Τα Όνειρα

 

Τα Όνειρα

Βιβλική – Ψυχολογική - Λαϊκίστικη Μελέτη και προσέγγιση

Του Χρύσανθου Θεοχάρη

Τα όνειρα βρίσκονταν πάντα στο επίκεντρο του ανθρώπινου ενδιαφέροντος, αν και για διαφορετικούς λόγους. Η γενική εικόνα που αναδύεται απ’ τη μελέτη και αξιολόγηση των παραμέτρων του φαινομένου είναι πως όσο πιο υγιής και θεμελιωμένη είναι η θρησκευτικότητα, η πνευματικότητα και η γνώση της ψυχολογίας του βάθους που έχει κάποιος, τόσο πιο υγιής και θετική είναι και η σχέση του με τα όνειρα. Απ’ την άλλη, όσο πιο χαμηλό είναι το μορφωτικό επίπεδο και όσο πιο τυπολατρική και φανταμενταλιστική η θρησκευτικότητα κάποιου, τόσο περισσότερη είναι και η σημασία που δίνει στα όνειρα και εξίσου «περίεργες» και οι ερμηνείες που υιοθετεί για αυτά.

Στη μελέτη μας θα κάνουμε πρώτα μια περιήγηση σε ολόκληρη τη Βίβλο – Παλαιά όσο και Καινή Διαθήκη - για να δούμε διεξοδικά όλα τα οράματα-όνειρα που αναφέρονται εκεί, ο ρόλος και η σημασία που έχουν και τέλος ο τρόπος που αξιολογούνται.
Στη συνέχεια θα ρίξουμε μια γρήγορη ματιά στην Ψυχολογία του Βάθους για να ενημερωθούμε πώς αξιολογούνται εκεί τα όνειρα και πάνω σε ποια βάση.
Τέλος θα εστιάσουμε την προσοχή μας στη Λαϊκίστικη και θρησκευτική Φανταμενταλιστική αντιμετώπιση του ονείρου στη σημερινή κοινωνία.

1. Τα Όνειρα στην Εβραϊκή Βίβλο (Παλαιά Διαθήκη)

Α. Γειτονικοί Ειδωλολατρικοί Λαοί

Πρώτα πρώτα, και κάπως «ανορθόδοξα» βέβαια, βλέπουμε να παρουσιάζονται στις σελίδες της Παλαιάς Διαθήκης κάποιες περιπτώσεις ειδωλολατρών ηγετών ή αξιωματούχων τους οι οποίοι εμφανίζονται να διακατέχονται από έντονο ενδιαφέρον για τα όνειρα και να έχουν στην υπηρεσία τους τους καλύτερους ερμηνευτές και ονειροκρίτες που διαθέτει η χώρα τους. Τα σχετικά ονειρικά περιστατικά που αναφέρει η Παλαιά Διαθήκη μνημονεύονται ουσιαστικά για να φανεί απ’ τη μια ότι οι «δικοί τους» μάγοι και ερμηνευτές ονείρων είναι ερασιτέχνες και άσχετοι και απ’ την άλλη ότι οι «δικοί μας», βεβαίως βεβαίως, είναι τσακάλια που ξεπετούν με τον πλέον πειστικό τρόπο ακόμη και τα πιο δύσκολα όνειρα. Φαίνεται κάπως υπερβολικό και τετριμμένο, ταυτόχρονα όμως και αναμενόμενο - έτσι λειτουργεί ο άνθρωπος γενικά, έτσι λειτουργούσαν και οι Εβραίοι συγγραφείς. Επειδή λοιπόν το θέμα αυτό αφορά μια παράμετρο που δεν είναι ουσιαστικής σημασίας και επειδή δεν υπάρχει λόγος να κάνουμε έρευνα πρωτογενών πηγών για τις απόψεις των γειτονικών με το Ισραήλ χωρών για τα όνειρα, θα αρκεστούμε σε μια σύντομη αναφορά στις σχετικές Βιβλικές περικοπές τις οποίες σχεδόν όλοι μας γνωρίζουμε.

Η πρώτη περίπτωση αφορά τον Ιωσήφ κατά τη διάρκεια της αιχμαλωσίας και φυλάκισης του στην Αίγυπτο. Στη φυλακή (Γένεση κεφ. 40) ο Ιωσήφ εξηγεί το όνειρα δυο αξιωματούχων του Φαραώ, η οποία εξήγηση σύντομα επαληθεύεται.

Η δεύτερη περίπτωση, στενά δεμένη με την πρώτη και με «αστέρι» και αυτή τη φορά τον Ιωσήφ, αφορά το πασίγνωστο όνειρο του ίδιου του Φαραώ – τις εφτά παχιές και τις εφτά ισχνές αγελάδες (Γένεση κεφ. 41)– που προετοιμάζει την άνοδο του Ιωσήφ στα ανώτερα κυβερνητικά κλιμάκια της Αιγύπτου και τη «μετακόμιση» των Εβραίων Προπατόρων στην Αίγυπτο της δουλείας.

Η Τρίτη περίπτωση εκτυλίσσεται στη Βαβυλώνα, όπου οι πιο εκλεκτοί των Εβραίων είχαν μεταφερθεί σκλάβοι στη Βαβυλώνα. Ανάμεσα τους ήταν και γνωστός και πολύς Δανιήλ ο προφήτης, το οποίο μας προϊδεάζει για μεγάλες εξελίξεις – και πραγματικά αυτό γίνεται!

Ο Ναβουχοδονόσορας είδε ένα όνειρο που τον τάραξε τόσο που το ξέχασε. Απαιτούσε λοιπόν απ’ τους μάγους του να του αποκαλύψουν το όνειρο που είδε και στη συνέχεια να του δώσουν την ερμηνεία. Τρελές (υποτιθέμενες) απαιτήσεις δηλαδή που ήταν αδύνατο να ικανοποιηθούν. Ο Δανιήλ όμως μπόρεσε και ανταποκρίθηκε και στις δυο απαιτήσεις του Βασιλιά. Οι λεπτομέρειες του ονείρου - το άγαλμα που συντρίφτηκε από ένα λιθάρι που ήρθε απ’ το «πουθενά» - βρίσκονται στο 2^ο κεφάλαιο του βιβλίου του Δανιήλ.

Υπάρχουν αρκετές επιφυλάξεις για την ιστορικότητα των διηγήσεων αυτών. Μια επιφύλαξη είναι η απουσία των γεγονότων αυτών απ’ τα αρχεία ή άλλες πηγές των αντίστοιχων γειτονικών χωρών. Μια δεύτερη αφορά την εποχή της συγγραφής κυρίως του Bιβλίου του Δανιήλ. Πάντως οι παραπάνω διηγήσεις έχουν σαν κύριο στόχο να δείξουν πως ο Θεός του Ισραήλ «εμπλέκεται» ενεργά στις υποθέσεις των ειδωλολατρικών λαών δια μέσου εκλεκτών δούλων του κάτι που σύμφωνα με τις διηγήσεις φέρνει την αναγνώριση ότι ο Γιαχβέ είναι ο αληθινός Θεός.

Β. Στο Λαό Ισραήλ

Αυτό που γίνεται αντιληπτό εξαρχής είναι πως τα όνειρα που συναντάμε στην Παλαιά Διαθήκη ΔΕΝ είναι όνειρα προσωπικού χαρακτήρα και δεν αφορούν σε ατομικές βιοτικές υποθέσεις. Αντίθετα αφορούν σε επώνυμα άτομα που παίζουν κάποιο σημαντικό και συγκεκριμένο ρόλο στα θεϊκά σχέδια που εντάσσονται στην Σωτηριολογική Ιστορία. Ούτε πρόκειται για όνειρα με τη σημερινή έννοια της λέξης, αλλά για  θεοφάνειες κατά τη διάρκεια του ύπνου που σκοπό έχουν να μεταφέρουν στους ειδικούς αποδέκτες σύντομα και πολύ ξεκάθαρα μηνύματα με τη μορφή οδηγιών τα οποία δεν χρειάζονται τη βοήθεια ειδικών εξηγητών. Σίγουρα όλοι οι άνθρωποι της εποχής έβλεπαν όνειρα σαν αυτά που βλέπουμε και εμείς σήμερα, όμως αυτά έμειναν εκτός των Βιβλικών Κειμένων. Μερικά παραδείγματα «θεολογικών» ονείρων που είναι πολύ ενδεικτικά:

Αβραάμ – Γένεση 15:12-21

«13 Να το ξέρεις καλά πως κάποτε οι απόγονοί σου θα πάνε να ζήσουν σε μια ξένη χώρα. Εκεί θα γίνουν δούλοι και θα τους καταπιέσουν για τετρακόσια χρόνια. 14 Αλλά εγώ θα τιμωρήσω το λαό που θα τους υποδουλώσει και τότε θα φύγουν από τη χώρα εκείνη με πλούτη πολλά…»

Γεδεών – Κριτές 6:25-26

Εκείνη τη νύχτα είπε ο Κύριος στο Γεδεών: «Πάρε τον εφτάχρονο, καλοθρεμμένο ταύρο του πατέρα σου, και κατάστρεψε το θυσιαστήριο του Βάαλ, που έχει χτίσει ο πατέρας σου... Έπειτα χτίσε θυσιαστήριο στον Κύριο, το Θεό σου… και πρόσφερε τον καλοθρεμμένο ταύρο ολοκαύτωμα…»

Σολομώντας – Α Βασιλέων 3:4-15

Τη νύχτα, εκεί στη Γαβαών, του παρουσιάστηκε ο Κύριος, ο Θεός, σε όνειρο και του είπε: «Ζήτησέ μου τι θέλεις να σου δώσω». Ο Σολομών απάντησε: «Δώσε μου, λοιπόν Κύριε, τη σοφία που χρειάζομαι για να διοικώ το λαό σου και να διακρίνω τι είναι καλό και τι κακό γι’ αυτούς … Ο Κύριος ευχαριστήθηκε με το αίτημα του βασιλιά Σολομώντα, και του είπε: «… όπως μου ζήτησες, θα σου δώσω σοφία και γνώση … κι επιπλέον σου δίνω όσα δε ζήτησες: πλούτο και δόξα...»

