Οι Αμφιβάλλοντες 11+1 "Θωμάδες"

Οι Αμφιβάλλοντες 11+1 "Θωμάδες"

Οι Αμφιβάλλοντες Δώδεκα

Του Χρύσανθου Θεοχάρη

Είναι γνωστή η περίπτωση του Αμφισβητία ή ακριβέστερα του Αμφιβάλλοντα  ΘΩΜΑ, όπως τον παρουσιάζει ο Ιωάννης στο 20 κεφάλαιο του Ευαγγελίου του.

Όμως ίσως αξίζει να επισημάνουμε πως το ίδιο ακριβώς που λέγεται για τον Θωμά στο Ευαγγέλιο του Ιωάννη, το ίδιο και σχεδόν ακριβώς και με κάθε λεπτομέρεια λέγεται και για τους υπόλοιπους των Δώδεκα, στο Ευαγγέλιο του Λουκά 24:1-12.

ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 24:1-12

1Την επόμενη μέρα όμως μετά το Σάββατο, από τα βαθιά χαράματα, ήρθαν οι γυναίκες στον τάφο με τα αρώματα που είχαν ετοιμάσει· μαζί τους ήταν και μερικές άλλες. 2Βρήκαν τότε την πέτρα κυλισμένη από το μνήμα 3και, όταν μπήκαν σ’ αυτό, δε βρήκαν το σώμα του Κυρίου Ιησού. 4Καθώς απορούσαν γι’ αυτό, φάνηκαν μπροστά τους δύο άντρες με αστραφτερές στολές. 5Κι ενώ αυτές κατατρομαγμένες είχαν σκυμμένο το πρόσωπό τους στη γη, τις ρώτησαν: «Τι ζητάτε τον ζωντανό ανάμεσα στους νεκρούς; 6Δεν είναι εδώ, αναστήθηκε! Θυμηθείτε τι σας είχε πει, όταν ακόμα ήταν στη Γαλιλαία. 7Σας είπε ότι ο Υιός του Ανθρώπου πρέπει να παραδοθεί στα χέρια των εχθρών του Θεού, να σταυρωθεί και την τρίτη ημέρα ν’ αναστηθεί». 8Θυμήθηκαν τότε τα λόγια του. 9Επέστρεψαν λοιπόν απ’ το μνήμα και τα ανάγγειλαν όλα αυτά στους έντεκα μαθητές και σ’ όλους τους άλλους. 10Αυτές που τα έλεγαν αυτά στους αποστόλους ήταν η Μαρία η Μαγδαληνή, η Ιωάννα, η Μαρία η μητέρα του Ιακώβου και οι υπόλοιπες που ήταν μαζί τους. 11Τα λόγια αυτά τους φάνηκαν φλυαρίες και δεν τις πίστευαν. 12Ο Πέτρος όμως σηκώθηκε κι έτρεξε στο μνήμα. Όταν έσκυψε, είδε μέσα μόνο τα σάβανα και γύρισε σπίτι του γεμάτος απορία γι’ αυτό που είχε γίνει. 

Η ερώτηση που δημιουργείται απ’ τα παραπάνω είναι η εξής: Εδώ στο Λουκά 24 έχουμε μια ομάδα γυναικών που ζουν μια εμπειρία ίδια μ’ αυτήν που είχαν οι μαθητές στον Ιωάννη κεφάλαιο 20. Στην περιγραφή του Λουκά, όταν η ομάδα των γυναικών μαθητών του Ιησού περιγράφουν στους μαθητές και τους άλλους που ήταν μαζί τους την εμπειρία που είχαν στον τάφο του Ιησού, εκείνοι όλοι μαζί υιοθετούν τη στάση που υιοθέτησε ο Θωμάς, και μάλιστα προκλητικά χειρότερη: Θεώρησαν δηλαδή την περιγραφή των γυναικών «φλυαρίες» και γι' αυτό το λόγο δεν τις πίστεψαν!!! Γιατί όμως εμείς δεν αποδίδουμε και σ' αυτούς τουλάχιστον το χαρακτηρισμό «αμφιβάλλοντες», που αποδίδεται στο Θωμά στο Ευαγγέλιο του Ιωάννη;

Είναι σίγουρο πως το πρόβλημα ήταν «σεξιστικό», πράγμα λογικό και ανεμενόμενο για τα δεδομένα της εποχής εκείνης. Ο ίδιος ο Ιησούς βέβαια είχε διαφοροποιηθεί αρκετά, όσο έστω του επέτρεπε το πολιτισμικό περιβάλλον. Δυστυχώς στους αιώνες που ακολούθησαν αντί να γίνουν περισσότερα βήματα προς τα εμπρός έγιναν πολύ πολύ περισσότερα βήματα προς τα πίσω. 

Ο τρόπος που ερμηνεύονται σεξιστικές ιστορίες σαν τις παραπάνω έχει να κάνει με το πώς ξεφεύγουν απ’ τα «ραντάρ» [να μην τα πιάνουν τα ραντάρ] κι αυτό γιατί οι αντιλήψεις αυτές ήταν κυρίως τότε αλλά σε μεγάλο βαθμό και σήμερα ευρέως αποδεκτές και η αμφισβήτηση τους «βουνό». Χρειάζεται μεγάλος αγώνας για να κερδηθούν τέτοιοι σημαδιακοί στόχοι. 

Όποιος επιθυμεί να γνωρίσει περισσότερα για την κατάσταση που επικρατούσε στην Εκκλησία απ’ τα τέλη του Πρώτου Αιώνα και τους αιώνες που ακολούθησαν θα πρέπει διαβάσει κυρίως βιβλία πανεπιστημιακού επιπέδου. Το πρώτο και καλύτερο είναι η Εκκλησιαστική Ιστορία του Καθηγητή του Παν/μίου Αθηνών Αρχιμ. Βασιλείου Στεφανίδου, 3^η έκδοση 1970. Όσοι ενδιαφέρονται για περισσότερη πληροφόρηση είμαστε στη διάθεσή τους. 

Τα Όνειρα

 

Τα Όνειρα

Βιβλική – Ψυχολογική - Λαϊκίστικη Μελέτη και προσέγγιση

Του Χρύσανθου Θεοχάρη

Τα όνειρα βρίσκονταν πάντα στο επίκεντρο του ανθρώπινου ενδιαφέροντος, αν και για διαφορετικούς λόγους. Η γενική εικόνα που αναδύεται απ’ τη μελέτη και αξιολόγηση των παραμέτρων του φαινομένου είναι πως όσο πιο υγιής και θεμελιωμένη είναι η θρησκευτικότητα, η πνευματικότητα και η γνώση της ψυχολογίας του βάθους που έχει κάποιος, τόσο πιο υγιής και θετική είναι και η σχέση του με τα όνειρα. Απ’ την άλλη, όσο πιο χαμηλό είναι το μορφωτικό επίπεδο και όσο πιο τυπολατρική και φανταμενταλιστική η θρησκευτικότητα κάποιου, τόσο περισσότερη είναι και η σημασία που δίνει στα όνειρα και εξίσου «περίεργες» και οι ερμηνείες που υιοθετεί για αυτά.

Στη μελέτη μας θα κάνουμε πρώτα μια περιήγηση σε ολόκληρη τη Βίβλο – Παλαιά όσο και Καινή Διαθήκη - για να δούμε διεξοδικά όλα τα οράματα-όνειρα που αναφέρονται εκεί, ο ρόλος και η σημασία που έχουν και τέλος ο τρόπος που αξιολογούνται.
Στη συνέχεια θα ρίξουμε μια γρήγορη ματιά στην Ψυχολογία του Βάθους για να ενημερωθούμε πώς αξιολογούνται εκεί τα όνειρα και πάνω σε ποια βάση.
Τέλος θα εστιάσουμε την προσοχή μας στη Λαϊκίστικη και θρησκευτική Φανταμενταλιστική αντιμετώπιση του ονείρου στη σημερινή κοινωνία.

1. Τα Όνειρα στην Εβραϊκή Βίβλο (Παλαιά Διαθήκη)

Α. Γειτονικοί Ειδωλολατρικοί Λαοί

Πρώτα πρώτα, και κάπως «ανορθόδοξα» βέβαια, βλέπουμε να παρουσιάζονται στις σελίδες της Παλαιάς Διαθήκης κάποιες περιπτώσεις ειδωλολατρών ηγετών ή αξιωματούχων τους οι οποίοι εμφανίζονται να διακατέχονται από έντονο ενδιαφέρον για τα όνειρα και να έχουν στην υπηρεσία τους τους καλύτερους ερμηνευτές και ονειροκρίτες που διαθέτει η χώρα τους. Τα σχετικά ονειρικά περιστατικά που αναφέρει η Παλαιά Διαθήκη μνημονεύονται ουσιαστικά για να φανεί απ’ τη μια ότι οι «δικοί τους» μάγοι και ερμηνευτές ονείρων είναι ερασιτέχνες και άσχετοι και απ’ την άλλη ότι οι «δικοί μας», βεβαίως βεβαίως, είναι τσακάλια που ξεπετούν με τον πλέον πειστικό τρόπο ακόμη και τα πιο δύσκολα όνειρα. Φαίνεται κάπως υπερβολικό και τετριμμένο, ταυτόχρονα όμως και αναμενόμενο - έτσι λειτουργεί ο άνθρωπος γενικά, έτσι λειτουργούσαν και οι Εβραίοι συγγραφείς. Επειδή λοιπόν το θέμα αυτό αφορά μια παράμετρο που δεν είναι ουσιαστικής σημασίας και επειδή δεν υπάρχει λόγος να κάνουμε έρευνα πρωτογενών πηγών για τις απόψεις των γειτονικών με το Ισραήλ χωρών για τα όνειρα, θα αρκεστούμε σε μια σύντομη αναφορά στις σχετικές Βιβλικές περικοπές τις οποίες σχεδόν όλοι μας γνωρίζουμε.

