κάποιου.

Το «σαρκικό φρόνημα» δεν φεύγει με την αναγέννηση του ανθρώπου, ως δια μαγείας. Θέλει χρόνο και προσπάθεια για αναβάθμιση της πνευματικότητας. Οι περισσότεροι άνθρωποι που δεν ενδιαφέρονται για τα του Πνεύματος αλλά και οι περισσότεροι πιστοί είναι «σαρκικοί», ΟΧΙ με την έννοια τη σωματική - της αγριότητας, της βιαιότητας και της ανηθικότητας - αλλά με την ηθική έννοια. Αναφέρεται δηλαδή στην απουσία πνευματικότητας, στην κοσμικοφροσύνη και την υλιστική φιλοσοφία που χαρακτηρίζει τη ζωή κάποιου, για το λόγο ότι η Φιλοσοφία Ζωής και η βασική κατεύθυνση που έχει η ζωή τους παραμένουν οι ίδιες όπως και πριν την αναγέννηση.

Το ότι ομολογούν πίστη στον Ιησού Χριστό και εφαρμόζουν μια σειρά από κανόνες που εξωτερικά τους διαφοροποιούν απ’ τον υπόλοιπο κόσμο, δεν είναι αρκετά για να θεωρηθούν πως «μεταμορφώνονται συνεχώς προς το καλό» και πως αποκτούν «το νέο φρόνημα του πιστού» - Ρωμαίους 12:2. Αυτό πίστευαν και οι Χριστιανοί στην Κόρινθο και θριαμβολογούσαν. Ο Παύλος όμως τους έγραψε πως είναι ακόμη «σαρκικοί», έχουν δηλαδή το «σαρκικό φρόνημα», πως είναι “νήπια” από πνευματική άποψη, με λίγα λόγια είναι ακριβώς όπως και οι άλλοι άνθρωποι που δεν είχαν πιστέψει. Διαβάστε προσεκτικά την παρακάτω περικοπή και προσέξτε τους λόγους για τους οποίους τους χαρακτηρίζει "σαρκικούς":

"Κι εγώ, αδερφοί, δεν μπόρεσα να σας μιλήσω σαν σε ανθρώπους που έχουν το Πνεύμα του Θεού· αλλά σας μίλησα σαν σε ανθρώπους που εμπιστεύονται στη δική τους σοφία και είναι νήπια στην πίστη του Χριστού. Σας έθρεψα με γάλα, όχι με στέρεη τροφή, γιατί δεν μπορούσατε ακόμα να τη δεχτείτε. Αλλά ούτε και τώρα ακόμα το μπορείτε, γιατί εξακολουθείτε να ζείτε σαν άνθρωποι αυτού εδώ του κόσμου [σαρκικοί εστέ]. Αφού υπάρχουν μεταξύ σας ζηλοτυπίες, φιλονικίες και διχόνοιες, αυτό δε δείχνει ότι είστε άνθρωποι αυτού του κόσμου [σαρκικοί εστέ] και ότι συμπεριφέρεστε όπως οι άλλοι άνθρωποι;"
– Α Κορινθίους 3:1-4.

 

Στο επόμενο: Πώς λειτουργούν οι δυναμικές αυτές στην καθημερινότητα μας

Τί Είναι η Συνείδηση; (μέρος δεύτερο)

 

Τί Είναι η Συνείδηση; (μέρος δεύτερο)

Του Χρύσανθου Θεοχάρη

Συνειδήσεις και Συνειδήσεις

Όπως είδαμε στο πρώτο μέρος της Βιβλικής μας μελέτης, υπάρχει μια έμφυτη λειτουργία μέσα στα πλαίσια της ενιαίας προσωπικότητας του κάθε ανθρώπου, με την έννοια της «Εφαρμογής» η οποία χρησιμοποιείται για τη βιωματική καταγραφή περιεχομένων / επιδράσεων από όλα εκείνα τα πρόσωπα, εμπειρίες και καταστάσεις που απ’ την αρχή της ζωής αφήνουν το αποτύπωμά τους στην «ψυχή» του κάθε ανθρώπου. Μιλάμε για μια δυναμική ή διαδικασία που είναι βασικό στοιχείο της Βιβλικής Ανθρωπολογίας η οποία είναι περίπου απόλυτα συμβατή με τις αρχές της Ψυχολογίας. Τα θέματα αυτά θα συνεχίσουν να απασχολούν τα «Θεολογήματα» για το λόγο ότι μας βοηθούν να καταλάβουμε σε βάθος τη φύση μας και να βελτιώσουμε την πορεία μας και τη σχέση μας με τον Πλάστη μας.

Δεν υπάρχει μια Συνείδηση για όλους

Δεν είναι όλες οι συνειδήσεις ίδιες

Δεν έχουν όλες οι συνειδήσεις το ίδιο περιεχόμενο

Στα εδάφια της Καινής Διαθήκης που παραθέτονται στη συνέχεια – ολόκληρα – μπορούμε να δούμε πως η συνείδηση κάποιου χαρακτηρίζεται ανάλογα με το ποιόν του ανθρώπου που έχει τη συγκεκριμένη ποιότητα συνείδησης. Όπως είδαμε, η συνείδηση του Παύλου ήταν σε κάθε περίπτωση «αγαθή» γιατί ήταν διαρκώς ενημερωμένη και επικαιροποιημένη και ο Παύλος την σεβόταν και την ακολουθούσε πιστά – κατά το ανθρωπίνως δυνατό.  Άλλοι όμως; Δυστυχώς, οι πιο πολλοί άνθρωποι δεν έχουν μάθει να ακούν τη συνείδησή τους. Βασικά δεν έχουν ιδέα περί τίνος πρόκειται, πώς λειτουργεί, πώς επηρεάζει τη ζωή τους. Έτσι δεν παίρνουν στα σοβαρά την εσωτερική «φωνούλα» που προσπαθεί να τους κατευθύνει προς τη «σωστή» κατεύθυνση – πάντα με βάση τη συγκεκριμένη συνείδηση και τη συγκεκριμένη στιγμή. Ανάλογα λοιπόν με τον τρόπο που κάποιος αντιμετωπίζει αυτόν τον προσωπικό εσωτερικό βιωματικό οδηγό, κατά πόσο τον σέβεται ή τον αγνοεί, κυρίως όμως κατά πόσο φροντίζει για την καθαρότητά του και την επικαιροποίηση του τροφοδοτώντας τον με υγιή Βιβλικά και άλλα χρήσιμα στοιχεία και επιδράσεις, ανάλογα με όλα αυτά η συνείδησή του θα ανήκει σε μια απ’ τις παρακάτω «κατηγορίες». Λογικά όσοι δέχονται την αυθεντία της Βίβλου δεν μπορούν να διαφωνήσουν με όλα αυτά τα σαφή εδάφια. Το γράφω αυτό γιατί για τους περισσότερους … «δεν πα’ να λέει η Βίβλος, εγώ πιστεύω ….». Εντάξει, δεν το λένε έτσι, αλλά στην πράξη αυτό συμβαίνει. Έχουμε λοιπόν:

«αγαθή» - Α Τιμόθεο 1:5, 19 –

«Κι ο σκοπός αυτής της παραγγελίας είναι η αγάπη, που προέρχεται από καθαρή καρδιά, από αγαθή συνείδηση κι από ειλικρινή πίστη»….

«Κράτα την πίστη και την αγαθή συνείδηση. Αυτή τη συνείδηση που μερικοί την απέρριψαν και ναυάγησαν στην πίστη».

Τελικά είναι θέμα προσωπικής επιλογής τί θα κάνω με τη συνείδηση με την οποία έφτασα μέχρις εδώ: μου την «κληροδότησαν» γονείς και πρώιμες εμπειρίες, πρόσθεσα τα δικά μου στοιχεία, μπήκα στο δρόμο του Θεού. Μετά αποφάσισα πως όλα αυτά θέλω να τα αφήσω πίσω, «απορρίπτω» τη συνείδησή μου και «πάω γι’ άλλα». Μέχρις όμως να προκύψει μια καινούργια (έκδοση) συνείδηση – κι έχει ο Θεός, που λέμε – υπάρχουν κλυδωνισμοί.

«καθαρή» - Εβραίους 13:18

“Να προσεύχεστε για μας. Φυσικά, είμαστε βέβαιοι πως έχουμε καθαρή τη συνείδησή μας, αφού σε κάθε περίπτωση θέλουμε να συμπεριφερόμαστε όπως πρέπει.”

«πονηρή συνείδηση» = κακή συνείδηση = πονηρές διαθέσεις - Εβραίους 10:22

“Ας πλησιάζουμε το Θεό με ειλικρινή διάθεση και με βεβαιότητα στην πίστη μας, με την καρδιά καθαρή από τις κακές διαθέσεις [ῥεραντισμένοι τὰς καρδίας ἀπὸ συνειδήσεως πονηρᾶς]”.

«πωρωμένη» - Α Τιμόθεο 4:2

«Θα παρασυρθούν από απατεώνες και υποκριτές που έχουν πωρωμένη τη συνείδησή τους»

Η βασική έννοια του «πωρώνω» είναι «στερώ από κάποιον τα ηθικά του κριτήρια, τον κάνω τελείως αναίσθητο από ηθική άποψη: Πωρωμένος άνθρωπος. Πωρωμένη συνείδηση. Κάποιος συστηματικά παραβλέπει, αδιαφορεί, αγνοεί, καταπιέζει τη συνείδησή του και τους ελέγχους της μέχρι που την αναισθητοποιεί.

«μολυσμένη» - Τίτον 1:15

“Για τους καθαρούς όλα είναι καθαρά. Για τους μολυσμένους όμως και τους απίστους τίποτα δεν είναι καθαρό, γιατί και το μυαλό τους κι η συνείδησή τους είναι μολυσμένα.”