Να πούμε επίσης πως στην Παλαιά Διαθήκη το όνειρο ή ενύπνιο ήταν στενά συνδεδεμένο με το προφητικό λειτούργημα. Τονίζουμε όμως και πάλι πως δεν επρόκειτο για τα συνηθισμένα όνειρα της ανθρώπινης καθημερινότητας, αλλά διάλογοι και φανέρωση πραγμάτων απ’ τον Κύριο (Γιαχβέ) μια και δεν γινόταν να εμφανιστεί σ’ αυτούς «πρόσωπο με πρόσωπο».

Ιερεμίας 23:25-32, 16

Λέει ο Κύριος: «Άκουσα τις ανοησίες των προφητών που ισχυρίζονται ότι μιλούν εξ ονόματός μου. “Είδα όνειρο, είδα όνειρο!” λένε. Είναι όμως ψέματα… Ο προφήτης που έχει δει ένα όνειρο ας το διηγηθεί», λέει ο Κύριος. «Κι αυτός που άκουσε το λόγο μου ας τον διακηρύξει πιστά. Θα φανεί πού είναι το άχυρο και πού είναι το σιτάρι ... Γι’ αυτό εγώ είμαι εναντίον των προφητών εκείνων, που κλέβουν το μήνυμα ο ένας απ’ τον άλλον και ισχυρίζονται ότι το έχουν πάρει από μένα ... Είμαι εναντίον των προφητών που λέν’ για προφητείες τα όνειρά τους, τα διηγούνται και παραπλανούν το λαό μου με τα χονδροειδή ψεύδη τους..», λέει ο Κύριος.

Βλέπουμε πάντως πως και τότε υπήρχαν οι ψευδοπροφήτες που είχαν τους δικούς τους σχεδιασμούς και σκοπιμότητες, γράφοντας στα παλιά τους παπούτσια το Θεό, ίσως και μη πιστεύοντας καν στην ύπαρξή του - και τώρα υπάρχουν και πάντα θα υπάρχουν!!! 

Να πούμε για άλλη μια φορά πως για τα όνειρα που αναφέρονται στην Π.Δ. και τα οποία εντάσσονται στη Σωτηριακή γραμμή δεν υπήρχαν και ούτε χρειάζονταν ερμηνευτές ονείρων. Τα άλλα όνειρα της «ανθρώπινης» καθημερινότητας δεν εντάχθηκαν στη θεματολογία της Π.Δ. Πάντως και το ότι υπήρχαν γνώριζαν και το πώς πλάθονται στην ανθρώπινη συνείδηση το ήξεραν. Ήξεραν και πώς να τα ξεχωρίζουν. Να και η διάγνωση του «Ιεροκήρυκα» (Εκκλησιαστή):

Εκκλησιαστής 5:2

«Όπως οι πολλές έγνοιες φέρνουν άσχημα όνειρα, έτσι και τα λόγια τα πολλά, φέρνουν ανόητες κουβέντες.»

 

2. Στην Καινή Διαθήκη

Και για την Κ.Δ. ισχύει ό,τι και στην Π.Δ., ότι δηλαδή τα προσωπικά, ιδιωτικά όνειρα, που δεν αφορούν με κάποιο οποιοδήποτε τρόπο στη Σωτηριακή γραμμή/σχέδιο, απουσιάζουν απ’ τα βιβλία της Καινής Διαθήκης. Ας δούμε τα πιο αντιπροσωπευτικά περιστατικά που επιβεβαιώνουν αυτή την αλήθεια.

Ιωσήφ «άνδρας της Μαρίας» (Ματθαίος 1:16, 18-24)

Όταν ο Ιωσήφ πληροφορήθηκε ότι η Μαρία ήταν έγκυος, χωρίς προηγουμένως οι δυο τους να έχουν «συνευρεθεί», σχεδίαζε να την χωρίσει, δηλαδή να διαλύσει τον αρραβώνα, διακριτικά και χωρίς την επίσημη διαδικασία. Τότε εμφανίστηκε στον ύπνο του ένας άγγελος απ’ το Θεό και του είπε,

«Ιωσήφ, απόγονε του Δαβίδ, μη διστάσεις να πάρεις στο σπίτι σου τη Μαριάμ, τη γυναίκα σου, γιατί το παιδί που περιμένει προέρχεται από το Άγιο Πνεύμα. 21Θα γεννήσει γιο, και θα του δώσουν το όνομα Ιησούς, γιατί αυτός θα σώσει το λαό του από τις αμαρτίες τους».

Ιησούς και οι γονείς του φεύγουν στην Αίγυπτο (Ματθαίος 2:13-15)

Όταν αναχώρησαν οι μάγοι, ένας άγγελος του Θεού παρουσιάστηκε στον Ιωσήφ στο όνειρό του και του είπε: «Σήκω αμέσως, πάρε το παιδί και τη μητέρα του και φύγε στην Αίγυπτο και μείνε εκεί ωσότου σου πω. Γιατί ο Ηρώδης όπου να ’ναι θα ψάξει να βρει το παιδί, για να το σκοτώσει».

Η επιστροφή από την Αίγυπτο (Ματθαίος 2:19-21

Όταν, λοιπόν, πέθανε ο Ηρώδης, ένας άγγελος σταλμένος από τον Κύριο εμφανίστηκε στον Ιωσήφ σε όνειρο στην Αίγυπτο, 20και του είπε: «Σήκω, πάρε το παιδί και τη μητέρα του και πήγαινε στη χώρα του Ισραήλ, γιατί πέθαναν όσοι ήθελαν να θανατώσουν το παιδί». 

Και στις τρεις παραπάνω περιπτώσεις τα όνειρα αυτά είναι σε ξεκάθαρη γλώσσα κατανοητή απ’ τον καθένα και δεν χρειάζεται ειδικός ερμηνευτής ή ονειροκρίτης να τα εξηγήσει.

Σύζυγος του Πιλάτου (Ματθαίος 27:19)

Ενώ [ο Πιλάτος] καθόταν στη δικαστική του έδρα, η γυναίκα του τού έστειλε με κάποιον ετούτο το μήνυμα: «Μην κάνεις τίποτα εναντίον αυτού του αθώου, γιατί πολύ ταλαιπωρήθηκα απόψε στ’ όνειρό μου εξαιτίας του».

Εδώ πρόκειται για ένα εντελώς άγνωστο σε μας άτομο, το οποίο σαν σύζυγος του Ρωμαίου Κυβερνήτη προφανώς γνώριζε κάποια πράγματα για τον Ιησού, παρακολουθούσε τις εξελίξεις των ημερών που οδήγησαν στη σταύρωσή του και όλα αυτά έγιναν η αφορμή να προκύψει ένα όνειρο σίγουρα σχετικό με το πρόσωπό του τις λεπτομέρειες του οποίου όμως δεν γνωρίζουμε.

Πράξεις 2:17εξ. (από Ιωήλ 2:28εξ.)

Αυτό θα συμβεί στις έσχατες ημέρες, λέει ο Θεός: Θα χαρίσω πλουσιοπάροχα το Πνεύμα μου σε κάθε άνθρωπο. έτσι, οι γιοι σας κι οι θυγατέρες σας θα κηρύξουν την αλήθεια· οι νέοι σας θα δουν οράματα κι οι γέροντές σας θα ονειρευτούν όνειρα θεϊκά.