Η πρώτη περίπτωση αφορά τον Ιωσήφ κατά τη διάρκεια της αιχμαλωσίας και φυλάκισης του στην Αίγυπτο. Στη φυλακή (Γένεση κεφ. 40) ο Ιωσήφ εξηγεί το όνειρα δυο αξιωματούχων του Φαραώ, η οποία εξήγηση σύντομα επαληθεύεται.

Η δεύτερη περίπτωση, στενά δεμένη με την πρώτη και με «αστέρι» και αυτή τη φορά τον Ιωσήφ, αφορά το πασίγνωστο όνειρο του ίδιου του Φαραώ – τις εφτά παχιές και τις εφτά ισχνές αγελάδες (Γένεση κεφ. 41)– που προετοιμάζει την άνοδο του Ιωσήφ στα ανώτερα κυβερνητικά κλιμάκια της Αιγύπτου και τη «μετακόμιση» των Εβραίων Προπατόρων στην Αίγυπτο της δουλείας.

Η Τρίτη περίπτωση εκτυλίσσεται στη Βαβυλώνα, όπου οι πιο εκλεκτοί των Εβραίων είχαν μεταφερθεί σκλάβοι στη Βαβυλώνα. Ανάμεσα τους ήταν και γνωστός και πολύς Δανιήλ ο προφήτης, το οποίο μας προϊδεάζει για μεγάλες εξελίξεις – και πραγματικά αυτό γίνεται!

Ο Ναβουχοδονόσορας είδε ένα όνειρο που τον τάραξε τόσο που το ξέχασε. Απαιτούσε λοιπόν απ’ τους μάγους του να του αποκαλύψουν το όνειρο που είδε και στη συνέχεια να του δώσουν την ερμηνεία. Τρελές (υποτιθέμενες) απαιτήσεις δηλαδή που ήταν αδύνατο να ικανοποιηθούν. Ο Δανιήλ όμως μπόρεσε και ανταποκρίθηκε και στις δυο απαιτήσεις του Βασιλιά. Οι λεπτομέρειες του ονείρου - το άγαλμα που συντρίφτηκε από ένα λιθάρι που ήρθε απ’ το «πουθενά» - βρίσκονται στο 2^ο κεφάλαιο του βιβλίου του Δανιήλ.

Υπάρχουν αρκετές επιφυλάξεις για την ιστορικότητα των διηγήσεων αυτών. Μια επιφύλαξη είναι η απουσία των γεγονότων αυτών απ’ τα αρχεία ή άλλες πηγές των αντίστοιχων γειτονικών χωρών. Μια δεύτερη αφορά την εποχή της συγγραφής κυρίως του Bιβλίου του Δανιήλ. Πάντως οι παραπάνω διηγήσεις έχουν σαν κύριο στόχο να δείξουν πως ο Θεός του Ισραήλ «εμπλέκεται» ενεργά στις υποθέσεις των ειδωλολατρικών λαών δια μέσου εκλεκτών δούλων του κάτι που σύμφωνα με τις διηγήσεις φέρνει την αναγνώριση ότι ο Γιαχβέ είναι ο αληθινός Θεός.

Β. Στο Λαό Ισραήλ

Αυτό που γίνεται αντιληπτό εξαρχής είναι πως τα όνειρα που συναντάμε στην Παλαιά Διαθήκη ΔΕΝ είναι όνειρα προσωπικού χαρακτήρα και δεν αφορούν σε ατομικές βιοτικές υποθέσεις. Αντίθετα αφορούν σε επώνυμα άτομα που παίζουν κάποιο σημαντικό και συγκεκριμένο ρόλο στα θεϊκά σχέδια που εντάσσονται στην Σωτηριολογική Ιστορία. Ούτε πρόκειται για όνειρα με τη σημερινή έννοια της λέξης, αλλά για  θεοφάνειες κατά τη διάρκεια του ύπνου που σκοπό έχουν να μεταφέρουν στους ειδικούς αποδέκτες σύντομα και πολύ ξεκάθαρα μηνύματα με τη μορφή οδηγιών τα οποία δεν χρειάζονται τη βοήθεια ειδικών εξηγητών. Σίγουρα όλοι οι άνθρωποι της εποχής έβλεπαν όνειρα σαν αυτά που βλέπουμε και εμείς σήμερα, όμως αυτά έμειναν εκτός των Βιβλικών Κειμένων. Μερικά παραδείγματα «θεολογικών» ονείρων που είναι πολύ ενδεικτικά:

Αβραάμ – Γένεση 15:12-21

«13 Να το ξέρεις καλά πως κάποτε οι απόγονοί σου θα πάνε να ζήσουν σε μια ξένη χώρα. Εκεί θα γίνουν δούλοι και θα τους καταπιέσουν για τετρακόσια χρόνια. 14 Αλλά εγώ θα τιμωρήσω το λαό που θα τους υποδουλώσει και τότε θα φύγουν από τη χώρα εκείνη με πλούτη πολλά…»

Γεδεών – Κριτές 6:25-26

Εκείνη τη νύχτα είπε ο Κύριος στο Γεδεών: «Πάρε τον εφτάχρονο, καλοθρεμμένο ταύρο του πατέρα σου, και κατάστρεψε το θυσιαστήριο του Βάαλ, που έχει χτίσει ο πατέρας σου... Έπειτα χτίσε θυσιαστήριο στον Κύριο, το Θεό σου… και πρόσφερε τον καλοθρεμμένο ταύρο ολοκαύτωμα…»

Σολομώντας – Α Βασιλέων 3:4-15

Τη νύχτα, εκεί στη Γαβαών, του παρουσιάστηκε ο Κύριος, ο Θεός, σε όνειρο και του είπε: «Ζήτησέ μου τι θέλεις να σου δώσω». Ο Σολομών απάντησε: «Δώσε μου, λοιπόν Κύριε, τη σοφία που χρειάζομαι για να διοικώ το λαό σου και να διακρίνω τι είναι καλό και τι κακό γι’ αυτούς … Ο Κύριος ευχαριστήθηκε με το αίτημα του βασιλιά Σολομώντα, και του είπε: «… όπως μου ζήτησες, θα σου δώσω σοφία και γνώση … κι επιπλέον σου δίνω όσα δε ζήτησες: πλούτο και δόξα...»

Να πούμε επίσης πως στην Παλαιά Διαθήκη το όνειρο ή ενύπνιο ήταν στενά συνδεδεμένο με το προφητικό λειτούργημα. Τονίζουμε όμως και πάλι πως δεν επρόκειτο για τα συνηθισμένα όνειρα της ανθρώπινης καθημερινότητας, αλλά διάλογοι και φανέρωση πραγμάτων απ’ τον Κύριο (Γιαχβέ) μια και δεν γινόταν να εμφανιστεί σ’ αυτούς «πρόσωπο με πρόσωπο».

Ιερεμίας 23:25-32, 16

Λέει ο Κύριος: «Άκουσα τις ανοησίες των προφητών που ισχυρίζονται ότι μιλούν εξ ονόματός μου. “Είδα όνειρο, είδα όνειρο!” λένε. Είναι όμως ψέματα… Ο προφήτης που έχει δει ένα όνειρο ας το διηγηθεί», λέει ο Κύριος. «Κι αυτός που άκουσε το λόγο μου ας τον διακηρύξει πιστά. Θα φανεί πού είναι το άχυρο και πού είναι το σιτάρι ... Γι’ αυτό εγώ είμαι εναντίον των προφητών εκείνων, που κλέβουν το μήνυμα ο ένας απ’ τον άλλον και ισχυρίζονται ότι το έχουν πάρει από μένα ... Είμαι εναντίον των προφητών που λέν’ για προφητείες τα όνειρά τους, τα διηγούνται και παραπλανούν το λαό μου με τα χονδροειδή ψεύδη τους..», λέει ο Κύριος.

Βλέπουμε πάντως πως και τότε υπήρχαν οι ψευδοπροφήτες που είχαν τους δικούς τους σχεδιασμούς και σκοπιμότητες, γράφοντας στα παλιά τους παπούτσια το Θεό, ίσως και μη πιστεύοντας καν στην ύπαρξή του - και τώρα υπάρχουν και πάντα θα υπάρχουν!!! 

Να πούμε για άλλη μια φορά πως για τα όνειρα που αναφέρονται στην Π.Δ. και τα οποία εντάσσονται στη Σωτηριακή γραμμή δεν υπήρχαν και ούτε χρειάζονταν ερμηνευτές ονείρων. Τα άλλα όνειρα της «ανθρώπινης» καθημερινότητας δεν εντάχθηκαν στη θεματολογία της Π.Δ. Πάντως και το ότι υπήρχαν γνώριζαν και το πώς πλάθονται στην ανθρώπινη συνείδηση το ήξεραν. Ήξεραν και πώς να τα ξεχωρίζουν. Να και η διάγνωση του «Ιεροκήρυκα» (Εκκλησιαστή):

Εκκλησιαστής 5:2

«Όπως οι πολλές έγνοιες φέρνουν άσχημα όνειρα, έτσι και τα λόγια τα πολλά, φέρνουν ανόητες κουβέντες.»