Λοιπόν; Σε ποιόν απ’ τους παραπάνω «τύπους» πιστεύεις πως ανήκει η δική σου συνείδηση; Η ερώτηση είναι ρητορική. Ποιος και πώς μπορεί να ισχυριστεί πως η συνείδησή του είναι καθαρή και αγαθή; Μήπως επειδή μου λέει «μπράβο»; Μα ακόμη και μια «μολυσμένη» ή «πωρωμένη» συνείδηση «μπράβο» λέει σ’ όλους όσοι κλέβουν το διπλανό τους και το Κράτος, που λένε ψέματα και κάνουν πράγματα που είναι σαφώς ανήθικα! Γι’ αυτό το ρόλο «εκπαιδεύτηκε», αυτή τη «μόρφωση» πήρε στα διάφορα «σχολεία» που πήγε και τα «σεμινάρια» που παρακολούθησε. Είναι ο έπαινος αυτός που κάνει τον «Ελληναρά» να αισθάνεται «και ο πρώτος», «ο μάγκας»! Τώρα τί ζημιά προκαλείται στα «βάθη της ύπαρξής του, αυτό είναι κάτι που θα δούμε στις συνέχειες της μελέτης μας.

Πώς αναπτύσσεται/διαμορφώνεται η καθαρή συνείδηση;

1.Ρωμαίους 12:1-2 – «πνευματική λατρεία» αέναη

“Ο Θεός, αδερφοί, μας έδειξε το έλεός του. Σας παρακαλώ, λοιπόν, να του προσφέρετε όλο τον εαυτό σας θυσία ζωντανή, άγια, ευπρόσδεκτη στο Θεό. Αυτή είναι η πραγματική πνευματική σας λατρεία. Μην προσαρμόζεστε στη νοοτροπία αυτού του κόσμου, αλλά να μεταμορφώνεστε συνεχώς προς το καλό, αποκτώντας το νέο φρόνημα του πιστού. Έτσι θα μπορείτε να διακρίνετε ποιο είναι το θέλημα του Θεού, το καλό και αρεστό στο Θεό και τέλειο.”

Σύντομη ανάλυση

Δεν υπάρχει τίποτε το «καλογερίστικο» στην περικοπή αυτή. Ο άνθρωπος που περιγράφεται εδώ ζει στον κόσμο, δεν του ζητείται να απαρνηθεί ουσιαστικά τίποτε – τουλάχιστον όχι όλα αυτά που απαγορεύουν οι φανταμενταλιστικοί (=θεμελιοκρατικοί) κύκλοι. Οι διευκρινίσεις είναι απαραίτητες, αλλά όχι με λίγα λόγια – χρειάζονται πολλά λόγια τα οποία θα πρέπει να περιμένουν.

Όλα τα ρήματα στο κείμενο και στη μετάφραση είναι σε χρόνο ενεστώτα διαρκείας, δεν πρόκειται δηλαδή για περιστασιακή διάθεση, αλλά μόνιμη πρόθεση και τρόπος ζωής.

να του προσφέρετε … μην προσαρμόζεστε … να μεταμορφώνεστε … έτσι θα μπορείτε να διακρίνετε …

Αυτό σε καμιά περίπτωση ΔΕΝ σημαίνει πως αποκλείονται τα λάθη και τα σκοντάμματα, μάλλον θεωρούνται δεδομένα. Ο Θεός γνωρίζει ότι «χούς εσμέν» [είμαστε χώμα], επειδή όμως είμαστε και επιθυμούμε να μένουμε «εν Χριστώ», η χάρη του Θεού καλύπτει τα πάντα και εξακολουθούμε να είμαστε αγαπημένα παιδιά του (οι «λεπτομέρειες» σε άλλη μελέτη).

Η προτροπή που γίνεται στον πιστό είναι να συνειδητοποιήσει πως ολόκληρη η ζωή του 24/7 (=24 ώρες την ημέρα, 7 μέρες την εβδομάδα) βιώνεται σαν μια διαρκής προσφορά ζωντανής θυσίας προς το Θεό: «Αυτή είναι η πραγματική πνευματική σας λατρεία». Ακόμη και όταν δεν «πηγαίνει στην εκκλησία», η θυσία του και η λατρεία του συνεχίζεται. Όχι δηλαδή για 1 ή 2 ή 3 ώρες την εβδομάδα, που πιστεύει το 99% εκείνων που ομολογούν Χριστό - και από κει και πέρα είμαστε «στο δικό μας χώρο» έξω απ’ τη δικαιοδοσία του Θεού!!!

Με τέτοιο πνεύμα και τέτοια φιλοσοφία, ο πιστός, απ’ τη μια αντιστέκεται στην κυρίαρχη υλιστική και «αθεϊστική» νοοτροπία που κυριαρχεί παντού, απ’ την άλλη μπαίνει στα καινούργια πνευματικά καλούπια που έχει προετοιμάσει ο Θεός για τους δικούς του και σταθερά και επίμονα προσαρμόζει την προσωπικότητά του στα καλούπια αυτά, και αποκτά καινούργια φρονήματα, που σημαίνει πως η συνείδησή του αναμορφώνεται και μεταμορφώνεται ώστε από καινούργια οπτική να είναι σε θέση να διακρίνει τί είναι καλό και αρεστό στο Θεό.

2. Εβραίους 5:12-14 – «εξάσκηση των αισθητηρίων οργάνων»

“Γι’ αυτό το θέμα, πολλά μπορούμε να σας πούμε. Είναι όμως δύσκολο να εξηγηθούν, γιατί δε δείχνετε προθυμία να τα καταλάβετε. Εσείς έπρεπε να ήσασταν δάσκαλοι έπειτα από τόσον καιρό. Παρ’ όλα αυτά έχετε πάλι ανάγκη να διδαχτείτε και τα βασικά ακόμα στοιχεία του λόγου του Θεού. Καταντήσατε να έχετε ανάγκη από γάλα κι όχι από στέρεη τροφή. Γιατί όποιος τρέφεται με γάλα δεν έχει την πείρα να διακρίνει το καλό από το κακό, αφού είναι ακόμα νήπιος. Η στέρεη τροφή είναι για τους ωρίμους, οι οποίοι με τη συνεχή χρήση έχουν εξασκήσει τα αισθητήρια όργανά τους, για να μπορούν να διακρίνουν το καλό απ’ το κακό.”

Το βρίσκω απαραίτητο να επισημάνω το αυτονόητο για να αποφύγουμε το ενδεχόμενο κάποιος να εκλάβει τις λέξεις με την κυριολεκτική τους έννοια: γάλα = βασική διδασκαλία – στέρεη τροφή = προχωρημένη διδασκαλία – νήπιος = πολύ νέος [ή στάσιμος] στη Χριστιανική πίστη – αισθητήρια όργανα = πνευματικά αισθητήρια όργανα, με μεταφορική έννοια, χωρίς καμιά αντιστοιχία προς τα σωματικά μας αισθητήρια όργανα.

Το πρώτο και κυριότερο πράγμα που αναδεικνύει η περικοπή αυτή είναι πως η πνευματική ηλικία δεν έχει καμιά σχέση με τα χρόνια που πέρασαν από τότε που κάποιος ενώθηκε με το Χριστό. Ένα πολύ μεγάλο ποσοστό ανθρώπων έχει μείνει ουσιαστικά σε μια νηπιότητα διαρκείας. Το «ξέρεις πόσα χρόνια έχω εγώ στην πίστη;» δείχνει πνευματική αμορφωσιά. Πνευματικές δεξιότητες, βάθος πίστης, ωριμότητα και πνευματικότητα, όλα κοντά στο μηδέν. Αιτία η «νωθρότητα ακοής» που σωστότατα αποδίδεται με το «δε δείχνετε προθυμία να τα καταλάβετε». Αδιαφορία με άλλα λόγια που αποτελεί την κύρια αιτία του «πνευματικού νανισμού». Και όσο για ανάπτυξη Χριστιανικής Συνείδησης, ούτε λόγος να γίνεται.

Επίσης, αντίθετα με όσα πιστεύουν πολλοί – στα λόγια τουλάχιστον, γιατί στην πράξη δεν το πολύ-πιστεύουν αλλά και αυτό δεν το αναγνωρίζουν ή τουλάχιστον δεν το συνειδητοποιούν – για την πνευματική αύξηση του κάθε πιστού ατομικά ή κυρίως για την μη-αύξηση την ευθύνη δεν την έχει ο Θεός και το Άγιο Πνεύμα. Την έχει κατά κύριο λόγο ο κάθε πιστός προσωπικά, σε αντιστοιχία πάντα με τις επιλογές και τις δυνατότητες που έχει. Όμως τη μεγαλύτερη ευθύνη σίγουρα την έχουν όλοι εκείνοι που στα πλαίσια της τοπικής εκκλησιαστικής κοινότητας έχουν τη διττή διακονία «του ποιμένα και δασκάλου» και έργο των οποίων είναι «να καταρτίζουν τους πιστούς για το έργο της διακονίας, ώστε να οικοδομείται το σώμα του Χριστού» (Εφεσίους 4:11-16). Σ’ αυτό υπάρχει μεγάλη υστέρηση με αποτέλεσμα να λέει ο καθένας ό,τι θέλει, ό,τι «κληρονόμησε» και ό,τι του έρχεται – χωρίς να δίνει λογαριασμό σε κανένα και χωρίς κανένας να έχει το δικαίωμα να αμφισβητήσει τα λεγόμενά του. Πάρα πολλοί πιστεύουν πως είναι θεόπνευστοι και δεν χρειάζονται διδασκαλία και καθοδήγηση. Πολύ λίγους θα συναντήσετε που να γνωρίζουν τον τρόπο μελέτης της Βίβλου και ακόμη λιγότερους που επιθυμούν πραγματικά να μάθουν τί στ’ αλήθεια διδάσκει η Βίβλος!!!