Οράματα (όνειρα) με επίκεντρο τον ΠΑΥΛΟ

Όνειρο/Όραμα Παύλου στην Τρωάδα (Τροία) – Πράξεις 16:9-10

Εκεί ο Παύλος είδε τη νύχτα ένα όραμα: ένας Μακεδόνας στεκόταν μπροστά του και τον παρακαλούσε μ’ αυτά τα λόγια: «Πέρασε στη Μακεδονία και βοήθησέ μας». Όταν είδε το όραμα, αμέσως ψάξαμε για πλοίο να πάμε στη Μακεδονία, γιατί ήμασταν βέβαιοι ότι μας είχε προσκαλέσει ο Κύριος να τους φέρουμε το μήνυμα του ευαγγελίου.

Όνειρο/Όραμα Παύλου στην Κόρινθο – Πράξεις 18:9-11

Μια νύχτα είπε ο Κύριος στον Παύλο μ’ ένα όραμα: «Μη φοβάσαι αλλά κήρυττε το ευαγγέλιο και μη σωπαίνεις, γιατί εγώ είμαι μαζί σου· κανείς δεν θα σου επιτεθεί να σε κακοποιήσει, γιατί έχω πολύ λαό σ’ αυτή την πόλη». Έτσι ο Παύλος κάθισε εκεί ένα χρόνο κι έξι μήνες, και τους δίδασκε το λόγο του Θεού.

Ο Παύλος Μπροστά στο Μεγάλο Συνέδριο των Ιουδαίων –
Πράξεις 23:11

Τη νύχτα που ακολούθησε, φανερώθηκε σ’ αυτόν ο Κύριος και του είπε: «Θάρρος, Παύλε! Όπως έδωσες τη μαρτυρία σου για μένα στην Ιερουσαλήμ, έτσι πρέπει να τη δώσεις και στη Ρώμη».

Στο Πλοίο προς τη Ρώμη και η Τρικυμία – Πράξεις 27:23-24

Την περασμένη νύχτα μού φανερώθηκε ένας άγγελος του Θεού στον οποίο ανήκω και τον οποίο υπηρετώ, και μου είπε: “Μη φοβάσαι, Παύλε! Πρέπει να εμφανιστείς στον αυτοκράτορα, κι έτσι ο Θεός για χάρη σου θα σώσει όλους όσοι είναι μαζί σου στο πλοίο”. 

Στα δυο παρακάτω εδάφια, τέλος, σαφέστατα και σε έντονο ύφος καταδικάζονται τα «οράματα» (όνειρα) κάποιων ανθρώπων «που δεν είναι ενωμένοι με το Χριστό που είναι η κεφαλή» (π.χ. Κολοσσαείς 2:19).

Κολοσσαείς 2:18

Ας μη σας κατακρίνει κανένας απ’ αυτούς που τους αρέσει μια δήθεν ταπεινόφρονη λατρεία των αγγέλων, που βυθίζονται σε ψεύτικα οράματα και χωρίς λόγο υπερηφανεύονται με το υποδουλωμένο στην αμαρτία μυαλό τους.

Επιστολή Ιούδα εδαφιο 8

Το ίδιο συμβαίνει και με τους ανθρώπους αυτούς. Βλέπουν όνειρα που τους οδηγούν να μολύνουν με την αμαρτία το ίδιο τους το σώμα, να απορρίπτουν τη θεϊκή εξουσία και να καθυβρίζουν τους αγγέλους.

 

3. Όνειρα και Ψυχολογία του Βάθους

Η επικρατέστερη επιστημονική άποψη και μάλλον η σωστότερη είναι αυτή που βλέπει τα όνειρα σαν «αποκαλύψεις», όχι βέβαια θεϊκές αλλά εσωτερικές του ανθρώπου, αποκαλύψεις δηλαδή του ασυνείδητου είτε του ατομικού είτε του συλλογικού. Με την έννοια Συλλογικό Ασυνείδητο εννοούνται τα συναισθήματα, οι σκέψεις, οι αναμνήσεις, οι τελετουργίες, οι μύθοι, οι καταβολές, οι πόθοι και οι επιθυμίες του ανθρώπινου γένους απ’ την αρχαιότητα. Η καινοτομία αυτή έχει την αρχή της στον μεγάλο ψυχολόγο Καρλ Γιούνγκ, με την οποία βέβαια δεν συμφωνεί ο Σίγκμουντ Φρόιντ ο οποίος κάνει λόγο μόνο για το ατομικό ασυνείδητο. Το αναφέρουμε λοιπόν με επιφύλαξη θεωρώντας το λίγο ως πολύ παρατραβηγμένο. Όσο για το ατομικό ασυνείδητο, αυτό περιλαμβάνει τους πόθους, τις επιθυμίες, τα πιστεύω, τους φόβους, τις αγωνίες και τα βιώματα γενικά του ατόμου απ’ τη γέννησή του μέχρι το παρόν.

Υπεραπλουστεύοντας, τα όνειρά μας είναι οι προσπάθειες του εαυτού μας, του συνόλου της ύπαρξής μας, να εκφραστεί. Συνεπώς η καλύτερη αντιμετώπιση και κατανόηση του ονείρου είναι εκείνη που προσπαθεί να το δει σαν μια γνήσια και μοναδική ευκαιρία να γνωρίσουμε σε βάθος τον πραγματικό εαυτό μας. Το όνειρο με άλλα λόγια μας βοηθάει να αντιληφθούμε όλα εκείνα τα θετικά ή αρνητικά που απασχολούν την προσωπικότητά μας και στο βαθμό που την απασχολούν. Κάποια τουλάχιστον απ’ αυτά είναι βέβαιο ότι θα μας «ξαφνιάσουν και θα μας σοκάρουν» γιατί δεν ήμασταν και ούτε είμαστε διατεθειμένοι να ομολογήσουμε, να αναγνωρίσουμε, πως περνούν «και στο ξύπνιο μας» τέτοιες σκέψεις απ’ το μυαλό μας!!! Από Χριστιανική πλευρά αυτή η γνωριμία που μας προσφέρεται μέσω του ονείρου είναι και χρήσιμη και επιβεβλημένη.

[Για αυτούς που θέλουν να δώσουν στη γνωριμία αυτή ακόμη μεγαλύτερο «βάθος» και όφελος προτείνω να διαβάσετε το παρακάτω άρθρο μου:

 

«Εγώ - Υπερεγώ - Εκείνο και Πώς οι Δυναμικές Αυτές Λειτουργούν στην Καθημερινότητα μας»

https://www.facebook.com/notes/413408000058057/

 

4. Η Λαϊκίστικη Αντιμετώπιση του Ονείρου

Οι ονειροκρίτες τους οποίους εμπιστεύονται τα λαϊκά στρώματα όπου ανήκουν ακόμη και μορφωμένοι των οποίων η μόρφωση δεν άγγιξε τις εσωτερικές δομές της προσωπικότητάς τους, είναι χωρίς Βιβλική ή επιστημονική και ψυχολογική βάση. Στους ονειροκρίτες δεν ισχύουν κανόνες με κάποια συνέπεια και σοβαρότητα. Αντίθετα όλα κινούνται στη σφαίρα του λαϊκισμού και της προχειρότητας.

Αυτό που παρατηρεί κανείς είναι πολύ συχνά ένας φαύλος κύκλος. Δηλαδή, κάποιος που πιστεύει σε κάποια μορφή ερμηνείας των ονείρων τείνει να βλέπει τέτοιου είδους όνειρα τα οποία όπως είναι φυσικό ενισχύουν μέσα του στο ψυχολογικό επίπεδο τη συγκεκριμένη μέθοδο ερμηνείας, και πάει λέγοντας. Π.χ. κάποιος που πιστεύει πως όταν βλέπει όνειρο ότι του βγάζουν δόντι αυτό σημαίνει θάνατο, αυτό είναι πολύ πιθανό να φέρει κάποιο σχετικό όνειρο και μαζί με το όνειρο τον κρυφό φόβο ότι μπορεί το όνειρο να βγει αληθινό!!!!

Πέρα απ’ αυτό, μπαίνουμε όλο και περισσότερο στα «οικόπεδα» του Πνευματισμού – χωρίς όμως και να ανοίγουμε για συζήτηση το θέμα αυτό καθαυτό το οποίο είναι τεράστιο. Θα πούμε μόνο μερικά στοιχειώδη που αγγίζουν το θέμα μας, το θέμα Όνειρο! Υπάρχουν άτομα με κάποιες μάλλον ασαφείς ικανότητες – ας το ονομάσουμε «χάρισμα» ή καλύτερα «φυσικό χάρισμα» του διάμεσου = μέντιουμ. Κάποια τέτοια άτομα διαθέτουν μια ενισχυμένη διαίσθηση και προαίσθηση κλπ. με αποτέλεσμα να βλέπουν κάποια όνειρα που αφορούν, είναι δηλαδή προσανατολισμένα στο μέλλον. Λίγο πολύ όλοι μας βλέπουμε όνειρα που είναι κάποιας μορφής προεκτάσεις στο μέλλον, κάποιοι όμως το κάνουν κάπως … προκλητικά τόσο που το αποτέλεσμά τους «σοκάρει» ως ένα βαθμό. Στην ουσία δεν μπορούμε να αποκλείσουμε την πιθανότητα κάτι διαφορετικό ή «περίεργο» να συμβαίνει. Μπορεί μερικές φορές να πρόκειται για καθαρές συμπτώσεις, όχι όμως πάντα.