 

2. Στην Καινή Διαθήκη

Και για την Κ.Δ. ισχύει ό,τι και στην Π.Δ., ότι δηλαδή τα προσωπικά, ιδιωτικά όνειρα, που δεν αφορούν με κάποιο οποιοδήποτε τρόπο στη Σωτηριακή γραμμή/σχέδιο, απουσιάζουν απ’ τα βιβλία της Καινής Διαθήκης. Ας δούμε τα πιο αντιπροσωπευτικά περιστατικά που επιβεβαιώνουν αυτή την αλήθεια.

Ιωσήφ «άνδρας της Μαρίας» (Ματθαίος 1:16, 18-24)

Όταν ο Ιωσήφ πληροφορήθηκε ότι η Μαρία ήταν έγκυος, χωρίς προηγουμένως οι δυο τους να έχουν «συνευρεθεί», σχεδίαζε να την χωρίσει, δηλαδή να διαλύσει τον αρραβώνα, διακριτικά και χωρίς την επίσημη διαδικασία. Τότε εμφανίστηκε στον ύπνο του ένας άγγελος απ’ το Θεό και του είπε,

«Ιωσήφ, απόγονε του Δαβίδ, μη διστάσεις να πάρεις στο σπίτι σου τη Μαριάμ, τη γυναίκα σου, γιατί το παιδί που περιμένει προέρχεται από το Άγιο Πνεύμα. 21Θα γεννήσει γιο, και θα του δώσουν το όνομα Ιησούς, γιατί αυτός θα σώσει το λαό του από τις αμαρτίες τους».

Ιησούς και οι γονείς του φεύγουν στην Αίγυπτο (Ματθαίος 2:13-15)

Όταν αναχώρησαν οι μάγοι, ένας άγγελος του Θεού παρουσιάστηκε στον Ιωσήφ στο όνειρό του και του είπε: «Σήκω αμέσως, πάρε το παιδί και τη μητέρα του και φύγε στην Αίγυπτο και μείνε εκεί ωσότου σου πω. Γιατί ο Ηρώδης όπου να ’ναι θα ψάξει να βρει το παιδί, για να το σκοτώσει».

Η επιστροφή από την Αίγυπτο (Ματθαίος 2:19-21

Όταν, λοιπόν, πέθανε ο Ηρώδης, ένας άγγελος σταλμένος από τον Κύριο εμφανίστηκε στον Ιωσήφ σε όνειρο στην Αίγυπτο, 20και του είπε: «Σήκω, πάρε το παιδί και τη μητέρα του και πήγαινε στη χώρα του Ισραήλ, γιατί πέθαναν όσοι ήθελαν να θανατώσουν το παιδί». 

Και στις τρεις παραπάνω περιπτώσεις τα όνειρα αυτά είναι σε ξεκάθαρη γλώσσα κατανοητή απ’ τον καθένα και δεν χρειάζεται ειδικός ερμηνευτής ή ονειροκρίτης να τα εξηγήσει.

Σύζυγος του Πιλάτου (Ματθαίος 27:19)

Ενώ [ο Πιλάτος] καθόταν στη δικαστική του έδρα, η γυναίκα του τού έστειλε με κάποιον ετούτο το μήνυμα: «Μην κάνεις τίποτα εναντίον αυτού του αθώου, γιατί πολύ ταλαιπωρήθηκα απόψε στ’ όνειρό μου εξαιτίας του».

Εδώ πρόκειται για ένα εντελώς άγνωστο σε μας άτομο, το οποίο σαν σύζυγος του Ρωμαίου Κυβερνήτη προφανώς γνώριζε κάποια πράγματα για τον Ιησού, παρακολουθούσε τις εξελίξεις των ημερών που οδήγησαν στη σταύρωσή του και όλα αυτά έγιναν η αφορμή να προκύψει ένα όνειρο σίγουρα σχετικό με το πρόσωπό του τις λεπτομέρειες του οποίου όμως δεν γνωρίζουμε.

Πράξεις 2:17εξ. (από Ιωήλ 2:28εξ.)

Αυτό θα συμβεί στις έσχατες ημέρες, λέει ο Θεός: Θα χαρίσω πλουσιοπάροχα το Πνεύμα μου σε κάθε άνθρωπο. έτσι, οι γιοι σας κι οι θυγατέρες σας θα κηρύξουν την αλήθεια· οι νέοι σας θα δουν οράματα κι οι γέροντές σας θα ονειρευτούν όνειρα θεϊκά.

Οράματα (όνειρα) με επίκεντρο τον ΠΑΥΛΟ

Όνειρο/Όραμα Παύλου στην Τρωάδα (Τροία) – Πράξεις 16:9-10

Εκεί ο Παύλος είδε τη νύχτα ένα όραμα: ένας Μακεδόνας στεκόταν μπροστά του και τον παρακαλούσε μ’ αυτά τα λόγια: «Πέρασε στη Μακεδονία και βοήθησέ μας». Όταν είδε το όραμα, αμέσως ψάξαμε για πλοίο να πάμε στη Μακεδονία, γιατί ήμασταν βέβαιοι ότι μας είχε προσκαλέσει ο Κύριος να τους φέρουμε το μήνυμα του ευαγγελίου.

Όνειρο/Όραμα Παύλου στην Κόρινθο – Πράξεις 18:9-11

Μια νύχτα είπε ο Κύριος στον Παύλο μ’ ένα όραμα: «Μη φοβάσαι αλλά κήρυττε το ευαγγέλιο και μη σωπαίνεις, γιατί εγώ είμαι μαζί σου· κανείς δεν θα σου επιτεθεί να σε κακοποιήσει, γιατί έχω πολύ λαό σ’ αυτή την πόλη». Έτσι ο Παύλος κάθισε εκεί ένα χρόνο κι έξι μήνες, και τους δίδασκε το λόγο του Θεού.

Ο Παύλος Μπροστά στο Μεγάλο Συνέδριο των Ιουδαίων –
Πράξεις 23:11

Τη νύχτα που ακολούθησε, φανερώθηκε σ’ αυτόν ο Κύριος και του είπε: «Θάρρος, Παύλε! Όπως έδωσες τη μαρτυρία σου για μένα στην Ιερουσαλήμ, έτσι πρέπει να τη δώσεις και στη Ρώμη».

Στο Πλοίο προς τη Ρώμη και η Τρικυμία – Πράξεις 27:23-24

Την περασμένη νύχτα μού φανερώθηκε ένας άγγελος του Θεού στον οποίο ανήκω και τον οποίο υπηρετώ, και μου είπε: “Μη φοβάσαι, Παύλε! Πρέπει να εμφανιστείς στον αυτοκράτορα, κι έτσι ο Θεός για χάρη σου θα σώσει όλους όσοι είναι μαζί σου στο πλοίο”. 

Στα δυο παρακάτω εδάφια, τέλος, σαφέστατα και σε έντονο ύφος καταδικάζονται τα «οράματα» (όνειρα) κάποιων ανθρώπων «που δεν είναι ενωμένοι με το Χριστό που είναι η κεφαλή» (π.χ. Κολοσσαείς 2:19).

Κολοσσαείς 2:18

Ας μη σας κατακρίνει κανένας απ’ αυτούς που τους αρέσει μια δήθεν ταπεινόφρονη λατρεία των αγγέλων, που βυθίζονται σε ψεύτικα οράματα και χωρίς λόγο υπερηφανεύονται με το υποδουλωμένο στην αμαρτία μυαλό τους.

Επιστολή Ιούδα εδαφιο 8

Το ίδιο συμβαίνει και με τους ανθρώπους αυτούς. Βλέπουν όνειρα που τους οδηγούν να μολύνουν με την αμαρτία το ίδιο τους το σώμα, να απορρίπτουν τη θεϊκή εξουσία και να καθυβρίζουν τους αγγέλους.

 

3. Όνειρα και Ψυχολογία του Βάθους

Η επικρατέστερη επιστημονική άποψη και μάλλον η σωστότερη είναι αυτή που βλέπει τα όνειρα σαν «αποκαλύψεις», όχι βέβαια θεϊκές αλλά εσωτερικές του ανθρώπου, αποκαλύψεις δηλαδή του ασυνείδητου είτε του ατομικού είτε του συλλογικού. Με την έννοια Συλλογικό Ασυνείδητο εννοούνται τα συναισθήματα, οι σκέψεις, οι αναμνήσεις, οι τελετουργίες, οι μύθοι, οι καταβολές, οι πόθοι και οι επιθυμίες του ανθρώπινου γένους απ’ την αρχαιότητα. Η καινοτομία αυτή έχει την αρχή της στον μεγάλο ψυχολόγο Καρλ Γιούνγκ, με την οποία βέβαια δεν συμφωνεί ο Σίγκμουντ Φρόιντ ο οποίος κάνει λόγο μόνο για το ατομικό ασυνείδητο. Το αναφέρουμε λοιπόν με επιφύλαξη θεωρώντας το λίγο ως πολύ παρατραβηγμένο. Όσο για το ατομικό ασυνείδητο, αυτό περιλαμβάνει τους πόθους, τις επιθυμίες, τα πιστεύω, τους φόβους, τις αγωνίες και τα βιώματα γενικά του ατόμου απ’ τη γέννησή του μέχρι το παρόν.