Ευτυχώς όμως δεν είναι όλοι με «τεμπέλικα και περήφανα αυτιά». Υπάρχουν και οι «τέλειοι» = ώριμοι. Πρόκειται για εκείνους που πήραν στα ζεστά τη σχέση τους με τον Κύριο και με σταθερά, συνεχή και συνεπή βήματα προχώρησαν στην ωριμότητα. Έτσι τώρα μπορούν να τρέφονται με τη «στέρεη τροφή [που] είναι για τους ώριμους» και να αυξάνονται στην επίγνωση και τη σωστή κρίση.

3. Φιλιππησίους 1:9-11 -- «η επίγνωση και η σωστή κρίση»

“Η προσευχή μου είναι αυτή: Να μεγαλώνει η αγάπη σας όλο και περισσότερο και να συνοδεύεται από αληθινή γνώση και σωστή κρίση, για να διακρίνετε τι είναι καλό για σας. Έτσι θα είστε καθαροί και χωρίς κατηγόρια την ημέρα που θα μας κρίνει ο Χριστός, πλούσιοι σε καλά έργα που προέρχονται από την πίστη στον Ιησού Χριστό για να δοξάζεται και να υμνείται ο Θεός”.

Το κλειδί βρίσκεται στη φράση του πρωτοτύπου «εν επιγνώσει και πάσει αισθήσει» που σημαίνει «με πλήρη και προχωρημένη γνώση και κατανόηση μαζί με μια ενστικτώδη διαίσθηση και αποτύπωση μιας δεδομένης κατάστασης που δίνει στον ώριμο πιστό την ικανότητα να διακρίνει τί είναι καλό σε κάθε περίπτωση, ώστε να κάνει το καλύτερο δυνατό και να δοξάζεται ο Θεός». Ειδικά η φράση «πάσει αισθήσει» σαφέστατα παραπέμπει στα «αισθητήρια» που είδαμε πιο πάνω στην περικοπή απ’ την προς Εβραίους, ενώ και οι δυο σαφώς υπονοούν και υποδηλώνουν τη Συνείδηση.

Δεν υπάρχει αμφιβολία πως ο Θεός βοηθάει εκείνους που προσπαθούν να ανέβουν τα σκαλοπάτια της ωριμότητας χρησιμοποιώντας όλα τα μέσα που τους προσφέρει ο Θεός στα πλαίσια της πνευματικής κοινότητας. Όμως δεν είναι δυνατόν να βρίσκονται όλοι στο ίδιο σκαλοπάτι προόδου και οι λόγοι γι’ αυτή την ανομοιομορφία είναι πολλοί.

Δηλαδή …….

Δεν ξεκίνησαν – χρονικά και ηλικιακά - όλοι μαζί,

Δεν έχουν όλοι την ίδια κοινωνική και μορφωτική υποδομή,

Δεν έχουν όλοι τις ίδιες δυνατότητες ή ακόμη και τις ίδιες ευκαιρίες αύξησης,

Δεν έτυχε να έχουν τους ίδιους ή τους κατάλληλους ποιμένες - δασκάλους. Όχι σπάνια οι ποιμένες-δάσκαλοι είναι διορισμένοι, με ανεπαρκή Βιβλικά προσόντα και γνώσεις και διδάσκουν τα της Ομολογίας τους, το οποίο είναι ανασταλτικός παράγοντας,

Δεν έδειξαν όλοι το ίδιο ενδιαφέρον και τον ίδιο ζήλο για αύξηση,

Λίγοι γνωρίζουν πώς μελετούμε ένα κείμενο χρησιμοποιώντας τις πρωτογενείς και δευτερογενείς πηγές, τα βιβλία αναφοράς και τα κατάλληλα βοηθήματα.

Σαν αποτέλεσμα, έχουμε διαφορετικές απόψεις σε πολλά θέματα και άγνοια σε άλλα!

Τι γίνεται στην περίπτωση αυτή; Μια απάντηση συνιστά το κεφάλαιο 14 της προς Ρωμαίους Επιστολής του Παύλου.

Ρωμαίους 14: Ενότητα σε Πλαίσια Διαφορετικότητας

“1. Να δέχεστε όποιον έχει ασθενική πίστη, χωρίς να επικρίνετε τις απόψεις του. 2. Για παράδειγμα, ένας πιστεύει πως μπορεί να φάει απ’ όλα, ενώ κάποιος άλλος, που έχει ασθενική πίστη, τρώει μόνο χόρτα. 3. Αυτός που τρώει απ’ όλα, ας μην περιφρονεί εκείνον που δεν τρώει· κι εκείνος που δεν τρώει, ας μην κατακρίνει εκείνον που τρώει, γιατί ο Θεός τον έχει δεχτεί στην εκκλησία του. 4. Ποιος είσαι εσύ που θα κρίνεις έναν ξένο υπηρέτη; Μόνο ο Κύριός του μπορεί να κρίνει αν στέκεται ή όχι στην πίστη του, γιατί ο Θεός έχει τη δύναμη να τον στηρίξει. 5. Άλλοι κάνουν διάκριση ανάμεσα στις μέρες, ενώ άλλοι τις θεωρούν όλες ίδιες. Ας κάνει καθένας ό,τι νομίζει σωστό...... 10. Γιατί λοιπόν εσύ, ο ασθενικός στην πίστη, κατακρίνεις τον αδερφό σου; Κι εσύ ο ισχυρός στην πίστη, γιατί περιφρονείς τον αδερφό σου; .... .... 17. Μην ξεχνάτε πως η βασιλεία του Θεού δεν είναι φαγητά και ποτά, αλλά δικαιοσύνη, ειρήνη και χαρά, που δίνει το Άγιο Πνεύμα.... 19. Ας επιδιώκουμε λοιπόν ό,τι φέρνει την ειρήνη κι ό,τι συντελεί στην πνευματική οικοδομή του συνόλου της εκκλησίας.”

Η υπέροχη αυτή περικοπή της Γραφής αποτελεί δείγμα σοφίας για τον τρόπο που θα πρέπει να διαχειριζόμαστε τις διαφορετικές γνώμες και απόψεις πάνω σε θέματα που υπάρχει μεν σαφής και εμπεριστατωμένη βιβλική τοποθέτηση, χωρούν όμως – προσωρινά και μεταβατικά για λόγους ειρηνικής συνύπαρξης των πιστών - και κάποιες «κατώτερες» απόψεις. Η περικοπή αναφέρεται σε δυο αντιπροσωπευτικά και «καυτά» θέματα που προβλημάτιζαν τους Χριστιανούς της Αποστολικής Εποχής:

Το ένα ήταν:
Μπορεί κάποιος Χριστιανός να τρώει όποια τροφή επιθυμεί χωρίς πνευματικό πρόβλημα ή πρέπει να τρώει μόνο χόρτα;

Το άλλο ήταν:
Είναι όλες οι μέρες της εβδομάδας / του μήνα / του έτους το ίδιο άγιες ή μήπως κάποιες ξεχωρίζουν και είναι πιο άγιες απ’ τις άλλες;

Αυτό που γίνεται σαφές απ’ την αρχή είναι πως ο Παύλος υιοθετεί την «πλατιά» άποψη, αυτή δηλαδή που δίνει μεγαλύτερη ελευθερία επιλογών: Όλες οι τροφές επιτρέπονται και όλες είναι καθαρές από πνευματική άποψη. Όλες οι μέρες του χρόνου είναι το ίδιο άγιες, όλες ανήκουν στον Κύριο και ολόκληρη η ζωή μας θα πρέπει να είναι ζωή ατέλειωτης λατρείας.

Δεν γίνεται εδώ να εξερευνήσουμε τη λογική και το θρησκευτικό παρελθόν εκείνων που δεχόντουσαν τη «μειοδοτική» άποψη. Έτσι κι αλλιώς, δεν επηρεάζει το αντικείμενο αυτής της μελέτης. Να τονιστεί επίσης πως η διαφοροποίηση των «μειοδοτών» γίνεται χωρίς ιδιαίτερη ζημιά. Η προσωρινή παραχώρηση για λόγους «οικονομίας» βοηθάει να πρυτανεύσει η ειρήνη στην Εκκλησία. Σταδιακά, όλοι αυτοί θα αποκτήσουν τη σωστή γνώση και επίγνωση, πάντα όμως θα υπάρχουν οι νεοφώτιστοι που θα κουβαλούν μαζί τους «αποσκευές» απ’ την προηγούμενη φάση της ζωής τους -- και η ζωή συνεχίζεται.

Επειδή και τα δυο αυτά θέματα είναι βιωματικά και συνειδησιακά είναι λογικό και αναμενόμενο να έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα ενώ ταυτόχρονα απαιτούν πίστωση χρόνου για να ενσωματωθούν στη Συνείδηση/Φιλοσοφία Ζωής/Υπερεγώ του ατόμου. Στο μεσοδιάστημα, ο νεοφώτιστος, αυτός «που έχει ασθενική πίστη» = αυτός που δεν έχει ακόμη σταθεροποιηθεί σε κάποιες πεποιθήσεις, «κλωτσάει» και κρίνει αρνητικά, κατακρίνει εκείνους που έχουν την προχωρημένη, πιο πλατιά θέση στα θέματα αυτά (εδάφια 3-4, 10α).  Απ’ την άλλη, εκείνος που έχει ωριμάσει και έχει προχωρημένες αντιλήψεις, βλέπει υποτιμητικά («περιφρονεί», στίχος 3) αυτόν που έχει περιοριστικές αντιλήψεις στα θέματα τροφής και διάκρισης ανάμεσα στις μέρες. Με βάση τη διδασκαλία του Παύλου, αυτοί έκριναν πως τέτοια θα έπρεπε να είναι η αντίδρασή τους, προφανώς για να συνετίσουν τους νεοφώτιστους και να τους φέρουν στην «Παύλεια γραμμή».