Ταυτόχρονα όμως υπάρχουν και κάποιες ενστάσεις που προκύπτουν από παραδείγματα και δηλώσεις της Βίβλου – Παλαιάς και Καινής Διαθήκης – τις οποίες ενστάσεις θα πρέπει τα άτομα αυτά να βρουν τρόπο να τις διαχειριστούν και οπωσδήποτε να τις πάρουν στα σοβαρά:

α. Άτομα με τέτοιες ικανότητες ή χάρισμα έχουν δυο επιλογές. Είτε να συνεχίσουν και να καλλιεργήσουν το «χάρισμα» που τους δόθηκε απ’ τη «φύση» ή απ’ τους γονείς τους ή να «κάνουν πίσω» και να δείξουν μια σκόπιμη «αδιαφορία» γι’ αυτό με το σκεπτικό ότι η καλλιέργειά του δημιουργεί προβλήματα στη σχέση τους με το Θεό και την κοινωνία των πιστών. Στο κάτω κάτω η ενασχόληση με το χάρισμα έχει σοβαρό ψυχικό κόστος και απώλεια ψυχοσωματικών εφεδρειών.

β. Να τονίσουμε εδώ πως γενικά η καλλιέργεια της τάσης – χαρίσματος ισοδυναμεί με ενεργή ανάμειξη στον Πνευματισμό. Σημαίνει ότι το άτομο δίνει προτεραιότητα στο χάρισμα και όσα αυτό προσφέρει και υπόσχεται. Ταυτόχρονα σημαίνει πως η ψυχική και πνευματική βλάβη που προκαλείται στο άτομο απ’ την ενασχόλησή του με τον Πνευματισμό το αφήνει αδιάφορο. Με λίγα λόγια η πρόκληση του Πνευματισμού έχει στην πράξη κατέχει την πρώτη θέση στη ζωή του.

γ. Ο Θεός ΔΕΝ θέλει οι πιστοί να επιδιώκουν να σκίσουν το πέπλο μυστηρίου του μέλλοντος. Τονίζει πως το μέλλον είναι δικό του και βρίσκεται στα δικά του χέρια. Ο Λόγος του και οι υποσχέσεις του θα πρέπει να αρκούν και να προσφέρουν ολοκλήρωση στο παιδί του Θεού.

δ. Όλο και περισσότεροι Χριστιανοί που ασχολούνται με τα όνειρα, κατά κύριο λόγο το κάνουν γιατί πιστεύουν πως ο Θεός τους έχει επιλέξει με κάποιο ξεχωριστό τρόπο σε σημείο που τους αποκαλύπτει πράγματα που αφορούν στο παρόν και στο μέλλον τόσο το δικό τους προσωπικά όσο και άλλων που «συναλλάσσονται» μαζί τους – ακόμη και των τοπικών εκκλησιών όπου ανήκουν. «Πρωταθλητές» στην Ονειρολογία είναι οι Πεντηκοστιανοί οι οποίοι στην πράξη και ουσιαστικά ασχολούνται με τον Πνευματισμό.
Δεν είμαι τόσο ενημερωμένος για το τί γίνεται στη χώρα μας, είμαι όμως καλά ενημερωμένος, από κείμενα γραμμένα από Πεντηκοστιανούς σε δικά τους περιοδικά, για το τι γίνεται στην Αμερική απ’ όπου στη συνέχεια «μεταλαμπαδεύονται» στον υπόλοιπο κόσμο. Στα κείμενα αυτά γίνεται εμφανές πως η πίστη τους στην ύπαρξη «προφητών» στις εκκλησίες τους φαίνεται πως τους δίνει το δικαίωμα να θεωρούν πως αυτοί κάνουν κουμάντο στη Μελλοντολογία, μέσω Ονειρολογίας εννοείται. Κάποιοι μάλιστα έγιναν τόσο δημοφιλείς που πολλοί απλοί πιστοί προσέφευγαν σ’ αυτούς και για θέματα αναζήτησης συντρόφου. Θυμάμαι ένα άρθρο στο πολύ γνωστό περιοδικό Charisma  που τους κατηγορούσε για υπερβολές και τους συνιστούσε να «κόψουν» λίγο τη φόρα που πήραν. Εννοείται βέβαια πως τα όνειρα που «ανέλυαν» ΔΕΝ ήταν τα όνειρα= σαφέστατα μηνύματα απ’ το Θεό στα οποία αναφερθήκαμε πιο πάνω απ’ την Παλαιά και Καινή Διαθήκη, αλλά τα συνηθισμένα ανθρώπινα όνειρα που χρειάζονται κάποιας μορφής Ονειροκρίτη – ή και ειδικούς «ονειροκρίτες» για να «αποκωδικοποιηθούν».

Οι πιστοί που ενδιαφέρονται να γνωρίσουν και να βιώσουν το θεϊκό θέλημα στη ζωή τους θα πρέπει:

Να πάρουν στα σοβαρά όλα τα εδάφια της Βίβλου που αναφέρθηκαν πιο πάνω τα οποία αναφέρονται στα οράματα ή όνειρα μέσω των οποίων ο Θεός μίλησε με ξεκάθαρα λόγια και και να μην τα μπερδεύουν και πολύ περισσότερο να μην τα βάζουν στο ίδιο επίπεδο σπουδαιότητας με τα καθαρά ανθρώπινα όνειρα που βλέπουν όλοι οι άνθρωποι.

Ιερεμίας 23:25-32, 16

Λέει ο Κύριος: «Άκουσα τις ανοησίες των προφητών που ισχυρίζονται ότι μιλούν εξ ονόματός μου. “Είδα όνειρο, είδα όνειρο!” λένε. Είναι όμως ψέματα… Ο προφήτης που έχει δει ένα όνειρο ας το διηγηθεί», λέει ο Κύριος. «Κι αυτός που άκουσε το λόγο μου ας τον διακηρύξει πιστά. Θα φανεί πού είναι το άχυρο και πού είναι το σιτάρι ... Γι’ αυτό εγώ είμαι εναντίον των προφητών εκείνων, που κλέβουν το μήνυμα ο ένας απ’ τον άλλον και ισχυρίζονται ότι το έχουν πάρει από μένα ... Είμαι εναντίον των προφητών που λέν’ για προφητείες τα όνειρά τους, τα διηγούνται και παραπλανούν το λαό μου με τα χονδροειδή ψεύδη τους..», λέει ο Κύριος.

Χρύσανθος Αθ. Θεοχάρης
05-01-2023

Τί Είναι η Συνείδηση; (μέρος δεύτερο)

 

Τί Είναι η Συνείδηση; (μέρος δεύτερο)

Του Χρύσανθου Θεοχάρη

Συνειδήσεις και Συνειδήσεις

Όπως είδαμε στο πρώτο μέρος της Βιβλικής μας μελέτης, υπάρχει μια έμφυτη λειτουργία μέσα στα πλαίσια της ενιαίας προσωπικότητας του κάθε ανθρώπου, με την έννοια της «Εφαρμογής» η οποία χρησιμοποιείται για τη βιωματική καταγραφή περιεχομένων / επιδράσεων από όλα εκείνα τα πρόσωπα, εμπειρίες και καταστάσεις που απ’ την αρχή της ζωής αφήνουν το αποτύπωμά τους στην «ψυχή» του κάθε ανθρώπου. Μιλάμε για μια δυναμική ή διαδικασία που είναι βασικό στοιχείο της Βιβλικής Ανθρωπολογίας η οποία είναι περίπου απόλυτα συμβατή με τις αρχές της Ψυχολογίας. Τα θέματα αυτά θα συνεχίσουν να απασχολούν τα «Θεολογήματα» για το λόγο ότι μας βοηθούν να καταλάβουμε σε βάθος τη φύση μας και να βελτιώσουμε την πορεία μας και τη σχέση μας με τον Πλάστη μας.