Υπεραπλουστεύοντας, τα όνειρά μας είναι οι προσπάθειες του εαυτού μας, του συνόλου της ύπαρξής μας, να εκφραστεί. Συνεπώς η καλύτερη αντιμετώπιση και κατανόηση του ονείρου είναι εκείνη που προσπαθεί να το δει σαν μια γνήσια και μοναδική ευκαιρία να γνωρίσουμε σε βάθος τον πραγματικό εαυτό μας. Το όνειρο με άλλα λόγια μας βοηθάει να αντιληφθούμε όλα εκείνα τα θετικά ή αρνητικά που απασχολούν την προσωπικότητά μας και στο βαθμό που την απασχολούν. Κάποια τουλάχιστον απ’ αυτά είναι βέβαιο ότι θα μας «ξαφνιάσουν και θα μας σοκάρουν» γιατί δεν ήμασταν και ούτε είμαστε διατεθειμένοι να ομολογήσουμε, να αναγνωρίσουμε, πως περνούν «και στο ξύπνιο μας» τέτοιες σκέψεις απ’ το μυαλό μας!!! Από Χριστιανική πλευρά αυτή η γνωριμία που μας προσφέρεται μέσω του ονείρου είναι και χρήσιμη και επιβεβλημένη.

[Για αυτούς που θέλουν να δώσουν στη γνωριμία αυτή ακόμη μεγαλύτερο «βάθος» και όφελος προτείνω να διαβάσετε το παρακάτω άρθρο μου:

 

«Εγώ - Υπερεγώ - Εκείνο και Πώς οι Δυναμικές Αυτές Λειτουργούν στην Καθημερινότητα μας»

https://www.facebook.com/notes/413408000058057/

 

4. Η Λαϊκίστικη Αντιμετώπιση του Ονείρου

Οι ονειροκρίτες τους οποίους εμπιστεύονται τα λαϊκά στρώματα όπου ανήκουν ακόμη και μορφωμένοι των οποίων η μόρφωση δεν άγγιξε τις εσωτερικές δομές της προσωπικότητάς τους, είναι χωρίς Βιβλική ή επιστημονική και ψυχολογική βάση. Στους ονειροκρίτες δεν ισχύουν κανόνες με κάποια συνέπεια και σοβαρότητα. Αντίθετα όλα κινούνται στη σφαίρα του λαϊκισμού και της προχειρότητας.

Αυτό που παρατηρεί κανείς είναι πολύ συχνά ένας φαύλος κύκλος. Δηλαδή, κάποιος που πιστεύει σε κάποια μορφή ερμηνείας των ονείρων τείνει να βλέπει τέτοιου είδους όνειρα τα οποία όπως είναι φυσικό ενισχύουν μέσα του στο ψυχολογικό επίπεδο τη συγκεκριμένη μέθοδο ερμηνείας, και πάει λέγοντας. Π.χ. κάποιος που πιστεύει πως όταν βλέπει όνειρο ότι του βγάζουν δόντι αυτό σημαίνει θάνατο, αυτό είναι πολύ πιθανό να φέρει κάποιο σχετικό όνειρο και μαζί με το όνειρο τον κρυφό φόβο ότι μπορεί το όνειρο να βγει αληθινό!!!!

Πέρα απ’ αυτό, μπαίνουμε όλο και περισσότερο στα «οικόπεδα» του Πνευματισμού – χωρίς όμως και να ανοίγουμε για συζήτηση το θέμα αυτό καθαυτό το οποίο είναι τεράστιο. Θα πούμε μόνο μερικά στοιχειώδη που αγγίζουν το θέμα μας, το θέμα Όνειρο! Υπάρχουν άτομα με κάποιες μάλλον ασαφείς ικανότητες – ας το ονομάσουμε «χάρισμα» ή καλύτερα «φυσικό χάρισμα» του διάμεσου = μέντιουμ. Κάποια τέτοια άτομα διαθέτουν μια ενισχυμένη διαίσθηση και προαίσθηση κλπ. με αποτέλεσμα να βλέπουν κάποια όνειρα που αφορούν, είναι δηλαδή προσανατολισμένα στο μέλλον. Λίγο πολύ όλοι μας βλέπουμε όνειρα που είναι κάποιας μορφής προεκτάσεις στο μέλλον, κάποιοι όμως το κάνουν κάπως … προκλητικά τόσο που το αποτέλεσμά τους «σοκάρει» ως ένα βαθμό. Στην ουσία δεν μπορούμε να αποκλείσουμε την πιθανότητα κάτι διαφορετικό ή «περίεργο» να συμβαίνει. Μπορεί μερικές φορές να πρόκειται για καθαρές συμπτώσεις, όχι όμως πάντα.

Ταυτόχρονα όμως υπάρχουν και κάποιες ενστάσεις που προκύπτουν από παραδείγματα και δηλώσεις της Βίβλου – Παλαιάς και Καινής Διαθήκης – τις οποίες ενστάσεις θα πρέπει τα άτομα αυτά να βρουν τρόπο να τις διαχειριστούν και οπωσδήποτε να τις πάρουν στα σοβαρά:

α. Άτομα με τέτοιες ικανότητες ή χάρισμα έχουν δυο επιλογές. Είτε να συνεχίσουν και να καλλιεργήσουν το «χάρισμα» που τους δόθηκε απ’ τη «φύση» ή απ’ τους γονείς τους ή να «κάνουν πίσω» και να δείξουν μια σκόπιμη «αδιαφορία» γι’ αυτό με το σκεπτικό ότι η καλλιέργειά του δημιουργεί προβλήματα στη σχέση τους με το Θεό και την κοινωνία των πιστών. Στο κάτω κάτω η ενασχόληση με το χάρισμα έχει σοβαρό ψυχικό κόστος και απώλεια ψυχοσωματικών εφεδρειών.

β. Να τονίσουμε εδώ πως γενικά η καλλιέργεια της τάσης – χαρίσματος ισοδυναμεί με ενεργή ανάμειξη στον Πνευματισμό. Σημαίνει ότι το άτομο δίνει προτεραιότητα στο χάρισμα και όσα αυτό προσφέρει και υπόσχεται. Ταυτόχρονα σημαίνει πως η ψυχική και πνευματική βλάβη που προκαλείται στο άτομο απ’ την ενασχόλησή του με τον Πνευματισμό το αφήνει αδιάφορο. Με λίγα λόγια η πρόκληση του Πνευματισμού έχει στην πράξη κατέχει την πρώτη θέση στη ζωή του.

γ. Ο Θεός ΔΕΝ θέλει οι πιστοί να επιδιώκουν να σκίσουν το πέπλο μυστηρίου του μέλλοντος. Τονίζει πως το μέλλον είναι δικό του και βρίσκεται στα δικά του χέρια. Ο Λόγος του και οι υποσχέσεις του θα πρέπει να αρκούν και να προσφέρουν ολοκλήρωση στο παιδί του Θεού.

δ. Όλο και περισσότεροι Χριστιανοί που ασχολούνται με τα όνειρα, κατά κύριο λόγο το κάνουν γιατί πιστεύουν πως ο Θεός τους έχει επιλέξει με κάποιο ξεχωριστό τρόπο σε σημείο που τους αποκαλύπτει πράγματα που αφορούν στο παρόν και στο μέλλον τόσο το δικό τους προσωπικά όσο και άλλων που «συναλλάσσονται» μαζί τους – ακόμη και των τοπικών εκκλησιών όπου ανήκουν. «Πρωταθλητές» στην Ονειρολογία είναι οι Πεντηκοστιανοί οι οποίοι στην πράξη και ουσιαστικά ασχολούνται με τον Πνευματισμό.
Δεν είμαι τόσο ενημερωμένος για το τί γίνεται στη χώρα μας, είμαι όμως καλά ενημερωμένος, από κείμενα γραμμένα από Πεντηκοστιανούς σε δικά τους περιοδικά, για το τι γίνεται στην Αμερική απ’ όπου στη συνέχεια «μεταλαμπαδεύονται» στον υπόλοιπο κόσμο. Στα κείμενα αυτά γίνεται εμφανές πως η πίστη τους στην ύπαρξη «προφητών» στις εκκλησίες τους φαίνεται πως τους δίνει το δικαίωμα να θεωρούν πως αυτοί κάνουν κουμάντο στη Μελλοντολογία, μέσω Ονειρολογίας εννοείται. Κάποιοι μάλιστα έγιναν τόσο δημοφιλείς που πολλοί απλοί πιστοί προσέφευγαν σ’ αυτούς και για θέματα αναζήτησης συντρόφου. Θυμάμαι ένα άρθρο στο πολύ γνωστό περιοδικό Charisma  που τους κατηγορούσε για υπερβολές και τους συνιστούσε να «κόψουν» λίγο τη φόρα που πήραν. Εννοείται βέβαια πως τα όνειρα που «ανέλυαν» ΔΕΝ ήταν τα όνειρα= σαφέστατα μηνύματα απ’ το Θεό στα οποία αναφερθήκαμε πιο πάνω απ’ την Παλαιά και Καινή Διαθήκη, αλλά τα συνηθισμένα ανθρώπινα όνειρα που χρειάζονται κάποιας μορφής Ονειροκρίτη – ή και ειδικούς «ονειροκρίτες» για να «αποκωδικοποιηθούν».