Στη συζήτηση για τα ειδωλόθυτα ο Παύλος τόνισε πως μπορούμε να φάμε οτιδήποτε γιατί "στον Κύριο ανήκει η γη και καθετί πάνω σ’ αυτήν» - Α Κορινθίους 10:25-26.

Για το θέμα της διάκρισης μεταξύ των ημερών, ο Παύλος γράφοντας προς τους Χριστιανούς της Γαλατίας, εξέφρασε την απογοήτευσή του που έδιναν ξεχωριστή σημασία σε κάποιες μέρες σε βάρος των άλλων (ημερών) – ακολουθώντας δηλαδή κάποιο Ιουδαϊκό ή άλλο εορτολόγιο: «Γιατί δίνετε ξεχωριστή σημασία σ’ ορισμένες μέρες, μήνες, εποχές και χρόνια; Φοβάμαι πως μάταια κοπίασα για σας». - Γαλάτας 4:8-11

Ο στόχος του Παύλου με το τμήμα αυτό της προς Ρωμαίους Επιστολής που σήμερα το έχουμε σαν κεφάλαιο 14 είναι κατά κύριο λόγο να τονίσει το σεβασμό που πρέπει να δείχνουν οι πιστοί για τη Συνείδηση του Άλλου. Ζητάει δηλαδή απ’ όλους να σέβονται εκείνους που ακόμη δεν έχουν ξεπεράσει τα «βαρίδια» που κουβαλούν μαζί τους απ’ τα προηγούμενα Ιουδαϊκά ή Ειδωλολατρικά τους πιστεύω, και ταυτόχρονα ζητάει απ’ αυτούς που έχουν όλα αυτά τα «βαρίδια» να μην κατακρίνουν αυτούς που – σωστά κατά τον Παύλο – δεν έχουν κανένα πρόβλημα να φάνε οποιαδήποτε τροφή και που θεωρούν όλες οι μέρες του χρόνου εξίσου άγιες και ξεχωριστές.

Ιδιαίτερη σημασία έχει ο τρόπος που ο Παύλος κλείνει τη συζήτηση. Λέει λοιπόν πως ευτυχής είναι αυτός που έχει φτάσει σε επίπεδο που να μην κάνει διάκριση ανάμεσα στις τροφές (το ίδιο ισχύει και για τη διάκριση μεταξύ των ημερών). Όσο για εκείνους που συνεχίζουν να διακρίνουν μεταξύ τροφών (και ημερών), τους προτρέπει να μην παρακούσουν/παραβιάσουν τη συνείδησή τους στο στάδιο αυτό. Αν στο στάδιο που η πεποίθηση/πίστη για το συγκεκριμένο θέμα βρίσκεται ακόμη «στα παλιά», να μην βιαστούν να κάνουν αυτά που τους διδάσκουν στις Χριστιανικές συναθροίσεις, παρότι αυτά είναι τα αντικειμενικά σωστά. Αν επιμείνουν να παραβιάσουν τη συνείδησή τους, τότε η συνείδησή τους θα τους κατακρίνει και θα νοιώσουν τύψεις γιατί δεν είχε γίνει ακόμη δική τους προσωπική πεποίθηση=πίστη, δεν είχε δηλαδή ενσωματωθεί στη συνείδησή τους. Και ότι δεν είναι ενσωματωμένο στη συνείδηση κάποιου, τότε ΔΕΝ αποτελεί "πίστη=πεποίθηση" του". Άρα αποτελεί παραβίαση της προσωπικής του συνείδησής, την οποία παραβίαση ο Θεός την καταλογίζει σαν αμαρτία.

Όσο για το Χριστιανό που είναι ξεκάθαρος με τη συνείδησή του και έχει ισχυρή πεποίθηση για τα θέματα αυτά – και για άλλα παρόμοιας φύσης θέματα – δεν θα πρέπει να πιέζει τους άλλους να τα εφαρμόσουν «σώνει και καλά»! Η προσωπική πεποίθησή του ας μείνει ανάμεσα σ’ αυτόν και το Θεό, γιατί αποτελεί υπόθεση προσωπική ανάμεσα σ’ αυτόν και το Θεό. Τι ωραία πράγματα! Τόσο ξεκάθαρα, τόσο Παύλεια και τόσο Βιβλικά, και παρόλα αυτά τόσο «άγνωστα» και ανεφάρμοστα απ’ τις σημερινές εκκλησίες.

Ρωμαίους 14:22-23

“Εσύ έχεις ισχυρή πίστη; Έχε την, αλλά να την ξέρεις εσύ κι ο Θεός. Μακάριος εκείνος που η συνείδησή του δεν του δημιουργεί προβλήματα για την τροφή. Όποιος όμως πιστεύει στη διάκριση των τροφών, αν φάει κάτι απαγορευμένο, θα αισθανθεί ένοχος, γιατί δεν έπραξε κατά την πίστη του. Κι ό,τι δεν προέρχεται από την πίστη του είναι αμαρτία.”

Τα λόγια αυτά που Παύλου είναι σαφέστατα και δεν χωρούν παρερμηνεία. Κάποιο δηλαδή συμπέρασμα στο οποίο έχει καταλήξει κάποιος πιστός σε ένα βιωματικό και συνειδησιακό θέμα με βάση το οποίο έχει αποκρυσταλλώσει μια προσωπική πεποίθηση, δεν θα πρέπει να τον προτρέπουμε ή ακόμη και να τον πιέζουμε να το «διαγράψει» και να το αγνοήσει – παρά το γεγονός ότι μπορεί να είναι λάθος. Παραβιάζοντας κάποιος τη συνείδησή του ή κάνοντας κάτι που ΔΕΝ είναι ριζωμένο στη συνείδησή του είναι αμαρτία.

Συνοψίζοντας Όσα είδαμε για τη Συνείδηση

* Η μελέτη μας για τη Συνείδηση είναι σχεδόν αποκλειστικά Βιβλική, με λίγες αναφορές στην Ψυχολογία του Βάθους.

* Είδαμε πως κάπου βαθιά μέσα στον καθένα μας υπάρχει μια «χάρτα» που τη λέμε Συνείδηση, με βάση την οποία ζούμε τη ζωή μας. Απ’ το παρασκήνιο μας κατευθύνει, μας επαινεί όταν τη σεβόμαστε, μας κατακρίνει όταν την αγνοούμε.

* Καθένας έχει τη δική του «χάρτα» που δεν είναι ίδια με τη «χάρτα» κανενός άλλου.

* Σημαντικότατο: η συνείδηση του ανθρώπου δεν μένει ποτέ ακριβώς η ίδια. Η ζωή την αναθεωρεί. Την ονομάζουμε Υπερεγώ, Ο «Γονιός» Μέσα μας, Η Φιλοσοφία της Ζωής μας, Καρδιά, Φρόνημα, Συνείδηση. Κανένα απ’ αυτά δεν μένει το ίδιο. Κάποια στοιχεία αλλάζουν άμεσα, άλλα χρειάζονται, μικρότερη ή μεγαλύτερη, πίστωση χρόνου.

* ΔΕΝ το κάνουμε συνειδητά με την αυστηρή έννοια της λέξης, όμως όταν γνωρίζουμε πώς «παίζεται το παιχνίδι», θα μπορούσαμε κάπως χαλαρά να επηρεάσουμε την πορεία των πραγμάτων. Όπως διαλέγουμε τις παρέες μας και τις παρέες των παιδιών μας, κάνουμε ουσιαστικά το ίδιο όταν επιλέγουμε τί θα διαβάσουμε, τί θα ακούσουμε, τί θα δούμε, παρεμβαίνουμε δηλαδή ενεργά στην αναθεώρηση ή επικαιροποίηση της συνείδησής μας. Οι πολιτικές, κοινωνικές, φιλοσοφικές, θρησκευτικές και άλλες παράμετροι της Συνείδησής μας είναι λίγο ως πολύ «κινούμενη άμμος».

* Το ότι η συνείδηση είναι εξατομικευμένη σημαίνει πως δεν είναι αλάνθαστη, για τον απλούστατο λόγο ότι είναι η σύνθεση όλων των βιωμάτων μας και των επιδράσεων που δεχτήκαμε μέχρι σήμερα. Το «ακολουθώ τη συνείδησή μου» είναι καλή τακτική κυρίως για να «έχουμε ήσυχη τη συνείδησή μας» και ΟΧΙ για να μην κάνουμε λανθασμένες επιλογές.

* Όταν ακολουθούμε τη συνείδησή μας βρισκόμαστε σε αρμονία με τον εσωτερικό εαυτό μας. Όταν την παραβιάζουμε νοιώθουμε τύψεις και εσωτερική δυσαρμονία. Όμως τόσο η αρμονία όσο και η δυσαρμονία δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι κάνουμε αντικειμενικά σωστές ή λανθασμένες επιλογές, απλά ότι κάναμε επιλογές που συμφωνούν ή διαφωνούν με τη δική μας συνείδηση. Το τί είναι ηθικό ή ανήθικο είναι εντελώς διαφορετική υπόθεση.