Δεν υπάρχει μια Συνείδηση για όλους

Δεν είναι όλες οι συνειδήσεις ίδιες

Δεν έχουν όλες οι συνειδήσεις το ίδιο περιεχόμενο

Στα εδάφια της Καινής Διαθήκης που παραθέτονται στη συνέχεια – ολόκληρα – μπορούμε να δούμε πως η συνείδηση κάποιου χαρακτηρίζεται ανάλογα με το ποιόν του ανθρώπου που έχει τη συγκεκριμένη ποιότητα συνείδησης. Όπως είδαμε, η συνείδηση του Παύλου ήταν σε κάθε περίπτωση «αγαθή» γιατί ήταν διαρκώς ενημερωμένη και επικαιροποιημένη και ο Παύλος την σεβόταν και την ακολουθούσε πιστά – κατά το ανθρωπίνως δυνατό.  Άλλοι όμως; Δυστυχώς, οι πιο πολλοί άνθρωποι δεν έχουν μάθει να ακούν τη συνείδησή τους. Βασικά δεν έχουν ιδέα περί τίνος πρόκειται, πώς λειτουργεί, πώς επηρεάζει τη ζωή τους. Έτσι δεν παίρνουν στα σοβαρά την εσωτερική «φωνούλα» που προσπαθεί να τους κατευθύνει προς τη «σωστή» κατεύθυνση – πάντα με βάση τη συγκεκριμένη συνείδηση και τη συγκεκριμένη στιγμή. Ανάλογα λοιπόν με τον τρόπο που κάποιος αντιμετωπίζει αυτόν τον προσωπικό εσωτερικό βιωματικό οδηγό, κατά πόσο τον σέβεται ή τον αγνοεί, κυρίως όμως κατά πόσο φροντίζει για την καθαρότητά του και την επικαιροποίηση του τροφοδοτώντας τον με υγιή Βιβλικά και άλλα χρήσιμα στοιχεία και επιδράσεις, ανάλογα με όλα αυτά η συνείδησή του θα ανήκει σε μια απ’ τις παρακάτω «κατηγορίες». Λογικά όσοι δέχονται την αυθεντία της Βίβλου δεν μπορούν να διαφωνήσουν με όλα αυτά τα σαφή εδάφια. Το γράφω αυτό γιατί για τους περισσότερους … «δεν πα’ να λέει η Βίβλος, εγώ πιστεύω ….». Εντάξει, δεν το λένε έτσι, αλλά στην πράξη αυτό συμβαίνει. Έχουμε λοιπόν:

«αγαθή» - Α Τιμόθεο 1:5, 19 –

«Κι ο σκοπός αυτής της παραγγελίας είναι η αγάπη, που προέρχεται από καθαρή καρδιά, από αγαθή συνείδηση κι από ειλικρινή πίστη»….

«Κράτα την πίστη και την αγαθή συνείδηση. Αυτή τη συνείδηση που μερικοί την απέρριψαν και ναυάγησαν στην πίστη».

Τελικά είναι θέμα προσωπικής επιλογής τί θα κάνω με τη συνείδηση με την οποία έφτασα μέχρις εδώ: μου την «κληροδότησαν» γονείς και πρώιμες εμπειρίες, πρόσθεσα τα δικά μου στοιχεία, μπήκα στο δρόμο του Θεού. Μετά αποφάσισα πως όλα αυτά θέλω να τα αφήσω πίσω, «απορρίπτω» τη συνείδησή μου και «πάω γι’ άλλα». Μέχρις όμως να προκύψει μια καινούργια (έκδοση) συνείδηση – κι έχει ο Θεός, που λέμε – υπάρχουν κλυδωνισμοί.

«καθαρή» - Εβραίους 13:18

“Να προσεύχεστε για μας. Φυσικά, είμαστε βέβαιοι πως έχουμε καθαρή τη συνείδησή μας, αφού σε κάθε περίπτωση θέλουμε να συμπεριφερόμαστε όπως πρέπει.”

«πονηρή συνείδηση» = κακή συνείδηση = πονηρές διαθέσεις - Εβραίους 10:22

“Ας πλησιάζουμε το Θεό με ειλικρινή διάθεση και με βεβαιότητα στην πίστη μας, με την καρδιά καθαρή από τις κακές διαθέσεις [ῥεραντισμένοι τὰς καρδίας ἀπὸ συνειδήσεως πονηρᾶς]”.

«πωρωμένη» - Α Τιμόθεο 4:2

«Θα παρασυρθούν από απατεώνες και υποκριτές που έχουν πωρωμένη τη συνείδησή τους»

Η βασική έννοια του «πωρώνω» είναι «στερώ από κάποιον τα ηθικά του κριτήρια, τον κάνω τελείως αναίσθητο από ηθική άποψη: Πωρωμένος άνθρωπος. Πωρωμένη συνείδηση. Κάποιος συστηματικά παραβλέπει, αδιαφορεί, αγνοεί, καταπιέζει τη συνείδησή του και τους ελέγχους της μέχρι που την αναισθητοποιεί.

«μολυσμένη» - Τίτον 1:15

“Για τους καθαρούς όλα είναι καθαρά. Για τους μολυσμένους όμως και τους απίστους τίποτα δεν είναι καθαρό, γιατί και το μυαλό τους κι η συνείδησή τους είναι μολυσμένα.”

Λοιπόν; Σε ποιόν απ’ τους παραπάνω «τύπους» πιστεύεις πως ανήκει η δική σου συνείδηση; Η ερώτηση είναι ρητορική. Ποιος και πώς μπορεί να ισχυριστεί πως η συνείδησή του είναι καθαρή και αγαθή; Μήπως επειδή μου λέει «μπράβο»; Μα ακόμη και μια «μολυσμένη» ή «πωρωμένη» συνείδηση «μπράβο» λέει σ’ όλους όσοι κλέβουν το διπλανό τους και το Κράτος, που λένε ψέματα και κάνουν πράγματα που είναι σαφώς ανήθικα! Γι’ αυτό το ρόλο «εκπαιδεύτηκε», αυτή τη «μόρφωση» πήρε στα διάφορα «σχολεία» που πήγε και τα «σεμινάρια» που παρακολούθησε. Είναι ο έπαινος αυτός που κάνει τον «Ελληναρά» να αισθάνεται «και ο πρώτος», «ο μάγκας»! Τώρα τί ζημιά προκαλείται στα «βάθη της ύπαρξής του, αυτό είναι κάτι που θα δούμε στις συνέχειες της μελέτης μας.

Πώς αναπτύσσεται/διαμορφώνεται η καθαρή συνείδηση;

1.Ρωμαίους 12:1-2 – «πνευματική λατρεία» αέναη

“Ο Θεός, αδερφοί, μας έδειξε το έλεός του. Σας παρακαλώ, λοιπόν, να του προσφέρετε όλο τον εαυτό σας θυσία ζωντανή, άγια, ευπρόσδεκτη στο Θεό. Αυτή είναι η πραγματική πνευματική σας λατρεία. Μην προσαρμόζεστε στη νοοτροπία αυτού του κόσμου, αλλά να μεταμορφώνεστε συνεχώς προς το καλό, αποκτώντας το νέο φρόνημα του πιστού. Έτσι θα μπορείτε να διακρίνετε ποιο είναι το θέλημα του Θεού, το καλό και αρεστό στο Θεό και τέλειο.”

Σύντομη ανάλυση

Δεν υπάρχει τίποτε το «καλογερίστικο» στην περικοπή αυτή. Ο άνθρωπος που περιγράφεται εδώ ζει στον κόσμο, δεν του ζητείται να απαρνηθεί ουσιαστικά τίποτε – τουλάχιστον όχι όλα αυτά που απαγορεύουν οι φανταμενταλιστικοί (=θεμελιοκρατικοί) κύκλοι. Οι διευκρινίσεις είναι απαραίτητες, αλλά όχι με λίγα λόγια – χρειάζονται πολλά λόγια τα οποία θα πρέπει να περιμένουν.

Όλα τα ρήματα στο κείμενο και στη μετάφραση είναι σε χρόνο ενεστώτα διαρκείας, δεν πρόκειται δηλαδή για περιστασιακή διάθεση, αλλά μόνιμη πρόθεση και τρόπος ζωής.

να του προσφέρετε … μην προσαρμόζεστε … να μεταμορφώνεστε … έτσι θα μπορείτε να διακρίνετε …

Αυτό σε καμιά περίπτωση ΔΕΝ σημαίνει πως αποκλείονται τα λάθη και τα σκοντάμματα, μάλλον θεωρούνται δεδομένα. Ο Θεός γνωρίζει ότι «χούς εσμέν» [είμαστε χώμα], επειδή όμως είμαστε και επιθυμούμε να μένουμε «εν Χριστώ», η χάρη του Θεού καλύπτει τα πάντα και εξακολουθούμε να είμαστε αγαπημένα παιδιά του (οι «λεπτομέρειες» σε άλλη μελέτη).

Η προτροπή που γίνεται στον πιστό είναι να συνειδητοποιήσει πως ολόκληρη η ζωή του 24/7 (=24 ώρες την ημέρα, 7 μέρες την εβδομάδα) βιώνεται σαν μια διαρκής προσφορά ζωντανής θυσίας προς το Θεό: «Αυτή είναι η πραγματική πνευματική σας λατρεία». Ακόμη και όταν δεν «πηγαίνει στην εκκλησία», η θυσία του και η λατρεία του συνεχίζεται. Όχι δηλαδή για 1 ή 2 ή 3 ώρες την εβδομάδα, που πιστεύει το 99% εκείνων που ομολογούν Χριστό - και από κει και πέρα είμαστε «στο δικό μας χώρο» έξω απ’ τη δικαιοδοσία του Θεού!!!