Οι πιστοί που ενδιαφέρονται να γνωρίσουν και να βιώσουν το θεϊκό θέλημα στη ζωή τους θα πρέπει:

Να πάρουν στα σοβαρά όλα τα εδάφια της Βίβλου που αναφέρθηκαν πιο πάνω τα οποία αναφέρονται στα οράματα ή όνειρα μέσω των οποίων ο Θεός μίλησε με ξεκάθαρα λόγια και και να μην τα μπερδεύουν και πολύ περισσότερο να μην τα βάζουν στο ίδιο επίπεδο σπουδαιότητας με τα καθαρά ανθρώπινα όνειρα που βλέπουν όλοι οι άνθρωποι.

Ιερεμίας 23:25-32, 16

Λέει ο Κύριος: «Άκουσα τις ανοησίες των προφητών που ισχυρίζονται ότι μιλούν εξ ονόματός μου. “Είδα όνειρο, είδα όνειρο!” λένε. Είναι όμως ψέματα… Ο προφήτης που έχει δει ένα όνειρο ας το διηγηθεί», λέει ο Κύριος. «Κι αυτός που άκουσε το λόγο μου ας τον διακηρύξει πιστά. Θα φανεί πού είναι το άχυρο και πού είναι το σιτάρι ... Γι’ αυτό εγώ είμαι εναντίον των προφητών εκείνων, που κλέβουν το μήνυμα ο ένας απ’ τον άλλον και ισχυρίζονται ότι το έχουν πάρει από μένα ... Είμαι εναντίον των προφητών που λέν’ για προφητείες τα όνειρά τους, τα διηγούνται και παραπλανούν το λαό μου με τα χονδροειδή ψεύδη τους..», λέει ο Κύριος.

Χρύσανθος Αθ. Θεοχάρης
05-01-2023

Τί Είναι η Συνείδηση; (μέρος πρώτο)

Τί Είναι η Συνείδηση; (μέρος πρώτο) Βιβλική Μελέτη

  Του Χρύσανθου Θεοχάρη

Αναφερθήκαμε ήδη στη Συνείδηση σαν συνώνυμο των εννοιών Υπερεγώ, Γονιός μέσα μας, Φιλοσοφία Ζωής, Βασική Κατεύθυνση Ζωής, Σύστημα Αξιών, Φρόνημα, Καρδιά. Επειδή όμως πρόκειται για έννοια πολύ γνωστή και πολύχρηστη,  με αναφορές σχεδόν πάντα σε συνάφειες ηθικο-θρησκευτικές, έκρινα πως χρειάζεται ειδική και ουσιαστικά αυτόνομη αναφορά η οποία απαιτεί μια πιο ολοκληρωμένη Βιβλική παρουσίαση. 

Επιγραμματικά, η Συνείδηση είναι ο ατομικός/προσωπικός βιωματικός καταστατικός χάρτης που διαρκώς ανανεώνεται, αναθεωρείται και επικαιροποιείται. Δεν πρόκειται για κάτι στατικό. Παράλληλα, σαν Φιλοσοφία ζωής και Σύστημα Αξιών που είναι, χρειάζεται πίστωση χρόνου καθώς και πρόβλεψη για «μεταβατικές διατάξεις» μέχρι την πλήρη αφομοίωση των συνεχών «αναθεωρήσεων». Τα στοιχεία αυτά με σαφήνεια προκύπτουν μέσα απ’ τις σελίδες της Καινής Διαθήκης.

Πολλοί πιστεύουν πως η συνείδηση είναι ένας έμφυτος ηθικός κώδικας με τον οποίο ο κάθε άνθρωπος έρχεται στον κόσμο. Πολλές Εκκλησίες προχωρούν ένα μεγάλο βήμα πιο πέρα και διδάσκουν πως ο έμφυτος αυτός ηθικός νόμος έχει «αχρειωθεί» - αχρηστευτεί – εξ αιτίας του «Προπατορικού Αμαρτήματος», με αποτέλεσμα ο «πτωτικός άνθρωπος» να είναι ανίκανος να πράξει το καλό. Δεν είναι πολλοί εκείνοι που γνωρίζουν το πλήρες περιεχόμενο των θεολογικών αυτών εννοιών και κατά πόσον τις προσυπογράφουν συνειδητά. Δεσμεύομαι να ασχοληθώ με τα θέματα αυτά στο εγγύς μέλλον.

Σύμφωνα με την Καινή Διαθήκη λοιπόν, η κατάσταση στην οποία βρίσκεται η συνείδηση κάποιου εξαρτάται απ’ τον τρόπο που ζει και απ’ τη σχέση του με το Θεό. Όπως αναλύουμε στη συνέχεια, η συνείδηση κάποιου μπορεί να είναι αγαθή, Α Τιμ. 1:5, - καθαρή, Α Τιμ. 3:9 - κακή, Εβρ. 10:22 – πωρωμένη, Α Τιμ. 4:2 – μολυσμένη, Τίτος 1:15. Δεν πρέπει να μας διαφεύγει πως ο άνθρωπος, ο κάθε άνθρωπος και αυτό συμπεριλαμβάνει τον Αδάμ και την Εύα, είναι από ένστικτο και απ’ τη φύση του εγωιστής, συμφεροντολόγος και σκέφτεται πονηρά για να επιβιώσει και να προστατέψει τα καλώς ή κακώς εννοούμενα συμφέροντά του. Οπότε, χρειάζεται αγώνας για να μάθει να σκέφτεται και να ενεργεί σωστά και ηθικά. 

Είναι λοιπόν η Συνείδηση έμφυτος ηθικός νόμος; Γεννιόμαστε δηλαδή με κάποιο Νόμο μέσα μας; Το ότι πρόκειται για ηθικό νόμο δεν υπάρχει αμφιβολία. Το ότι είναι έμφυτος, πολύ δύσκολα θα μπορέσει να θεμελιωθεί βιβλικά. Το μπέρδεμα δημιουργείται απ’ τις αναφορές του Παύλου στην προς Ρωμαίους Επιστολή του προς τους Ιουδαίους που ζουν στη Ρώμη και είναι, κυρίως, Χριστιανοί: 

Ρωμαίους 2:14-15

 Όσο για τα άλλα έθνη, που δε γνωρίζουν το νόμο, πολλές φορές κάνουν από μόνοι τους [φύσει] αυτό που απαιτεί ο νόμος. Αυτό δείχνει πως, αν και δεν τους δόθηκε ο νόμος, μέσα τους υπάρχει νόμος. Η διαγωγή τους φανερώνει πως οι εντολές του νόμου είναι γραμμένες στις καρδιές τους· και σ’ αυτό συμφωνεί και η συνείδησή τους, που η φωνή της τους τύπτει ή τους επαινεί, ανάλογα με τη διαγωγή τους.

Ο Νόμος για τον οποίο κάνει λόγο ο Παύλος στην περικοπή αυτή δεν είναι άλλος απ’ τον Ιουδαϊκό Νόμο, ο οποίος φυσικά δεν δόθηκε στα «Έθνη». Όμως, όπως οι Ιουδαίοι πήραν το Νόμο απ’ το Θεό, τον μελετούν και τον διδάσκουν στα παιδιά τους, δεν γεννιούνται δηλαδή με το Νόμο μέσα τους, το ίδιο και οι Εθνικοί (ειδωλολάτρες) μεγαλώνουν και ανατρέφονται με κάποιες βασικές ηθικές αρχές και αξίες, οι οποίες ριζώνουν μέσα τους και καταλήγουν να γίνουν η Βασική Κατεύθυνση Ζωής, το Φρόνημα, ο νόμος της Καρδιάς τους, σε τελική ανάλυση η Συνείδησή τους. Έτσι «από μόνοι τους» δηλαδή απ’ τη φύση τους ή φυσικά ή φυσιολογικά εφαρμόζουν λίγο πολύ τον ίδιο νόμο που έχουν και οι Ιουδαίοι – εννοείται ΟΧΙ τα της λατρείας και τα άλλα ιδιαίτερα του Ιουδαϊσμού. Όταν εφαρμόζουν τον νόμο αυτόν η συνείδηση τους, δηλαδή η καρδιά τους τους επαινεί, ενώ όταν τον παραβιάζουν τους κατακρίνει.

Η Καινή Διαθήκη στο πρωτότυπο χρησιμοποιεί τη λέξη «φύσις» σε διάφορες φράσεις ή παράγωγά της. Οι λέξεις αυτές ΔΕΝ έχουν ηθικό ή πνευματικό περιεχόμενο. Αναφέρονται στη φυσική, σωματική, υλική, ακόμη και κοινωνική πραγματικότητα στην οποία ανήκουμε. Δεν είναι ατομικό μας δικαίωμα να χρησιμοποιούμε τις λέξεις όπως θέλουμε ή όπως μας βολεύει. Ένα «Ταμείο», ένα καλό επιστημονικό λεξικό που να περιλαμβάνει τη χρήση των λέξεων στην Καινή Διαθήκη (π.χ. Δημητράκος, Liddell – Scott – Κωνσταντινίδης, κ.ά. εξειδικευμένα ξενόγλωσσα) και τέλος μια καλή σύγχρονη μετάφραση που σέβεται τους μεταφραστικούς κανόνες, θα μας προστατέψει απ’ τις κακοτοπιές της αυθαιρεσίας και της επιπολαιότητας. Να και μερικά παραδείγματα – βασισμένα στην εξαιρετική Δημοτική Μετάφραση της Βιβλικής Εταιρίας - για του λόγου το αληθές :

Ρωμαίους 2:14-15  

«φύσει τὰ τοῦ νόμου ποιῶσιν» σημαίνει απλούστατα ότι εντελώς φυσικά και φυσιολογικά «κάνουν από μόνοι τους αυτό που απαιτεί ο νόμος".