* «Είναι ασφαλής οδηγός η Συνείδηση;». Είναι το ίδιο σαν να ρωτάμε, Είναι ασφαλής οδηγός η Φιλοσοφία Ζωής που ακολουθώ; Είναι ασφαλής η Βασική Κατεύθυνση Ζωής μου; Είναι ασφαλής και αξιόπιστη η όλη ανατροφή που έχω δεχτεί; Σίγουρα είναι το καλύτερο που εγώ σαν άτομο διαθέτω αυτή τη στιγμή. Σε κάποιο βαθμό εξαρτάται από μένα κατά πόσο θα γίνει καλύτερη ή χειρότερη. Εδώ ισχύει το «Με όποιο δάσκαλο καθίσεις, τέτοια γράμματα θα μάθεις». Δεν ξεχνάμε βέβαια τους Κρυφούς Υποβολείς [= πανέξυπνες πλύσεις εγκεφάλου διαφημιστικές, πολιτικές, ιδεολογικές και βάλε] που «αλωνίζουν» σέρνοντας απ’ τη μύτη τις ανυποψίαστες ανθρώπινες μάζες την ίδια στιγμή που οι μάζες αυτές καυχιούνται πως οι αποφάσεις τους και οι επιλογές τους είναι αποκλειστικά δικές τους.

* Η συνείδησή μου είναι τόσο καλή ή τόσο κακή, όσο καλός ή κακός είμαι εγώ σαν άτομο – και το αντίθετο. Δεν γίνεται να είμαι άνθρωπος πονηρός και να έχω αγαθή συνείδηση. Υπάρχει συνείδηση αγαθή, καλή, μολυσμένη, πονηρή, πωρωμένη.

* Στο μεταφυσικό / πνευματικό / θρησκευτικό επίπεδο η καλή Συνείδηση είναι αποτέλεσμα των επιδράσεων που δεχτήκαμε απ’ τη σωστή μελέτη της Αγίας Γραφής, απ’ τα καλά βιβλία και βοηθήματα που χρησιμοποιούμε στη μελέτη μας, απ’ τη διδαχή που πήραμε από καλούς ποιμένες και δασκάλους, απ’ τα καλά πρότυπα που άφησαν τη σφραγίδα τους στη ζωή μας - και μέσα απ’ όλα αυτά τί ρόλο αφήσαμε στο Θεό και στο Πνεύμα Του να παίξει στη ζωή μας και στη διαρκή διαμόρφωση της εσωτερικής μας διάστασης.

* ΕΣΥ τί άνθρωπος είσαι = Τί είδους συνείδηση έχεις; = Ποια είναι η Φιλοσοφία της Ζωής σου;

 

Τί Είναι η Συνείδηση; (μέρος πρώτο)

Τί Είναι η Συνείδηση; (μέρος πρώτο) Βιβλική Μελέτη

  Του Χρύσανθου Θεοχάρη

Αναφερθήκαμε ήδη στη Συνείδηση σαν συνώνυμο των εννοιών Υπερεγώ, Γονιός μέσα μας, Φιλοσοφία Ζωής, Βασική Κατεύθυνση Ζωής, Σύστημα Αξιών, Φρόνημα, Καρδιά. Επειδή όμως πρόκειται για έννοια πολύ γνωστή και πολύχρηστη,  με αναφορές σχεδόν πάντα σε συνάφειες ηθικο-θρησκευτικές, έκρινα πως χρειάζεται ειδική και ουσιαστικά αυτόνομη αναφορά η οποία απαιτεί μια πιο ολοκληρωμένη Βιβλική παρουσίαση. 

Επιγραμματικά, η Συνείδηση είναι ο ατομικός/προσωπικός βιωματικός καταστατικός χάρτης που διαρκώς ανανεώνεται, αναθεωρείται και επικαιροποιείται. Δεν πρόκειται για κάτι στατικό. Παράλληλα, σαν Φιλοσοφία ζωής και Σύστημα Αξιών που είναι, χρειάζεται πίστωση χρόνου καθώς και πρόβλεψη για «μεταβατικές διατάξεις» μέχρι την πλήρη αφομοίωση των συνεχών «αναθεωρήσεων». Τα στοιχεία αυτά με σαφήνεια προκύπτουν μέσα απ’ τις σελίδες της Καινής Διαθήκης.

Πολλοί πιστεύουν πως η συνείδηση είναι ένας έμφυτος ηθικός κώδικας με τον οποίο ο κάθε άνθρωπος έρχεται στον κόσμο. Πολλές Εκκλησίες προχωρούν ένα μεγάλο βήμα πιο πέρα και διδάσκουν πως ο έμφυτος αυτός ηθικός νόμος έχει «αχρειωθεί» - αχρηστευτεί – εξ αιτίας του «Προπατορικού Αμαρτήματος», με αποτέλεσμα ο «πτωτικός άνθρωπος» να είναι ανίκανος να πράξει το καλό. Δεν είναι πολλοί εκείνοι που γνωρίζουν το πλήρες περιεχόμενο των θεολογικών αυτών εννοιών και κατά πόσον τις προσυπογράφουν συνειδητά. Δεσμεύομαι να ασχοληθώ με τα θέματα αυτά στο εγγύς μέλλον.

Σύμφωνα με την Καινή Διαθήκη λοιπόν, η κατάσταση στην οποία βρίσκεται η συνείδηση κάποιου εξαρτάται απ’ τον τρόπο που ζει και απ’ τη σχέση του με το Θεό. Όπως αναλύουμε στη συνέχεια, η συνείδηση κάποιου μπορεί να είναι αγαθή, Α Τιμ. 1:5, - καθαρή, Α Τιμ. 3:9 - κακή, Εβρ. 10:22 – πωρωμένη, Α Τιμ. 4:2 – μολυσμένη, Τίτος 1:15. Δεν πρέπει να μας διαφεύγει πως ο άνθρωπος, ο κάθε άνθρωπος και αυτό συμπεριλαμβάνει τον Αδάμ και την Εύα, είναι από ένστικτο και απ’ τη φύση του εγωιστής, συμφεροντολόγος και σκέφτεται πονηρά για να επιβιώσει και να προστατέψει τα καλώς ή κακώς εννοούμενα συμφέροντά του. Οπότε, χρειάζεται αγώνας για να μάθει να σκέφτεται και να ενεργεί σωστά και ηθικά. 

Είναι λοιπόν η Συνείδηση έμφυτος ηθικός νόμος; Γεννιόμαστε δηλαδή με κάποιο Νόμο μέσα μας; Το ότι πρόκειται για ηθικό νόμο δεν υπάρχει αμφιβολία. Το ότι είναι έμφυτος, πολύ δύσκολα θα μπορέσει να θεμελιωθεί βιβλικά. Το μπέρδεμα δημιουργείται απ’ τις αναφορές του Παύλου στην προς Ρωμαίους Επιστολή του προς τους Ιουδαίους που ζουν στη Ρώμη και είναι, κυρίως, Χριστιανοί: 

Ρωμαίους 2:14-15

 Όσο για τα άλλα έθνη, που δε γνωρίζουν το νόμο, πολλές φορές κάνουν από μόνοι τους [φύσει] αυτό που απαιτεί ο νόμος. Αυτό δείχνει πως, αν και δεν τους δόθηκε ο νόμος, μέσα τους υπάρχει νόμος. Η διαγωγή τους φανερώνει πως οι εντολές του νόμου είναι γραμμένες στις καρδιές τους· και σ’ αυτό συμφωνεί και η συνείδησή τους, που η φωνή της τους τύπτει ή τους επαινεί, ανάλογα με τη διαγωγή τους.

Ο Νόμος για τον οποίο κάνει λόγο ο Παύλος στην περικοπή αυτή δεν είναι άλλος απ’ τον Ιουδαϊκό Νόμο, ο οποίος φυσικά δεν δόθηκε στα «Έθνη». Όμως, όπως οι Ιουδαίοι πήραν το Νόμο απ’ το Θεό, τον μελετούν και τον διδάσκουν στα παιδιά τους, δεν γεννιούνται δηλαδή με το Νόμο μέσα τους, το ίδιο και οι Εθνικοί (ειδωλολάτρες) μεγαλώνουν και ανατρέφονται με κάποιες βασικές ηθικές αρχές και αξίες, οι οποίες ριζώνουν μέσα τους και καταλήγουν να γίνουν η Βασική Κατεύθυνση Ζωής, το Φρόνημα, ο νόμος της Καρδιάς τους, σε τελική ανάλυση η Συνείδησή τους. Έτσι «από μόνοι τους» δηλαδή απ’ τη φύση τους ή φυσικά ή φυσιολογικά εφαρμόζουν λίγο πολύ τον ίδιο νόμο που έχουν και οι Ιουδαίοι – εννοείται ΟΧΙ τα της λατρείας και τα άλλα ιδιαίτερα του Ιουδαϊσμού. Όταν εφαρμόζουν τον νόμο αυτόν η συνείδηση τους, δηλαδή η καρδιά τους τους επαινεί, ενώ όταν τον παραβιάζουν τους κατακρίνει.

Η Καινή Διαθήκη στο πρωτότυπο χρησιμοποιεί τη λέξη «φύσις» σε διάφορες φράσεις ή παράγωγά της. Οι λέξεις αυτές ΔΕΝ έχουν ηθικό ή πνευματικό περιεχόμενο. Αναφέρονται στη φυσική, σωματική, υλική, ακόμη και κοινωνική πραγματικότητα στην οποία ανήκουμε. Δεν είναι ατομικό μας δικαίωμα να χρησιμοποιούμε τις λέξεις όπως θέλουμε ή όπως μας βολεύει. Ένα «Ταμείο», ένα καλό επιστημονικό λεξικό που να περιλαμβάνει τη χρήση των λέξεων στην Καινή Διαθήκη (π.χ. Δημητράκος, Liddell – Scott – Κωνσταντινίδης, κ.ά. εξειδικευμένα ξενόγλωσσα) και τέλος μια καλή σύγχρονη μετάφραση που σέβεται τους μεταφραστικούς κανόνες, θα μας προστατέψει απ’ τις κακοτοπιές της αυθαιρεσίας και της επιπολαιότητας. Να και μερικά παραδείγματα – βασισμένα στην εξαιρετική Δημοτική Μετάφραση της Βιβλικής Εταιρίας - για του λόγου το αληθές :

Ρωμαίους 2:14-15  

«φύσει τὰ τοῦ νόμου ποιῶσιν» σημαίνει απλούστατα ότι εντελώς φυσικά και φυσιολογικά «κάνουν από μόνοι τους αυτό που απαιτεί ο νόμος".