Με τέτοιο πνεύμα και τέτοια φιλοσοφία, ο πιστός, απ’ τη μια αντιστέκεται στην κυρίαρχη υλιστική και «αθεϊστική» νοοτροπία που κυριαρχεί παντού, απ’ την άλλη μπαίνει στα καινούργια πνευματικά καλούπια που έχει προετοιμάσει ο Θεός για τους δικούς του και σταθερά και επίμονα προσαρμόζει την προσωπικότητά του στα καλούπια αυτά, και αποκτά καινούργια φρονήματα, που σημαίνει πως η συνείδησή του αναμορφώνεται και μεταμορφώνεται ώστε από καινούργια οπτική να είναι σε θέση να διακρίνει τί είναι καλό και αρεστό στο Θεό.

2. Εβραίους 5:12-14 – «εξάσκηση των αισθητηρίων οργάνων»

“Γι’ αυτό το θέμα, πολλά μπορούμε να σας πούμε. Είναι όμως δύσκολο να εξηγηθούν, γιατί δε δείχνετε προθυμία να τα καταλάβετε. Εσείς έπρεπε να ήσασταν δάσκαλοι έπειτα από τόσον καιρό. Παρ’ όλα αυτά έχετε πάλι ανάγκη να διδαχτείτε και τα βασικά ακόμα στοιχεία του λόγου του Θεού. Καταντήσατε να έχετε ανάγκη από γάλα κι όχι από στέρεη τροφή. Γιατί όποιος τρέφεται με γάλα δεν έχει την πείρα να διακρίνει το καλό από το κακό, αφού είναι ακόμα νήπιος. Η στέρεη τροφή είναι για τους ωρίμους, οι οποίοι με τη συνεχή χρήση έχουν εξασκήσει τα αισθητήρια όργανά τους, για να μπορούν να διακρίνουν το καλό απ’ το κακό.”

Το βρίσκω απαραίτητο να επισημάνω το αυτονόητο για να αποφύγουμε το ενδεχόμενο κάποιος να εκλάβει τις λέξεις με την κυριολεκτική τους έννοια: γάλα = βασική διδασκαλία – στέρεη τροφή = προχωρημένη διδασκαλία – νήπιος = πολύ νέος [ή στάσιμος] στη Χριστιανική πίστη – αισθητήρια όργανα = πνευματικά αισθητήρια όργανα, με μεταφορική έννοια, χωρίς καμιά αντιστοιχία προς τα σωματικά μας αισθητήρια όργανα.

Το πρώτο και κυριότερο πράγμα που αναδεικνύει η περικοπή αυτή είναι πως η πνευματική ηλικία δεν έχει καμιά σχέση με τα χρόνια που πέρασαν από τότε που κάποιος ενώθηκε με το Χριστό. Ένα πολύ μεγάλο ποσοστό ανθρώπων έχει μείνει ουσιαστικά σε μια νηπιότητα διαρκείας. Το «ξέρεις πόσα χρόνια έχω εγώ στην πίστη;» δείχνει πνευματική αμορφωσιά. Πνευματικές δεξιότητες, βάθος πίστης, ωριμότητα και πνευματικότητα, όλα κοντά στο μηδέν. Αιτία η «νωθρότητα ακοής» που σωστότατα αποδίδεται με το «δε δείχνετε προθυμία να τα καταλάβετε». Αδιαφορία με άλλα λόγια που αποτελεί την κύρια αιτία του «πνευματικού νανισμού». Και όσο για ανάπτυξη Χριστιανικής Συνείδησης, ούτε λόγος να γίνεται.

Επίσης, αντίθετα με όσα πιστεύουν πολλοί – στα λόγια τουλάχιστον, γιατί στην πράξη δεν το πολύ-πιστεύουν αλλά και αυτό δεν το αναγνωρίζουν ή τουλάχιστον δεν το συνειδητοποιούν – για την πνευματική αύξηση του κάθε πιστού ατομικά ή κυρίως για την μη-αύξηση την ευθύνη δεν την έχει ο Θεός και το Άγιο Πνεύμα. Την έχει κατά κύριο λόγο ο κάθε πιστός προσωπικά, σε αντιστοιχία πάντα με τις επιλογές και τις δυνατότητες που έχει. Όμως τη μεγαλύτερη ευθύνη σίγουρα την έχουν όλοι εκείνοι που στα πλαίσια της τοπικής εκκλησιαστικής κοινότητας έχουν τη διττή διακονία «του ποιμένα και δασκάλου» και έργο των οποίων είναι «να καταρτίζουν τους πιστούς για το έργο της διακονίας, ώστε να οικοδομείται το σώμα του Χριστού» (Εφεσίους 4:11-16). Σ’ αυτό υπάρχει μεγάλη υστέρηση με αποτέλεσμα να λέει ο καθένας ό,τι θέλει, ό,τι «κληρονόμησε» και ό,τι του έρχεται – χωρίς να δίνει λογαριασμό σε κανένα και χωρίς κανένας να έχει το δικαίωμα να αμφισβητήσει τα λεγόμενά του. Πάρα πολλοί πιστεύουν πως είναι θεόπνευστοι και δεν χρειάζονται διδασκαλία και καθοδήγηση. Πολύ λίγους θα συναντήσετε που να γνωρίζουν τον τρόπο μελέτης της Βίβλου και ακόμη λιγότερους που επιθυμούν πραγματικά να μάθουν τί στ’ αλήθεια διδάσκει η Βίβλος!!!

Ευτυχώς όμως δεν είναι όλοι με «τεμπέλικα και περήφανα αυτιά». Υπάρχουν και οι «τέλειοι» = ώριμοι. Πρόκειται για εκείνους που πήραν στα ζεστά τη σχέση τους με τον Κύριο και με σταθερά, συνεχή και συνεπή βήματα προχώρησαν στην ωριμότητα. Έτσι τώρα μπορούν να τρέφονται με τη «στέρεη τροφή [που] είναι για τους ώριμους» και να αυξάνονται στην επίγνωση και τη σωστή κρίση.

3. Φιλιππησίους 1:9-11 -- «η επίγνωση και η σωστή κρίση»

“Η προσευχή μου είναι αυτή: Να μεγαλώνει η αγάπη σας όλο και περισσότερο και να συνοδεύεται από αληθινή γνώση και σωστή κρίση, για να διακρίνετε τι είναι καλό για σας. Έτσι θα είστε καθαροί και χωρίς κατηγόρια την ημέρα που θα μας κρίνει ο Χριστός, πλούσιοι σε καλά έργα που προέρχονται από την πίστη στον Ιησού Χριστό για να δοξάζεται και να υμνείται ο Θεός”.

Το κλειδί βρίσκεται στη φράση του πρωτοτύπου «εν επιγνώσει και πάσει αισθήσει» που σημαίνει «με πλήρη και προχωρημένη γνώση και κατανόηση μαζί με μια ενστικτώδη διαίσθηση και αποτύπωση μιας δεδομένης κατάστασης που δίνει στον ώριμο πιστό την ικανότητα να διακρίνει τί είναι καλό σε κάθε περίπτωση, ώστε να κάνει το καλύτερο δυνατό και να δοξάζεται ο Θεός». Ειδικά η φράση «πάσει αισθήσει» σαφέστατα παραπέμπει στα «αισθητήρια» που είδαμε πιο πάνω στην περικοπή απ’ την προς Εβραίους, ενώ και οι δυο σαφώς υπονοούν και υποδηλώνουν τη Συνείδηση.

Δεν υπάρχει αμφιβολία πως ο Θεός βοηθάει εκείνους που προσπαθούν να ανέβουν τα σκαλοπάτια της ωριμότητας χρησιμοποιώντας όλα τα μέσα που τους προσφέρει ο Θεός στα πλαίσια της πνευματικής κοινότητας. Όμως δεν είναι δυνατόν να βρίσκονται όλοι στο ίδιο σκαλοπάτι προόδου και οι λόγοι γι’ αυτή την ανομοιομορφία είναι πολλοί.

Δηλαδή …….

Δεν ξεκίνησαν – χρονικά και ηλικιακά - όλοι μαζί,

Δεν έχουν όλοι την ίδια κοινωνική και μορφωτική υποδομή,

Δεν έχουν όλοι τις ίδιες δυνατότητες ή ακόμη και τις ίδιες ευκαιρίες αύξησης,

Δεν έτυχε να έχουν τους ίδιους ή τους κατάλληλους ποιμένες - δασκάλους. Όχι σπάνια οι ποιμένες-δάσκαλοι είναι διορισμένοι, με ανεπαρκή Βιβλικά προσόντα και γνώσεις και διδάσκουν τα της Ομολογίας τους, το οποίο είναι ανασταλτικός παράγοντας,

Δεν έδειξαν όλοι το ίδιο ενδιαφέρον και τον ίδιο ζήλο για αύξηση,

Λίγοι γνωρίζουν πώς μελετούμε ένα κείμενο χρησιμοποιώντας τις πρωτογενείς και δευτερογενείς πηγές, τα βιβλία αναφοράς και τα κατάλληλα βοηθήματα.