Ρωμαίους 2:27 

 «ἡ ἐκ φύσεως ἀκροβυστία» σημαίνει «ο απερίτμητος», δηλαδή αυτός που είναι στη φυσική κατάσταση της μη-περιτομής, όπως δηλαδή γεννιούνται οι άνθρωποι φυσικά-κανονικά, σ’ αντίθεση προς τους Ιουδαίους οι οποίοι εφαρμόζουν την περιτομή στα αρσενικά παιδιά – που ισοδυναμεί με παρέμβαση στην «εκ φύσεως ακροβυστία». Η περιτομή δηλαδή δεν είναι «εκ φύσεως» αλλά «παρά φύσιν», κάτι που έχουμε και στο επόμενο παράδειγμα της αγριελιάς και της ήμερης ελιάς.

Ρωμαίους 11:21, 24 

Πρόσεξε, μήπως ο Θεός, που δε λυπήθηκε τα φυσικά κλαδιά [«των κατά φύσιν κλάδων»], δε λυπηθεί ούτε εσένα … Σκέψου τη δική σου περίπτωση: Φυσιολογικά ανήκεις σε μια αγριελιά, και σ’ έκοψε και σε μπόλιασε στην ήμερη ελιά αντίθετα προς τη φύση. [σὺ ἐκ τῆς κατὰ φύσιν ἐξεκόπης ἀγριελαίου καὶ παρὰ φύσιν ἐνεκεντρίσθης εἰς καλλιέλαιον], Το ίδιο και καλύτερα μπορεί ο Θεός να ξαναμπολιάσει και τους Ιουδαίους στην ήμερη ελιά, όπου φυσιολογικά ανήκουν. 

(ΔΗΛΑΔΗ: Οι ειδωλολάτρες που πίστεψαν στο Χριστό, αποτελούσαν, μεταφορικά μιλώντας, τα φυσικά κλαδιά ενός δένδρου της φύσης που δεν είχε δεχτεί ανθρώπινη παρέμβαση, με άλλα λόγια μιας αγριελιάς. Χάρη στην πίστη τους κόπηκαν απ' την αγριελιά και στη συνέχεια μπολιάστηκαν πάνω σε μια ήμερη ελιά, η οποία αντιπροσωπεύει το Λαό του Θεού. Αρχικά όλα τα κλαδιά της «ήμερης ελιάς» (καλλιέλαιος) ήταν Ισραηλίτες. Όσοι Ισραηλίτες-κλαδιά δεν πίστεψαν στο Χριστό αποκόπηκαν και στη θέση τους μπολιάστηκαν όσοι «απ’ τα έθνη» πίστεψαν στο Χριστό. Αυτό βέβαια ήταν «παρά φύσιν», δηλαδή «αντίθετα προς τη φύση» ή αλλιώς αντίθετο προς τη «φυσική» = φυσιολογική και συνήθη διαδικασία, σύμφωνα με την οποία κόβουμε ένα κλαδί απ’ την ήμερη ελιά και το μπολιάζουμε πάνω στην αγριελιά για να γίνει ήμερη. Όποιος γνωρίζει από περιβόλια, γνωρίζει τί εννοεί ο Παύλος).

Α Κορινθίους 11:13-14:  

[ἐν ὑμῖν αὐτοῖς κρίνατε· πρέπον ἐστίν γυναῖκα ἀκατακάλυπτον τῷ θεῷ προσεύχεσθαι; οὐδέ ἡ φύσις αὐτή διδάσκει ὑμᾶς ὅτι ἀνήρ μεν ἐάν κομᾷ, ἀτιμία αὐτῷ ἐστιν;]

"Κρίνετε και μόνοι σας: ταιριάζει στη γυναίκα να προσεύχεται στο Θεό με ακάλυπτο κεφάλι; Η ίδια η φύση μάς διδάσκει πως είναι ντροπή για τον άντρα να έχει μακριά μαλλιά, ενώ για τη γυναίκα είναι τιμή τα μακριά μαλλιά."

Εδώ «η φύσις» και το και το «εν υμίν αυτοίς κρίνατε» (κρίνατε και μόνοι σας) είναι ξεκάθαρο πως παραπέμπουν σε καθαρά κοινωνικά κριτήρια της εποχής εκείνης, εννοείται. Ο Παύλος επικαλείται τα κοινωνικά δεδομένα της Κορίνθου (τουλάχιστον) τα οποία γνωρίζουν καλά οι ίδιοι και τους πετάει το μπαλάκι να πάρουν θέση σχετικά με τη συνήθεια του καλύμματος (γενικά και όχι μόνο στις συνάξεις) καθώς και για το μήκος των μαλλιών τόσο των γυναικών όσο και των ανδρών (επίσης γενικά και όχι μόνο στις συνάξεις). «Δείτε τον κοινωνικό σας περίγυρο», τους λέει, και πείτε μου τι διαπιστώνετε. Ταιριάζουν με τον ισχύοντα καθωσπρεπισμό η αφαίρεση του καλύμματος και τα κοντά μαλλιά για τις γυναίκες και τα μακριά μαλλιά για τους άνδρες; Η ερώτηση είναι βέβαια ρητορική και η αυτονόητη απάντηση που εξυπακούεται είναι πως «δεν ταιριάζουν, αντίθετα μάλιστα, φέρνουν πάνω σας ντροπή».

Ιακώβου 3:7: 

Όλα τα είδη των θηρίων [ φύσις θηρίων] και των πτηνών, των ερπετών και των θαλασσινών, δαμάστηκαν και δαμάζονται από τον άνθρωπο [δεδάμασται τῇ φύσει τῇ ἀνθρωπίνῃ]».

Έχουμε δηλαδή «φύσις θηρίων» = είδη θηρίων και «φύσις ανθρωπίνη» = άνθρωπος ή αλλιώς ανθρώπινη φύση ή ανθρώπινο γένος. Πολύ απλά τα πράγματα, υπό τον απλούστατο όρο να δέχεται κάποιος τις σημασίες και τις χρήσεις των λέξεων και βεβαίως να σέβεται και να τιμάει τα Βιβλικά κείμενα.

Η Συνείδηση του Παύλου Προσωπικά

Το παράδειγμα του Παύλου και τα λεγόμενά του για το θέμα της συνείδησης δεν μπορεί παρά να μας διαφωτίσει. Όπως γίνεται φανερό απ’ όσα δηλώνει ο ίδιος για τον εαυτό του, πάντα και σε όλη του τη ζωή ακολουθούσε τη συνείδησή του τόσο σε σχέση με το Θεό όσο και σε σχέση με τους ανθρώπους. Δείτε τί δηλώνει: 

Πράξεις 23:1

Αδερφοί, εγώ έχω ήσυχη τη συνείδησή μου ότι σ’ όλη μου τη ζωή μέχρι σήμερα υπηρέτησα το Θεό. [Ἄνδρες ἀδελφοί, ἐγὼ πάσῃ συνειδήσει ἀγαθῇ πεπολίτευμαι τῷ θεῷ ἄχρι ταύτης τῆς ἡμέρας.]

Πράξεις 24:1

Γι’ αυτό κι εγώ προσπαθώ να έχω πάντοτε καθαρή συνείδηση απέναντι στο Θεό και στους ανθρώπους. [καὶ αὐτὸς ἀσκῶ ἀπρόσκοπον συνείδησιν ἔχειν προς τον θεόν καὶ τους ἀνθρώπους διὰ παντός.]

Β Τιμόθεο 1:3

Ευχαριστώ το Θεό, τον οποίο λατρεύω με καθαρή συνείδηση, όπως και οι πρόγονοί μου. [Χάριν ἔχω τῷ θεῷ, ᾧ λατρεύω ἀπό προγόνων ἐν καθαρᾷ συνειδήσει]. 

Τί σημαίνουν όλα αυτά; Αναφορικά με το χαρακτήρα του και την προσωπικότητά του θα συμφωνήσουμε απόλυτα πως ο Παύλος ήταν πάντα συνεπής με τις αρχές και τις αξίες του. Όμως ειδικά για τα θρησκευτικά του πιστεύω, έχουμε απ’ τη μια μεριά τον Παύλο που ήταν με το παραπάνω ζηλωτής του Ιουδαϊσμού και των προγονικών παραδόσεων, πρόθυμος να κάνει τα πάντα να αντισταθεί και να τιμωρήσει, ακόμη και με θάνατο, καθέναν που έθιγε και πρόσβαλε την πατροπαράδοτη Ιουδαϊκή θρησκεία του, έχουμε όμως απ’ την άλλη τον Παύλο που κάνει απίστευτη και θεαματική θρησκευτική στροφή=αλλαγή 180 μοιρών και γίνεται υπέρμαχος όλων εκείνων των πιστεύω που καταδίκαζε και καταδίωκε. Στους Φιλιππησίους 3:1-11 συγκρίνει τα δυο στάδια-φάσεις της ζωής του, λέγοντας ανάμεσα στ’ άλλα…

Εβραίος γέννημα θρέμμα· ως προς την εξήγηση του νόμου ανήκα στους Φαρισαίους· καταδίωκα με ζήλο την εκκλησία και ήμουν άμεμπτος σε ό,τι αφορά την τήρηση του νόμου. Αυτά όμως που άλλοτε για μένα ήταν πλεονεκτήματα, τώρα με την πίστη στο Χριστό τα βλέπω σαν μειονεκτήματα. (στίχος 7) 