Ρωμαίους 2:27 

 «ἡ ἐκ φύσεως ἀκροβυστία» σημαίνει «ο απερίτμητος», δηλαδή αυτός που είναι στη φυσική κατάσταση της μη-περιτομής, όπως δηλαδή γεννιούνται οι άνθρωποι φυσικά-κανονικά, σ’ αντίθεση προς τους Ιουδαίους οι οποίοι εφαρμόζουν την περιτομή στα αρσενικά παιδιά – που ισοδυναμεί με παρέμβαση στην «εκ φύσεως ακροβυστία». Η περιτομή δηλαδή δεν είναι «εκ φύσεως» αλλά «παρά φύσιν», κάτι που έχουμε και στο επόμενο παράδειγμα της αγριελιάς και της ήμερης ελιάς.

Ρωμαίους 11:21, 24 

Πρόσεξε, μήπως ο Θεός, που δε λυπήθηκε τα φυσικά κλαδιά [«των κατά φύσιν κλάδων»], δε λυπηθεί ούτε εσένα … Σκέψου τη δική σου περίπτωση: Φυσιολογικά ανήκεις σε μια αγριελιά, και σ’ έκοψε και σε μπόλιασε στην ήμερη ελιά αντίθετα προς τη φύση. [σὺ ἐκ τῆς κατὰ φύσιν ἐξεκόπης ἀγριελαίου καὶ παρὰ φύσιν ἐνεκεντρίσθης εἰς καλλιέλαιον], Το ίδιο και καλύτερα μπορεί ο Θεός να ξαναμπολιάσει και τους Ιουδαίους στην ήμερη ελιά, όπου φυσιολογικά ανήκουν. 

(ΔΗΛΑΔΗ: Οι ειδωλολάτρες που πίστεψαν στο Χριστό, αποτελούσαν, μεταφορικά μιλώντας, τα φυσικά κλαδιά ενός δένδρου της φύσης που δεν είχε δεχτεί ανθρώπινη παρέμβαση, με άλλα λόγια μιας αγριελιάς. Χάρη στην πίστη τους κόπηκαν απ' την αγριελιά και στη συνέχεια μπολιάστηκαν πάνω σε μια ήμερη ελιά, η οποία αντιπροσωπεύει το Λαό του Θεού. Αρχικά όλα τα κλαδιά της «ήμερης ελιάς» (καλλιέλαιος) ήταν Ισραηλίτες. Όσοι Ισραηλίτες-κλαδιά δεν πίστεψαν στο Χριστό αποκόπηκαν και στη θέση τους μπολιάστηκαν όσοι «απ’ τα έθνη» πίστεψαν στο Χριστό. Αυτό βέβαια ήταν «παρά φύσιν», δηλαδή «αντίθετα προς τη φύση» ή αλλιώς αντίθετο προς τη «φυσική» = φυσιολογική και συνήθη διαδικασία, σύμφωνα με την οποία κόβουμε ένα κλαδί απ’ την ήμερη ελιά και το μπολιάζουμε πάνω στην αγριελιά για να γίνει ήμερη. Όποιος γνωρίζει από περιβόλια, γνωρίζει τί εννοεί ο Παύλος).

Α Κορινθίους 11:13-14:  

[ἐν ὑμῖν αὐτοῖς κρίνατε· πρέπον ἐστίν γυναῖκα ἀκατακάλυπτον τῷ θεῷ προσεύχεσθαι; οὐδέ ἡ φύσις αὐτή διδάσκει ὑμᾶς ὅτι ἀνήρ μεν ἐάν κομᾷ, ἀτιμία αὐτῷ ἐστιν;]

"Κρίνετε και μόνοι σας: ταιριάζει στη γυναίκα να προσεύχεται στο Θεό με ακάλυπτο κεφάλι; Η ίδια η φύση μάς διδάσκει πως είναι ντροπή για τον άντρα να έχει μακριά μαλλιά, ενώ για τη γυναίκα είναι τιμή τα μακριά μαλλιά."

Εδώ «η φύσις» και το και το «εν υμίν αυτοίς κρίνατε» (κρίνατε και μόνοι σας) είναι ξεκάθαρο πως παραπέμπουν σε καθαρά κοινωνικά κριτήρια της εποχής εκείνης, εννοείται. Ο Παύλος επικαλείται τα κοινωνικά δεδομένα της Κορίνθου (τουλάχιστον) τα οποία γνωρίζουν καλά οι ίδιοι και τους πετάει το μπαλάκι να πάρουν θέση σχετικά με τη συνήθεια του καλύμματος (γενικά και όχι μόνο στις συνάξεις) καθώς και για το μήκος των μαλλιών τόσο των γυναικών όσο και των ανδρών (επίσης γενικά και όχι μόνο στις συνάξεις). «Δείτε τον κοινωνικό σας περίγυρο», τους λέει, και πείτε μου τι διαπιστώνετε. Ταιριάζουν με τον ισχύοντα καθωσπρεπισμό η αφαίρεση του καλύμματος και τα κοντά μαλλιά για τις γυναίκες και τα μακριά μαλλιά για τους άνδρες; Η ερώτηση είναι βέβαια ρητορική και η αυτονόητη απάντηση που εξυπακούεται είναι πως «δεν ταιριάζουν, αντίθετα μάλιστα, φέρνουν πάνω σας ντροπή».

Ιακώβου 3:7: 

Όλα τα είδη των θηρίων [ φύσις θηρίων] και των πτηνών, των ερπετών και των θαλασσινών, δαμάστηκαν και δαμάζονται από τον άνθρωπο [δεδάμασται τῇ φύσει τῇ ἀνθρωπίνῃ]».

Έχουμε δηλαδή «φύσις θηρίων» = είδη θηρίων και «φύσις ανθρωπίνη» = άνθρωπος ή αλλιώς ανθρώπινη φύση ή ανθρώπινο γένος. Πολύ απλά τα πράγματα, υπό τον απλούστατο όρο να δέχεται κάποιος τις σημασίες και τις χρήσεις των λέξεων και βεβαίως να σέβεται και να τιμάει τα Βιβλικά κείμενα.

Η Συνείδηση του Παύλου Προσωπικά

Το παράδειγμα του Παύλου και τα λεγόμενά του για το θέμα της συνείδησης δεν μπορεί παρά να μας διαφωτίσει. Όπως γίνεται φανερό απ’ όσα δηλώνει ο ίδιος για τον εαυτό του, πάντα και σε όλη του τη ζωή ακολουθούσε τη συνείδησή του τόσο σε σχέση με το Θεό όσο και σε σχέση με τους ανθρώπους. Δείτε τί δηλώνει: 

Πράξεις 23:1

Αδερφοί, εγώ έχω ήσυχη τη συνείδησή μου ότι σ’ όλη μου τη ζωή μέχρι σήμερα υπηρέτησα το Θεό. [Ἄνδρες ἀδελφοί, ἐγὼ πάσῃ συνειδήσει ἀγαθῇ πεπολίτευμαι τῷ θεῷ ἄχρι ταύτης τῆς ἡμέρας.]

Πράξεις 24:1

Γι’ αυτό κι εγώ προσπαθώ να έχω πάντοτε καθαρή συνείδηση απέναντι στο Θεό και στους ανθρώπους. [καὶ αὐτὸς ἀσκῶ ἀπρόσκοπον συνείδησιν ἔχειν προς τον θεόν καὶ τους ἀνθρώπους διὰ παντός.]

Β Τιμόθεο 1:3

Ευχαριστώ το Θεό, τον οποίο λατρεύω με καθαρή συνείδηση, όπως και οι πρόγονοί μου. [Χάριν ἔχω τῷ θεῷ, ᾧ λατρεύω ἀπό προγόνων ἐν καθαρᾷ συνειδήσει]. 