Σαν αποτέλεσμα, έχουμε διαφορετικές απόψεις σε πολλά θέματα και άγνοια σε άλλα!

Τι γίνεται στην περίπτωση αυτή; Μια απάντηση συνιστά το κεφάλαιο 14 της προς Ρωμαίους Επιστολής του Παύλου.

Ρωμαίους 14: Ενότητα σε Πλαίσια Διαφορετικότητας

“1. Να δέχεστε όποιον έχει ασθενική πίστη, χωρίς να επικρίνετε τις απόψεις του. 2. Για παράδειγμα, ένας πιστεύει πως μπορεί να φάει απ’ όλα, ενώ κάποιος άλλος, που έχει ασθενική πίστη, τρώει μόνο χόρτα. 3. Αυτός που τρώει απ’ όλα, ας μην περιφρονεί εκείνον που δεν τρώει· κι εκείνος που δεν τρώει, ας μην κατακρίνει εκείνον που τρώει, γιατί ο Θεός τον έχει δεχτεί στην εκκλησία του. 4. Ποιος είσαι εσύ που θα κρίνεις έναν ξένο υπηρέτη; Μόνο ο Κύριός του μπορεί να κρίνει αν στέκεται ή όχι στην πίστη του, γιατί ο Θεός έχει τη δύναμη να τον στηρίξει. 5. Άλλοι κάνουν διάκριση ανάμεσα στις μέρες, ενώ άλλοι τις θεωρούν όλες ίδιες. Ας κάνει καθένας ό,τι νομίζει σωστό...... 10. Γιατί λοιπόν εσύ, ο ασθενικός στην πίστη, κατακρίνεις τον αδερφό σου; Κι εσύ ο ισχυρός στην πίστη, γιατί περιφρονείς τον αδερφό σου; .... .... 17. Μην ξεχνάτε πως η βασιλεία του Θεού δεν είναι φαγητά και ποτά, αλλά δικαιοσύνη, ειρήνη και χαρά, που δίνει το Άγιο Πνεύμα.... 19. Ας επιδιώκουμε λοιπόν ό,τι φέρνει την ειρήνη κι ό,τι συντελεί στην πνευματική οικοδομή του συνόλου της εκκλησίας.”

Η υπέροχη αυτή περικοπή της Γραφής αποτελεί δείγμα σοφίας για τον τρόπο που θα πρέπει να διαχειριζόμαστε τις διαφορετικές γνώμες και απόψεις πάνω σε θέματα που υπάρχει μεν σαφής και εμπεριστατωμένη βιβλική τοποθέτηση, χωρούν όμως – προσωρινά και μεταβατικά για λόγους ειρηνικής συνύπαρξης των πιστών - και κάποιες «κατώτερες» απόψεις. Η περικοπή αναφέρεται σε δυο αντιπροσωπευτικά και «καυτά» θέματα που προβλημάτιζαν τους Χριστιανούς της Αποστολικής Εποχής:

Το ένα ήταν:
Μπορεί κάποιος Χριστιανός να τρώει όποια τροφή επιθυμεί χωρίς πνευματικό πρόβλημα ή πρέπει να τρώει μόνο χόρτα;

Το άλλο ήταν:
Είναι όλες οι μέρες της εβδομάδας / του μήνα / του έτους το ίδιο άγιες ή μήπως κάποιες ξεχωρίζουν και είναι πιο άγιες απ’ τις άλλες;

Αυτό που γίνεται σαφές απ’ την αρχή είναι πως ο Παύλος υιοθετεί την «πλατιά» άποψη, αυτή δηλαδή που δίνει μεγαλύτερη ελευθερία επιλογών: Όλες οι τροφές επιτρέπονται και όλες είναι καθαρές από πνευματική άποψη. Όλες οι μέρες του χρόνου είναι το ίδιο άγιες, όλες ανήκουν στον Κύριο και ολόκληρη η ζωή μας θα πρέπει να είναι ζωή ατέλειωτης λατρείας.

Δεν γίνεται εδώ να εξερευνήσουμε τη λογική και το θρησκευτικό παρελθόν εκείνων που δεχόντουσαν τη «μειοδοτική» άποψη. Έτσι κι αλλιώς, δεν επηρεάζει το αντικείμενο αυτής της μελέτης. Να τονιστεί επίσης πως η διαφοροποίηση των «μειοδοτών» γίνεται χωρίς ιδιαίτερη ζημιά. Η προσωρινή παραχώρηση για λόγους «οικονομίας» βοηθάει να πρυτανεύσει η ειρήνη στην Εκκλησία. Σταδιακά, όλοι αυτοί θα αποκτήσουν τη σωστή γνώση και επίγνωση, πάντα όμως θα υπάρχουν οι νεοφώτιστοι που θα κουβαλούν μαζί τους «αποσκευές» απ’ την προηγούμενη φάση της ζωής τους -- και η ζωή συνεχίζεται.

Επειδή και τα δυο αυτά θέματα είναι βιωματικά και συνειδησιακά είναι λογικό και αναμενόμενο να έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα ενώ ταυτόχρονα απαιτούν πίστωση χρόνου για να ενσωματωθούν στη Συνείδηση/Φιλοσοφία Ζωής/Υπερεγώ του ατόμου. Στο μεσοδιάστημα, ο νεοφώτιστος, αυτός «που έχει ασθενική πίστη» = αυτός που δεν έχει ακόμη σταθεροποιηθεί σε κάποιες πεποιθήσεις, «κλωτσάει» και κρίνει αρνητικά, κατακρίνει εκείνους που έχουν την προχωρημένη, πιο πλατιά θέση στα θέματα αυτά (εδάφια 3-4, 10α).  Απ’ την άλλη, εκείνος που έχει ωριμάσει και έχει προχωρημένες αντιλήψεις, βλέπει υποτιμητικά («περιφρονεί», στίχος 3) αυτόν που έχει περιοριστικές αντιλήψεις στα θέματα τροφής και διάκρισης ανάμεσα στις μέρες. Με βάση τη διδασκαλία του Παύλου, αυτοί έκριναν πως τέτοια θα έπρεπε να είναι η αντίδρασή τους, προφανώς για να συνετίσουν τους νεοφώτιστους και να τους φέρουν στην «Παύλεια γραμμή».

Στη συζήτηση για τα ειδωλόθυτα ο Παύλος τόνισε πως μπορούμε να φάμε οτιδήποτε γιατί "στον Κύριο ανήκει η γη και καθετί πάνω σ’ αυτήν» - Α Κορινθίους 10:25-26.

Για το θέμα της διάκρισης μεταξύ των ημερών, ο Παύλος γράφοντας προς τους Χριστιανούς της Γαλατίας, εξέφρασε την απογοήτευσή του που έδιναν ξεχωριστή σημασία σε κάποιες μέρες σε βάρος των άλλων (ημερών) – ακολουθώντας δηλαδή κάποιο Ιουδαϊκό ή άλλο εορτολόγιο: «Γιατί δίνετε ξεχωριστή σημασία σ’ ορισμένες μέρες, μήνες, εποχές και χρόνια; Φοβάμαι πως μάταια κοπίασα για σας». - Γαλάτας 4:8-11

Ο στόχος του Παύλου με το τμήμα αυτό της προς Ρωμαίους Επιστολής που σήμερα το έχουμε σαν κεφάλαιο 14 είναι κατά κύριο λόγο να τονίσει το σεβασμό που πρέπει να δείχνουν οι πιστοί για τη Συνείδηση του Άλλου. Ζητάει δηλαδή απ’ όλους να σέβονται εκείνους που ακόμη δεν έχουν ξεπεράσει τα «βαρίδια» που κουβαλούν μαζί τους απ’ τα προηγούμενα Ιουδαϊκά ή Ειδωλολατρικά τους πιστεύω, και ταυτόχρονα ζητάει απ’ αυτούς που έχουν όλα αυτά τα «βαρίδια» να μην κατακρίνουν αυτούς που – σωστά κατά τον Παύλο – δεν έχουν κανένα πρόβλημα να φάνε οποιαδήποτε τροφή και που θεωρούν όλες οι μέρες του χρόνου εξίσου άγιες και ξεχωριστές.