Πώς γίνεται να κυνηγάει χωρίς έλεος κάτι και κάποιους και στη συνέχεια να ταυτίζεται μ’ αυτούς και τη μοίρα τους φτάνοντας στο σημείο να γίνει «ο πρώτος μετά τον Ένα» και να είναι έτοιμος να δώσει τη δική του ζωή του γι’ Αυτόν; Τα έκανε όλα αυτά με την ίδια «καθαρή συνείδηση»; Βεβαίως! Η συνείδησή του δεν έπαψε να λειτουργεί σωστά και να κάνει τη δουλειά της σωστά και άψογα. Στην «πρώτη του ζωή» ζούσε σαν Εβραίος και σαν Φαρισαίος σεβόμενος τη συνείδησή του και απολαμβάνοντας τους επαίνους της συνείδησής του. Στη «δεύτερη ζωή του» η συνείδησή του αναπρογραμματίστηκε, αναθεωρήθηκε και αναπροσανατολίστηκε. Αυτό δεν έγινε μέσα σε μια νύχτα. Μετά το δραματικό συναπάντημα με τον Ιησού στο δρόμο της Δαμασκού όλα αλλάζουν και μέχρις ένα σημείο όλα εξηγούνται. Όλα; Όχι ακριβώς! Κάποια πράγματα μπορούν και αλλάζουν άμεσα ή έστω σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα. Σίγουρα η συνάντηση εκείνη με τον Κύριο έπαιξε τεράστιο ρόλο. Απ’ ότι φαίνεται όμως μεσολάβησαν και άλλα. Στην προς προς Γαλάτας 1:15-20 κάνει λόγο για κάποια ταξίδια, ένα απ’ αυτά στην Αραβία για το οποίο ουσιαστικά βρισκόμαστε στο σκοτάδι. Μετά απ’ αυτό το ταξίδι, επιστρέφει στη Δαμασκό και μετά άλλα τρία ολόκληρα χρόνια επισκέπτεται την Ιερουσαλήμ και συναντάει τους αποστόλους, στους οποίους παρουσιάζει το Ευαγγέλιο που κηρύττει. Δεν μπορούμε να μπούμε σ’ αυτές τις πτυχές του θέματος. Το γεγονός που εξετάζουμε εμείς σ’ αυτό το σημείο είναι ότι η συνείδησή του πέρασε από στάδια αλλαγών και ότι ο Παύλος πάντα ενεργούσε με βάση τις αρχές και αξίες του, με άλλα λόγια με βάση τη συνείδησή του.

Τί Σημαίνει Αδύνατη Συνείδηση;  

Βλέπουμε λοιπόν πως η συνείδηση κάποιου μπορεί να αλλάξει. Χρειάζεται όμως κάποια πίστωση χρόνου, μικρή για κάποια θέματα, μεγαλύτερη για άλλα. Όσο πιο βαθιά ριζωμένο είναι κάποιο βιωματικό θέμα/πιστεύω/πεποίθηση στην καρδιά κάποιου, τόσο πιο δύσκολα ξεριζώνεται και περισσότερος χρόνος χρειάζεται. Σημαντικό ρόλο παίζουν η σπουδαιότητα που είχε κάποιο «πιστεύω», η ηλικία, η μόρφωση, η προσωπικότητα του ανθρώπου και διάφοροι άλλοι παράγοντες. Όπως μπορούμε να καταλάβουμε, ένας θρησκευτικά αδιάφορος άνθρωπος με ευρεία κοινωνική παιδεία και αντίληψη, όταν πάρει «στα ζεστά» την ένωσή του με τον Χριστό, έχει λαμπρές προοπτικές να κάνει σχεδόν οποιαδήποτε αλλαγή – και η ενσωμάτωση της αλλαγής να ολοκληρωθεί σχετικά γρήγορα και χωρίς “αναταράξεις”. 

Κατά το διάστημα που υπάρχει ρευστότητα, όσο δηλαδή είναι σε εξέλιξη η «διαδικασία» αφομοίωσης των καινούργιων στοιχείων, χρειάζεται προσοχή, υπομονή, ελαστικότητα και οπωσδήποτε ποιμαντική σύνεση και σοφία. Όχι πίεση, δεν παρατραβάμε το σκοινί γιατί μπορεί να γίνει ζημιά. Πολλοί σημερινοί Χριστιανοί ή ηγετικά στελέχη εκκλησιών είναι απόλυτοι στις απαιτήσεις τους για ορατή (εξωτερική) συμμόρφωση με αποτέλεσμα να ζημιώνουν πνευματικά τους αδερφούς τους – κατά κανόνα νέους στην πίστη ή ακόμη και νέους στην ηλικία - που συμβαίνει να είναι αδύνατοι στις νέες τους πεποιθήσεις. Θέλουν αλλαγή «εδώ και τώρα». Όταν δεν δουν γρήγορα και απτά αποτελέσματα, βγάζουν την ετυμηγορία πως αυτό το άτομο «δεν αναγεννήθηκε πραγματικά». Τί κρίμα! Ίσως πιστεύουν πως ο Θεός και το Πνεύμα κάνουν με κάποιο αυτόματο τρόπο την αλλαγή ή τις αλλαγές που χρειάζεται κάποιος. Σαν αποτέλεσμα όλοι - κυρίως οι καινούργιοι - γρήγορα παίρνουν το μάθημα πως στις τοπικές εκκλησίες/συναθροίσεις πρέπει να το παίζουν σούπερ-Χριστιανοί!! για λόγους . . ."διαφημηστικούς". Γι’ αυτό και οι σκληρές κριτικές και τα κουτσομπολιά για «τους άλλους» βρίσκονται στην ημερήσια διάταξη. Μιλάμε για την αποθέωση της έλλειψης αυτογνωσίας και του στρουθοκαμηλισμού! Τα εδάφια που εξετάζουμε εδώ δείχνουν πως η πραγματικότητα είναι άλλη. Όσο για το Πνεύμα, «εἰ ζῶμεν πνεύματι, πνεύματι και στοιχῶμεν» = “Αφού, λοιπόν, ζούμε με τη δύναμη του Πνεύματος, πρέπει ν’ ακολουθούμε το Πνεύμα” (Γαλάτας 5:25). Δηλαδή, το Πνεύμα μας λέει «στοιχηθείτε» και εμείς υπακούμε και ακολουθούμε στις οδηγίες του. Στο βαθμό που εμείς επιλέγουμε να «σπέρνουμε» = να στοχεύουμε ή «επενδύουμε» στο Πνεύμα, έρχεται αντίστοιχα ο καρπός/καρποί του Πνεύματος και στο βαθμό που εμείς επιλέγουμε να «σπέρνουμε» = να επενδύουμε ή αλλιώς να αφηνόμαστε στις επιθυμίες του «παιδιού μέσα μας» = στα ένστικτα, δηλαδή σ’ αυτό που η Κ.Δ. αποκαλεί «σάρκα», αυξάνονται και πληθύνονται οί αντίστοιχοι καρποί της κοσμικότητας (Γαλάτας 6:7-8). Περισσότερα για τα θέματα αυτά σε μελλοντικές αναλύσεις.

Στις παρακάτω δυο περικοπές απ’ την Πρώτη προς Κορινθίους Επιστολή του Παύλου έχουμε την ευκαιρία να δούμε αρκετά πράγματα  που αφορούν τη συνείδηση, όπως:

1. Οι οδηγίες του Παύλου αφορούν ένα σημαντικότατο βιωματικό θέμα που αντιμετώπιζαν οι άνθρωποι που την εποχή εκείνη άφηναν την ειδωλολατρεία και τον πολυθεϊσμό και ομολογούσαν πίστη στον Ιησού. Πρόκειται για τα ειδωλόθυτα, τα κρέατα των ζώων που είχαν προσφερθεί θυσία στα είδωλα και τα οποία στη συνέχεια είτε καταναλώνονταν απ’ τους λατρευτές των ειδώλων στους ειδωλολατρικούς ναούς είτε κατέληγαν στην κρεαταγορά και πουλιούνταν μαζί με τα υπόλοιπα κρέατα.

2. Υπήρχε περίπτωση να βρει τα ειδωλόθυτα «στο δρόμο του» είτε ένας ειδωλολάτρης για τον οποίο δεν υπήρχε κανένα δίλημμα - είτε ένας ώριμος Χριστιανός ο οποίος επίσης δεν αντιμετώπιζε κάποιο δίλημμα γιατί απλούστατα έβλεπε το κρέας αυτό όπως και όλα τα κρέατα, χωρίς δηλαδή κάποια ιερότητα - είτε τέλος κάποιος σχετικά καινούργιος στη Χριστιανική πίστη ο οποίος ακόμη συνέδεε το κρέας αυτό με τον (ψεύτικο) θεό και κατά συνέπεια το θεωρούσε «τζιζ», μολυσμένο. Η καρδιά του χτυπούσε καμπανάκι και η συνείδησή του κλοτσούσε γιατί άλλα ήταν καταγραμμένα εκεί και άλλα άκουγε να λέγονται το τελευταίο διάστημα στις Χριστιανικές συνάξεις. 

3. Όταν άλλα λέει το μυαλό (με βάση τα κηρύγματα και τις διδαχές των ποιμένων-διδασκάλων της εκκλησίας) και άλλα η καρδιά και τα βιώματα απ’ την προηγούμενη ειδωλολατρική του ζωή, τότε υπάρχει εσωτερική σύγκρουση, μπέρδεμα και πιθανόν και άλλα χειρότερα.