Τί σημαίνουν όλα αυτά; Αναφορικά με το χαρακτήρα του και την προσωπικότητά του θα συμφωνήσουμε απόλυτα πως ο Παύλος ήταν πάντα συνεπής με τις αρχές και τις αξίες του. Όμως ειδικά για τα θρησκευτικά του πιστεύω, έχουμε απ’ τη μια μεριά τον Παύλο που ήταν με το παραπάνω ζηλωτής του Ιουδαϊσμού και των προγονικών παραδόσεων, πρόθυμος να κάνει τα πάντα να αντισταθεί και να τιμωρήσει, ακόμη και με θάνατο, καθέναν που έθιγε και πρόσβαλε την πατροπαράδοτη Ιουδαϊκή θρησκεία του, έχουμε όμως απ’ την άλλη τον Παύλο που κάνει απίστευτη και θεαματική θρησκευτική στροφή=αλλαγή 180 μοιρών και γίνεται υπέρμαχος όλων εκείνων των πιστεύω που καταδίκαζε και καταδίωκε. Στους Φιλιππησίους 3:1-11 συγκρίνει τα δυο στάδια-φάσεις της ζωής του, λέγοντας ανάμεσα στ’ άλλα…

Εβραίος γέννημα θρέμμα· ως προς την εξήγηση του νόμου ανήκα στους Φαρισαίους· καταδίωκα με ζήλο την εκκλησία και ήμουν άμεμπτος σε ό,τι αφορά την τήρηση του νόμου. Αυτά όμως που άλλοτε για μένα ήταν πλεονεκτήματα, τώρα με την πίστη στο Χριστό τα βλέπω σαν μειονεκτήματα. (στίχος 7) 

Πώς γίνεται να κυνηγάει χωρίς έλεος κάτι και κάποιους και στη συνέχεια να ταυτίζεται μ’ αυτούς και τη μοίρα τους φτάνοντας στο σημείο να γίνει «ο πρώτος μετά τον Ένα» και να είναι έτοιμος να δώσει τη δική του ζωή του γι’ Αυτόν; Τα έκανε όλα αυτά με την ίδια «καθαρή συνείδηση»; Βεβαίως! Η συνείδησή του δεν έπαψε να λειτουργεί σωστά και να κάνει τη δουλειά της σωστά και άψογα. Στην «πρώτη του ζωή» ζούσε σαν Εβραίος και σαν Φαρισαίος σεβόμενος τη συνείδησή του και απολαμβάνοντας τους επαίνους της συνείδησής του. Στη «δεύτερη ζωή του» η συνείδησή του αναπρογραμματίστηκε, αναθεωρήθηκε και αναπροσανατολίστηκε. Αυτό δεν έγινε μέσα σε μια νύχτα. Μετά το δραματικό συναπάντημα με τον Ιησού στο δρόμο της Δαμασκού όλα αλλάζουν και μέχρις ένα σημείο όλα εξηγούνται. Όλα; Όχι ακριβώς! Κάποια πράγματα μπορούν και αλλάζουν άμεσα ή έστω σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα. Σίγουρα η συνάντηση εκείνη με τον Κύριο έπαιξε τεράστιο ρόλο. Απ’ ότι φαίνεται όμως μεσολάβησαν και άλλα. Στην προς προς Γαλάτας 1:15-20 κάνει λόγο για κάποια ταξίδια, ένα απ’ αυτά στην Αραβία για το οποίο ουσιαστικά βρισκόμαστε στο σκοτάδι. Μετά απ’ αυτό το ταξίδι, επιστρέφει στη Δαμασκό και μετά άλλα τρία ολόκληρα χρόνια επισκέπτεται την Ιερουσαλήμ και συναντάει τους αποστόλους, στους οποίους παρουσιάζει το Ευαγγέλιο που κηρύττει. Δεν μπορούμε να μπούμε σ’ αυτές τις πτυχές του θέματος. Το γεγονός που εξετάζουμε εμείς σ’ αυτό το σημείο είναι ότι η συνείδησή του πέρασε από στάδια αλλαγών και ότι ο Παύλος πάντα ενεργούσε με βάση τις αρχές και αξίες του, με άλλα λόγια με βάση τη συνείδησή του.

Τί Σημαίνει Αδύνατη Συνείδηση;  

Βλέπουμε λοιπόν πως η συνείδηση κάποιου μπορεί να αλλάξει. Χρειάζεται όμως κάποια πίστωση χρόνου, μικρή για κάποια θέματα, μεγαλύτερη για άλλα. Όσο πιο βαθιά ριζωμένο είναι κάποιο βιωματικό θέμα/πιστεύω/πεποίθηση στην καρδιά κάποιου, τόσο πιο δύσκολα ξεριζώνεται και περισσότερος χρόνος χρειάζεται. Σημαντικό ρόλο παίζουν η σπουδαιότητα που είχε κάποιο «πιστεύω», η ηλικία, η μόρφωση, η προσωπικότητα του ανθρώπου και διάφοροι άλλοι παράγοντες. Όπως μπορούμε να καταλάβουμε, ένας θρησκευτικά αδιάφορος άνθρωπος με ευρεία κοινωνική παιδεία και αντίληψη, όταν πάρει «στα ζεστά» την ένωσή του με τον Χριστό, έχει λαμπρές προοπτικές να κάνει σχεδόν οποιαδήποτε αλλαγή – και η ενσωμάτωση της αλλαγής να ολοκληρωθεί σχετικά γρήγορα και χωρίς “αναταράξεις”. 

Κατά το διάστημα που υπάρχει ρευστότητα, όσο δηλαδή είναι σε εξέλιξη η «διαδικασία» αφομοίωσης των καινούργιων στοιχείων, χρειάζεται προσοχή, υπομονή, ελαστικότητα και οπωσδήποτε ποιμαντική σύνεση και σοφία. Όχι πίεση, δεν παρατραβάμε το σκοινί γιατί μπορεί να γίνει ζημιά. Πολλοί σημερινοί Χριστιανοί ή ηγετικά στελέχη εκκλησιών είναι απόλυτοι στις απαιτήσεις τους για ορατή (εξωτερική) συμμόρφωση με αποτέλεσμα να ζημιώνουν πνευματικά τους αδερφούς τους – κατά κανόνα νέους στην πίστη ή ακόμη και νέους στην ηλικία - που συμβαίνει να είναι αδύνατοι στις νέες τους πεποιθήσεις. Θέλουν αλλαγή «εδώ και τώρα». Όταν δεν δουν γρήγορα και απτά αποτελέσματα, βγάζουν την ετυμηγορία πως αυτό το άτομο «δεν αναγεννήθηκε πραγματικά». Τί κρίμα! Ίσως πιστεύουν πως ο Θεός και το Πνεύμα κάνουν με κάποιο αυτόματο τρόπο την αλλαγή ή τις αλλαγές που χρειάζεται κάποιος. Σαν αποτέλεσμα όλοι - κυρίως οι καινούργιοι - γρήγορα παίρνουν το μάθημα πως στις τοπικές εκκλησίες/συναθροίσεις πρέπει να το παίζουν σούπερ-Χριστιανοί!! για λόγους . . ."διαφημηστικούς". Γι’ αυτό και οι σκληρές κριτικές και τα κουτσομπολιά για «τους άλλους» βρίσκονται στην ημερήσια διάταξη. Μιλάμε για την αποθέωση της έλλειψης αυτογνωσίας και του στρουθοκαμηλισμού! Τα εδάφια που εξετάζουμε εδώ δείχνουν πως η πραγματικότητα είναι άλλη. Όσο για το Πνεύμα, «εἰ ζῶμεν πνεύματι, πνεύματι και στοιχῶμεν» = “Αφού, λοιπόν, ζούμε με τη δύναμη του Πνεύματος, πρέπει ν’ ακολουθούμε το Πνεύμα” (Γαλάτας 5:25). Δηλαδή, το Πνεύμα μας λέει «στοιχηθείτε» και εμείς υπακούμε και ακολουθούμε στις οδηγίες του. Στο βαθμό που εμείς επιλέγουμε να «σπέρνουμε» = να στοχεύουμε ή «επενδύουμε» στο Πνεύμα, έρχεται αντίστοιχα ο καρπός/καρποί του Πνεύματος και στο βαθμό που εμείς επιλέγουμε να «σπέρνουμε» = να επενδύουμε ή αλλιώς να αφηνόμαστε στις επιθυμίες του «παιδιού μέσα μας» = στα ένστικτα, δηλαδή σ’ αυτό που η Κ.Δ. αποκαλεί «σάρκα», αυξάνονται και πληθύνονται οί αντίστοιχοι καρποί της κοσμικότητας (Γαλάτας 6:7-8). Περισσότερα για τα θέματα αυτά σε μελλοντικές αναλύσεις.

Στις παρακάτω δυο περικοπές απ’ την Πρώτη προς Κορινθίους Επιστολή του Παύλου έχουμε την ευκαιρία να δούμε αρκετά πράγματα  που αφορούν τη συνείδηση, όπως:

1. Οι οδηγίες του Παύλου αφορούν ένα σημαντικότατο βιωματικό θέμα που αντιμετώπιζαν οι άνθρωποι που την εποχή εκείνη άφηναν την ειδωλολατρεία και τον πολυθεϊσμό και ομολογούσαν πίστη στον Ιησού. Πρόκειται για τα ειδωλόθυτα, τα κρέατα των ζώων που είχαν προσφερθεί θυσία στα είδωλα και τα οποία στη συνέχεια είτε καταναλώνονταν απ’ τους λατρευτές των ειδώλων στους ειδωλολατρικούς ναούς είτε κατέληγαν στην κρεαταγορά και πουλιούνταν μαζί με τα υπόλοιπα κρέατα.

2. Υπήρχε περίπτωση να βρει τα ειδωλόθυτα «στο δρόμο του» είτε ένας ειδωλολάτρης για τον οποίο δεν υπήρχε κανένα δίλημμα - είτε ένας ώριμος Χριστιανός ο οποίος επίσης δεν αντιμετώπιζε κάποιο δίλημμα γιατί απλούστατα έβλεπε το κρέας αυτό όπως και όλα τα κρέατα, χωρίς δηλαδή κάποια ιερότητα - είτε τέλος κάποιος σχετικά καινούργιος στη Χριστιανική πίστη ο οποίος ακόμη συνέδεε το κρέας αυτό με τον (ψεύτικο) θεό και κατά συνέπεια το θεωρούσε «τζιζ», μολυσμένο. Η καρδιά του χτυπούσε καμπανάκι και η συνείδησή του κλοτσούσε γιατί άλλα ήταν καταγραμμένα εκεί και άλλα άκουγε να λέγονται το τελευταίο διάστημα στις Χριστιανικές συνάξεις. 