Ιδιαίτερη σημασία έχει ο τρόπος που ο Παύλος κλείνει τη συζήτηση. Λέει λοιπόν πως ευτυχής είναι αυτός που έχει φτάσει σε επίπεδο που να μην κάνει διάκριση ανάμεσα στις τροφές (το ίδιο ισχύει και για τη διάκριση μεταξύ των ημερών). Όσο για εκείνους που συνεχίζουν να διακρίνουν μεταξύ τροφών (και ημερών), τους προτρέπει να μην παρακούσουν/παραβιάσουν τη συνείδησή τους στο στάδιο αυτό. Αν στο στάδιο που η πεποίθηση/πίστη για το συγκεκριμένο θέμα βρίσκεται ακόμη «στα παλιά», να μην βιαστούν να κάνουν αυτά που τους διδάσκουν στις Χριστιανικές συναθροίσεις, παρότι αυτά είναι τα αντικειμενικά σωστά. Αν επιμείνουν να παραβιάσουν τη συνείδησή τους, τότε η συνείδησή τους θα τους κατακρίνει και θα νοιώσουν τύψεις γιατί δεν είχε γίνει ακόμη δική τους προσωπική πεποίθηση=πίστη, δεν είχε δηλαδή ενσωματωθεί στη συνείδησή τους. Και ότι δεν είναι ενσωματωμένο στη συνείδηση κάποιου, τότε ΔΕΝ αποτελεί "πίστη=πεποίθηση" του". Άρα αποτελεί παραβίαση της προσωπικής του συνείδησής, την οποία παραβίαση ο Θεός την καταλογίζει σαν αμαρτία.

Όσο για το Χριστιανό που είναι ξεκάθαρος με τη συνείδησή του και έχει ισχυρή πεποίθηση για τα θέματα αυτά – και για άλλα παρόμοιας φύσης θέματα – δεν θα πρέπει να πιέζει τους άλλους να τα εφαρμόσουν «σώνει και καλά»! Η προσωπική πεποίθησή του ας μείνει ανάμεσα σ’ αυτόν και το Θεό, γιατί αποτελεί υπόθεση προσωπική ανάμεσα σ’ αυτόν και το Θεό. Τι ωραία πράγματα! Τόσο ξεκάθαρα, τόσο Παύλεια και τόσο Βιβλικά, και παρόλα αυτά τόσο «άγνωστα» και ανεφάρμοστα απ’ τις σημερινές εκκλησίες.

Ρωμαίους 14:22-23

“Εσύ έχεις ισχυρή πίστη; Έχε την, αλλά να την ξέρεις εσύ κι ο Θεός. Μακάριος εκείνος που η συνείδησή του δεν του δημιουργεί προβλήματα για την τροφή. Όποιος όμως πιστεύει στη διάκριση των τροφών, αν φάει κάτι απαγορευμένο, θα αισθανθεί ένοχος, γιατί δεν έπραξε κατά την πίστη του. Κι ό,τι δεν προέρχεται από την πίστη του είναι αμαρτία.”

Τα λόγια αυτά που Παύλου είναι σαφέστατα και δεν χωρούν παρερμηνεία. Κάποιο δηλαδή συμπέρασμα στο οποίο έχει καταλήξει κάποιος πιστός σε ένα βιωματικό και συνειδησιακό θέμα με βάση το οποίο έχει αποκρυσταλλώσει μια προσωπική πεποίθηση, δεν θα πρέπει να τον προτρέπουμε ή ακόμη και να τον πιέζουμε να το «διαγράψει» και να το αγνοήσει – παρά το γεγονός ότι μπορεί να είναι λάθος. Παραβιάζοντας κάποιος τη συνείδησή του ή κάνοντας κάτι που ΔΕΝ είναι ριζωμένο στη συνείδησή του είναι αμαρτία.

Συνοψίζοντας Όσα είδαμε για τη Συνείδηση

* Η μελέτη μας για τη Συνείδηση είναι σχεδόν αποκλειστικά Βιβλική, με λίγες αναφορές στην Ψυχολογία του Βάθους.

* Είδαμε πως κάπου βαθιά μέσα στον καθένα μας υπάρχει μια «χάρτα» που τη λέμε Συνείδηση, με βάση την οποία ζούμε τη ζωή μας. Απ’ το παρασκήνιο μας κατευθύνει, μας επαινεί όταν τη σεβόμαστε, μας κατακρίνει όταν την αγνοούμε.

* Καθένας έχει τη δική του «χάρτα» που δεν είναι ίδια με τη «χάρτα» κανενός άλλου.

* Σημαντικότατο: η συνείδηση του ανθρώπου δεν μένει ποτέ ακριβώς η ίδια. Η ζωή την αναθεωρεί. Την ονομάζουμε Υπερεγώ, Ο «Γονιός» Μέσα μας, Η Φιλοσοφία της Ζωής μας, Καρδιά, Φρόνημα, Συνείδηση. Κανένα απ’ αυτά δεν μένει το ίδιο. Κάποια στοιχεία αλλάζουν άμεσα, άλλα χρειάζονται, μικρότερη ή μεγαλύτερη, πίστωση χρόνου.

* ΔΕΝ το κάνουμε συνειδητά με την αυστηρή έννοια της λέξης, όμως όταν γνωρίζουμε πώς «παίζεται το παιχνίδι», θα μπορούσαμε κάπως χαλαρά να επηρεάσουμε την πορεία των πραγμάτων. Όπως διαλέγουμε τις παρέες μας και τις παρέες των παιδιών μας, κάνουμε ουσιαστικά το ίδιο όταν επιλέγουμε τί θα διαβάσουμε, τί θα ακούσουμε, τί θα δούμε, παρεμβαίνουμε δηλαδή ενεργά στην αναθεώρηση ή επικαιροποίηση της συνείδησής μας. Οι πολιτικές, κοινωνικές, φιλοσοφικές, θρησκευτικές και άλλες παράμετροι της Συνείδησής μας είναι λίγο ως πολύ «κινούμενη άμμος».

* Το ότι η συνείδηση είναι εξατομικευμένη σημαίνει πως δεν είναι αλάνθαστη, για τον απλούστατο λόγο ότι είναι η σύνθεση όλων των βιωμάτων μας και των επιδράσεων που δεχτήκαμε μέχρι σήμερα. Το «ακολουθώ τη συνείδησή μου» είναι καλή τακτική κυρίως για να «έχουμε ήσυχη τη συνείδησή μας» και ΟΧΙ για να μην κάνουμε λανθασμένες επιλογές.

* Όταν ακολουθούμε τη συνείδησή μας βρισκόμαστε σε αρμονία με τον εσωτερικό εαυτό μας. Όταν την παραβιάζουμε νοιώθουμε τύψεις και εσωτερική δυσαρμονία. Όμως τόσο η αρμονία όσο και η δυσαρμονία δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι κάνουμε αντικειμενικά σωστές ή λανθασμένες επιλογές, απλά ότι κάναμε επιλογές που συμφωνούν ή διαφωνούν με τη δική μας συνείδηση. Το τί είναι ηθικό ή ανήθικο είναι εντελώς διαφορετική υπόθεση.

* «Είναι ασφαλής οδηγός η Συνείδηση;». Είναι το ίδιο σαν να ρωτάμε, Είναι ασφαλής οδηγός η Φιλοσοφία Ζωής που ακολουθώ; Είναι ασφαλής η Βασική Κατεύθυνση Ζωής μου; Είναι ασφαλής και αξιόπιστη η όλη ανατροφή που έχω δεχτεί; Σίγουρα είναι το καλύτερο που εγώ σαν άτομο διαθέτω αυτή τη στιγμή. Σε κάποιο βαθμό εξαρτάται από μένα κατά πόσο θα γίνει καλύτερη ή χειρότερη. Εδώ ισχύει το «Με όποιο δάσκαλο καθίσεις, τέτοια γράμματα θα μάθεις». Δεν ξεχνάμε βέβαια τους Κρυφούς Υποβολείς [= πανέξυπνες πλύσεις εγκεφάλου διαφημιστικές, πολιτικές, ιδεολογικές και βάλε] που «αλωνίζουν» σέρνοντας απ’ τη μύτη τις ανυποψίαστες ανθρώπινες μάζες την ίδια στιγμή που οι μάζες αυτές καυχιούνται πως οι αποφάσεις τους και οι επιλογές τους είναι αποκλειστικά δικές τους.

* Η συνείδησή μου είναι τόσο καλή ή τόσο κακή, όσο καλός ή κακός είμαι εγώ σαν άτομο – και το αντίθετο. Δεν γίνεται να είμαι άνθρωπος πονηρός και να έχω αγαθή συνείδηση. Υπάρχει συνείδηση αγαθή, καλή, μολυσμένη, πονηρή, πωρωμένη.

* Στο μεταφυσικό / πνευματικό / θρησκευτικό επίπεδο η καλή Συνείδηση είναι αποτέλεσμα των επιδράσεων που δεχτήκαμε απ’ τη σωστή μελέτη της Αγίας Γραφής, απ’ τα καλά βιβλία και βοηθήματα που χρησιμοποιούμε στη μελέτη μας, απ’ τη διδαχή που πήραμε από καλούς ποιμένες και δασκάλους, απ’ τα καλά πρότυπα που άφησαν τη σφραγίδα τους στη ζωή μας - και μέσα απ’ όλα αυτά τί ρόλο αφήσαμε στο Θεό και στο Πνεύμα Του να παίξει στη ζωή μας και στη διαρκή διαμόρφωση της εσωτερικής μας διάστασης.

* ΕΣΥ τί άνθρωπος είσαι = Τί είδους συνείδηση έχεις; = Ποια είναι η Φιλοσοφία της Ζωής σου;