4. Σε κάποιο σπίτι λοιπόν ή ίσως και σε κάποια «αίθουσα συνεστιάσεων» της τοπικής ειδωλολατρικής κοινωνίας ή σε ένα κρεοπωλείο τυχαίνει ο νέος Χριστιανός να δει έναν ώριμο Χριστιανό είτε να τρώει είτε να αγοράζει κρέας που είχε προσφερθεί θυσία στα είδωλα. Βέβαια για τον ώριμο, ενημερωμένο και με «επικαιροποιημένη» συνείδηση πιστό ισχύουν τα λόγια του Παύλου: 

Α Κορινθίους 10:25-26:

"Τρώτε ό,τι πουλιέται στην αγορά των κρεάτων, χωρίς να ρωτάτε για την προέλευσή τους, ώστε να μη δημιουργείτε πρόβλημα συνειδήσεως· γιατί, σύμφωνα με τη Γραφή, στον Κύριο ανήκει η γη και καθετί πάνω σ’ αυτήν".

5. Νέος πιστός κατά κανόνα σημαίνει «αδύνατες» Χριστιανικές πεποιθήσεις και αυτό με τη σειρά του σημαίνει αδύνατη πίστη και «αδύνατη συνείδηση». Αυτό δεν είναι συνετό να το αγνοήσει ο ώριμος πιστός που πατάει στέρεα στο έδαφος της Πίστης. Στην περίπτωση όμως που κάνει το λάθος να το αγνοήσει, τότε θα έχουμε αντιπαράθεση ανάμεσα στη συνείδηση του ώριμου πιστού και στη συνείδηση του νέου πιστού, ο οποίος όπως είναι λογικό «ψάχνει να βρει το βηματισμό του». Ο Παύλος προτείνει στον ώριμο πιστό να μην κάνει χρήση βέτο υπέρ της πνευματικής του ελευθερίας και των πνευματικών του δικαιωμάτων, αλλά μάλλον να σεβαστεί την αδύνατη συνείδηση του νέου πιστού «για τον οποίο ο Χριστός έδωσε τη ζωή του». Πληγώνοντας τη συνείδηση του νέου πιστού ο ώριμος πιστός αμαρτάνει απέναντι στον ίδιο το Χριστό. Η συνείδησή μου δηλαδή δεν είναι απαραίτητα ίδια με τη δική σου ή τη συνείδηση κάποιου άλλου. . . .
Το περιεχόμενο της συνείδησης είναι τόσο διαφορετικό όσο και η ταυτότητα και η προσωπικότητα του κάθε ανθρώπου. Εκεί υπάρχει το πλήρες ιστορικό του κάθε ανθρώπου, το σύνολο της ψυχικής και πνευματικής ζωής του. 

6. Όταν ο Παύλος μιλάει για «αδύνατη πίστη» δεν αναφέρεται στην πίστη που έχει κάποιος στο Χριστό, αλλά στην πίστη ή πεποίθηση πάνω στο συγκεκριμένο θέμα και τη «θέση» που κατέχει το αντικείμενο στη συνείδησή του. Θα το δούμε αυτό πιο ξεκάθαρα στη 2η συνέχεια αυτού του άρθρου, και συγκεκριμένα στην επιστολή προς Ρωμαίους κεφάλαιο 14. Όταν κάνουμε κάτι που ΔΕΝ έχει ακόμη ενσωματωθεί στη συνείδησή μας και δεν έχει γίνει πίστη μας (= σταθερή πεποίθησή μας) ζημιώνουμε τον εαυτό μας και «αμαρτάνουμε» παραβαίνοντας τη συνείδησή μας.

7. Πιστεύω θα παραδεχτείτε πως κατά κανόνα στις σύγχρονες συζητήσεις-συγκρούσεις για το ποιος οφείλει να υποχωρήσει στις «ευαισθησίες» του άλλου, οι ρόλοι του «δυνατού» και του «αδύνατου» έχουν ανατραπεί και είναι διαμετρικά αντίθετοι απ’ αυτούς που προτρέπει ο Παύλος. Στους χρόνους της Καινής Διαθήκης ο Παύλος ζητούσε απ’ τους “δυνατούς” να θυσιάσουν κάποια απ’ τα δίκια τους προκειμένου να διευκολυνθούν οι “αδύνατοι”, στους οποίους δίνονταν κάποια πίστωση χρόνου για λόγους συνειδήσεως. Σήμερα οι (υποτιθέμενοι) δυνατοί ζητούν ή ακόμη και απαιτούν απ’ τους (πολύ πιθανό) αδύνατους να πάψουν να είναι και να φέρονται ως αδύνατοι και να «αποφασίσουν» να είναι και να φέρονται σαν τους (υποτιθέμενους ώριμους) παλιούς στην πίστη Χριστιανούς. Το αποτέλεσμα είναι αρκετοί απ’ τους νέους στην πίστη να ξεκινούν την πνευματική τους πορεία με την «ξινή» γεύση του «ευγενοφανούς αυταρχισμού» εκείνων που θέλουν να αλλάξουν με το ζόρι τις συνειδήσεις των νεότερων στην ηλικία και στην πίστη αδερφών τους.   

Συγκρίνετε τώρα τις σκέψεις που προηγήθηκαν με τις περικοπές που ακολουθούν ώστε να κάνετε τις δικές σας διαπιστώσεις. Τα σχόλια είναι πάντα ευπρόσδεκτα, μια και κανένας δεν είναι τέλειος. 

Α Κορινθίους 8:7-13

«Ωστόσο δεν έχουν όλοι τη σωστή γνώση· μερικοί μάλιστα, που δεν έχουν ακόμα αποβάλει τη συνήθεια της ειδωλολατρίας, τρώνε τα ειδωλόθυτα σαν να ήταν κάτι ιερό, και η συνείδησή τους που είναι αδύνατη, τους κάνει να νιώθουν μολυσμένοι. Σωστά, δεν είναι οι τροφές που θα καθορίσουν τη θέση μας απέναντι στο Θεό· ούτε αν δε φάμε κάποια απ’ αυτές χάνουμε κάτι ούτε αν φάμε αποκτάμε κάτι παραπάνω. Προσέξτε όμως, μήπως το ελεύθερο αυτό δικαίωμά σας γίνει αιτία να σκοντάψουν και να πέσουν εκείνοι που η πίστη τους είναι αδύνατη. Πράγματι, αν κάποιος, απ’ αυτούς δει εσένα, που έχεις τη «γνώση», να κάθεσαι στο τραπέζι ενός ειδωλολατρικού ναού, η συνείδησή του, αφού αυτός είναι αδύνατος, δε θα παρασυρθεί από το παράδειγμά σου και δε θα παρακινηθεί να τρώει τα ειδωλόθυτα; Έτσι, η δική σου «γνώση» θα προκαλέσει το χαμό αυτού του αδύνατου, του αδερφού μας, για τον οποίον ο Χριστός έδωσε τη ζωή του. Αμαρτάνοντας όμως μ’ αυτό τον τρόπο απέναντι στους αδερφούς και πληγώνοντας τη συνείδησή τους που είναι αδύνατη, αμαρτάνετε απέναντι στον ίδιο το Χριστό.» 

Α Κορινθίους 10:27-29

«Όταν κάποιος μη χριστιανός σάς καλεί σε γεύμα και θέλετε να πάτε, ό,τι σας παραθέτουν στο γεύμα να το τρώτε χωρίς να εξετάζετε και να δημιουργείτε πρόβλημα συνειδήσεως. Αν όμως κάποιος στο τραπέζι σάς πει: «Αυτό το κρέας προέρχεται από θυσία στα είδωλα», μην το τρώτε, για χάρη εκείνου που σας έδωσε την πληροφορία και για χάρη της συνειδήσεως· αν και στον Κύριο ανήκει η γη και καθετί πάνω σ’ αυτήν. Κι όταν μιλάω για συνείδηση, δεν εννοώ τη δική σου αλλά τη συνείδηση του άλλου. 
«Αλλά γιατί», θα ρωτήσει κάποιος, «η δική μου ελευθερία συμπεριφοράς πρέπει να ρυθμίζεται ανάλογα με τη συνείδηση του άλλου; Αν εγώ με τη χάρη του Θεού μπορώ να τρώω ό,τι θέλω, γιατί με κακολογούν σαν αμαρτωλό, αφού γι’ αυτό που τρώω ευχαριστώ το Θεό;»
"Βέβαια, είτε τρώτε είτε πίνετε είτε ο,τιδήποτε άλλο πράττετε, πρέπει όλα να τα κάνετε για τη δόξα του Θεού. Αλλά, να ζείτε έτσι που να μη σκανδαλίζονται από τη διαγωγή σας ούτε οι Ιουδαίοι ούτε οι εθνικοί ούτε η εκκλησία του Θεού. Κάνετε όπως κι εγώ: Προσπαθώ να δημιουργώ επικοινωνία με όλους σε όλα τα πράγματα, επιδιώκοντας αυτό που συμφέρει όχι εμένα αλλά τους πολλούς, ώστε τελικά να σωθούν."

Στο Επόμενο – (δεύτερο μέρος): 

Υπάρχουν συνειδήσεις και συνειδήσεις  -- Πώς διαπλάθεται μια αγαθή-καλή συνείδηση; -- Πώς φτάνει κάποιος στην «επίγνωση»; Ρωμαίους κεφ. 14. για τις κρίσεις και τις επικρίσεις και περιθώρια διαφορετικών επιλογών σε κάποια θέματα.