3. Όταν άλλα λέει το μυαλό (με βάση τα κηρύγματα και τις διδαχές των ποιμένων-διδασκάλων της εκκλησίας) και άλλα η καρδιά και τα βιώματα απ’ την προηγούμενη ειδωλολατρική του ζωή, τότε υπάρχει εσωτερική σύγκρουση, μπέρδεμα και πιθανόν και άλλα χειρότερα.

4. Σε κάποιο σπίτι λοιπόν ή ίσως και σε κάποια «αίθουσα συνεστιάσεων» της τοπικής ειδωλολατρικής κοινωνίας ή σε ένα κρεοπωλείο τυχαίνει ο νέος Χριστιανός να δει έναν ώριμο Χριστιανό είτε να τρώει είτε να αγοράζει κρέας που είχε προσφερθεί θυσία στα είδωλα. Βέβαια για τον ώριμο, ενημερωμένο και με «επικαιροποιημένη» συνείδηση πιστό ισχύουν τα λόγια του Παύλου: 

Α Κορινθίους 10:25-26:

"Τρώτε ό,τι πουλιέται στην αγορά των κρεάτων, χωρίς να ρωτάτε για την προέλευσή τους, ώστε να μη δημιουργείτε πρόβλημα συνειδήσεως· γιατί, σύμφωνα με τη Γραφή, στον Κύριο ανήκει η γη και καθετί πάνω σ’ αυτήν".

5. Νέος πιστός κατά κανόνα σημαίνει «αδύνατες» Χριστιανικές πεποιθήσεις και αυτό με τη σειρά του σημαίνει αδύνατη πίστη και «αδύνατη συνείδηση». Αυτό δεν είναι συνετό να το αγνοήσει ο ώριμος πιστός που πατάει στέρεα στο έδαφος της Πίστης. Στην περίπτωση όμως που κάνει το λάθος να το αγνοήσει, τότε θα έχουμε αντιπαράθεση ανάμεσα στη συνείδηση του ώριμου πιστού και στη συνείδηση του νέου πιστού, ο οποίος όπως είναι λογικό «ψάχνει να βρει το βηματισμό του». Ο Παύλος προτείνει στον ώριμο πιστό να μην κάνει χρήση βέτο υπέρ της πνευματικής του ελευθερίας και των πνευματικών του δικαιωμάτων, αλλά μάλλον να σεβαστεί την αδύνατη συνείδηση του νέου πιστού «για τον οποίο ο Χριστός έδωσε τη ζωή του». Πληγώνοντας τη συνείδηση του νέου πιστού ο ώριμος πιστός αμαρτάνει απέναντι στον ίδιο το Χριστό. Η συνείδησή μου δηλαδή δεν είναι απαραίτητα ίδια με τη δική σου ή τη συνείδηση κάποιου άλλου. . . .
Το περιεχόμενο της συνείδησης είναι τόσο διαφορετικό όσο και η ταυτότητα και η προσωπικότητα του κάθε ανθρώπου. Εκεί υπάρχει το πλήρες ιστορικό του κάθε ανθρώπου, το σύνολο της ψυχικής και πνευματικής ζωής του. 

6. Όταν ο Παύλος μιλάει για «αδύνατη πίστη» δεν αναφέρεται στην πίστη που έχει κάποιος στο Χριστό, αλλά στην πίστη ή πεποίθηση πάνω στο συγκεκριμένο θέμα και τη «θέση» που κατέχει το αντικείμενο στη συνείδησή του. Θα το δούμε αυτό πιο ξεκάθαρα στη 2η συνέχεια αυτού του άρθρου, και συγκεκριμένα στην επιστολή προς Ρωμαίους κεφάλαιο 14. Όταν κάνουμε κάτι που ΔΕΝ έχει ακόμη ενσωματωθεί στη συνείδησή μας και δεν έχει γίνει πίστη μας (= σταθερή πεποίθησή μας) ζημιώνουμε τον εαυτό μας και «αμαρτάνουμε» παραβαίνοντας τη συνείδησή μας.

7. Πιστεύω θα παραδεχτείτε πως κατά κανόνα στις σύγχρονες συζητήσεις-συγκρούσεις για το ποιος οφείλει να υποχωρήσει στις «ευαισθησίες» του άλλου, οι ρόλοι του «δυνατού» και του «αδύνατου» έχουν ανατραπεί και είναι διαμετρικά αντίθετοι απ’ αυτούς που προτρέπει ο Παύλος. Στους χρόνους της Καινής Διαθήκης ο Παύλος ζητούσε απ’ τους “δυνατούς” να θυσιάσουν κάποια απ’ τα δίκια τους προκειμένου να διευκολυνθούν οι “αδύνατοι”, στους οποίους δίνονταν κάποια πίστωση χρόνου για λόγους συνειδήσεως. Σήμερα οι (υποτιθέμενοι) δυνατοί ζητούν ή ακόμη και απαιτούν απ’ τους (πολύ πιθανό) αδύνατους να πάψουν να είναι και να φέρονται ως αδύνατοι και να «αποφασίσουν» να είναι και να φέρονται σαν τους (υποτιθέμενους ώριμους) παλιούς στην πίστη Χριστιανούς. Το αποτέλεσμα είναι αρκετοί απ’ τους νέους στην πίστη να ξεκινούν την πνευματική τους πορεία με την «ξινή» γεύση του «ευγενοφανούς αυταρχισμού» εκείνων που θέλουν να αλλάξουν με το ζόρι τις συνειδήσεις των νεότερων στην ηλικία και στην πίστη αδερφών τους.   

Συγκρίνετε τώρα τις σκέψεις που προηγήθηκαν με τις περικοπές που ακολουθούν ώστε να κάνετε τις δικές σας διαπιστώσεις. Τα σχόλια είναι πάντα ευπρόσδεκτα, μια και κανένας δεν είναι τέλειος. 

Α Κορινθίους 8:7-13

«Ωστόσο δεν έχουν όλοι τη σωστή γνώση· μερικοί μάλιστα, που δεν έχουν ακόμα αποβάλει τη συνήθεια της ειδωλολατρίας, τρώνε τα ειδωλόθυτα σαν να ήταν κάτι ιερό, και η συνείδησή τους που είναι αδύνατη, τους κάνει να νιώθουν μολυσμένοι. Σωστά, δεν είναι οι τροφές που θα καθορίσουν τη θέση μας απέναντι στο Θεό· ούτε αν δε φάμε κάποια απ’ αυτές χάνουμε κάτι ούτε αν φάμε αποκτάμε κάτι παραπάνω. Προσέξτε όμως, μήπως το ελεύθερο αυτό δικαίωμά σας γίνει αιτία να σκοντάψουν και να πέσουν εκείνοι που η πίστη τους είναι αδύνατη. Πράγματι, αν κάποιος, απ’ αυτούς δει εσένα, που έχεις τη «γνώση», να κάθεσαι στο τραπέζι ενός ειδωλολατρικού ναού, η συνείδησή του, αφού αυτός είναι αδύνατος, δε θα παρασυρθεί από το παράδειγμά σου και δε θα παρακινηθεί να τρώει τα ειδωλόθυτα; Έτσι, η δική σου «γνώση» θα προκαλέσει το χαμό αυτού του αδύνατου, του αδερφού μας, για τον οποίον ο Χριστός έδωσε τη ζωή του. Αμαρτάνοντας όμως μ’ αυτό τον τρόπο απέναντι στους αδερφούς και πληγώνοντας τη συνείδησή τους που είναι αδύνατη, αμαρτάνετε απέναντι στον ίδιο το Χριστό.» 

Α Κορινθίους 10:27-29

«Όταν κάποιος μη χριστιανός σάς καλεί σε γεύμα και θέλετε να πάτε, ό,τι σας παραθέτουν στο γεύμα να το τρώτε χωρίς να εξετάζετε και να δημιουργείτε πρόβλημα συνειδήσεως. Αν όμως κάποιος στο τραπέζι σάς πει: «Αυτό το κρέας προέρχεται από θυσία στα είδωλα», μην το τρώτε, για χάρη εκείνου που σας έδωσε την πληροφορία και για χάρη της συνειδήσεως· αν και στον Κύριο ανήκει η γη και καθετί πάνω σ’ αυτήν. Κι όταν μιλάω για συνείδηση, δεν εννοώ τη δική σου αλλά τη συνείδηση του άλλου. 
«Αλλά γιατί», θα ρωτήσει κάποιος, «η δική μου ελευθερία συμπεριφοράς πρέπει να ρυθμίζεται ανάλογα με τη συνείδηση του άλλου; Αν εγώ με τη χάρη του Θεού μπορώ να τρώω ό,τι θέλω, γιατί με κακολογούν σαν αμαρτωλό, αφού γι’ αυτό που τρώω ευχαριστώ το Θεό;»
"Βέβαια, είτε τρώτε είτε πίνετε είτε ο,τιδήποτε άλλο πράττετε, πρέπει όλα να τα κάνετε για τη δόξα του Θεού. Αλλά, να ζείτε έτσι που να μη σκανδαλίζονται από τη διαγωγή σας ούτε οι Ιουδαίοι ούτε οι εθνικοί ούτε η εκκλησία του Θεού. Κάνετε όπως κι εγώ: Προσπαθώ να δημιουργώ επικοινωνία με όλους σε όλα τα πράγματα, επιδιώκοντας αυτό που συμφέρει όχι εμένα αλλά τους πολλούς, ώστε τελικά να σωθούν."

Στο Επόμενο – (δεύτερο μέρος): 

Υπάρχουν συνειδήσεις και συνειδήσεις  -- Πώς διαπλάθεται μια αγαθή-καλή συνείδηση; -- Πώς φτάνει κάποιος στην «επίγνωση»; Ρωμαίους κεφ. 14. για τις κρίσεις και τις επικρίσεις και περιθώρια διαφορετικών επιλογών σε κάποια θέματα.