Τί Είναι η Συνείδηση; (μέρος δεύτερο)

 

Τί Είναι η Συνείδηση; (μέρος δεύτερο)

Του Χρύσανθου Θεοχάρη

Συνειδήσεις και Συνειδήσεις

Όπως είδαμε στο πρώτο μέρος της Βιβλικής μας μελέτης, υπάρχει μια έμφυτη λειτουργία μέσα στα πλαίσια της ενιαίας προσωπικότητας του κάθε ανθρώπου, με την έννοια της «Εφαρμογής» η οποία χρησιμοποιείται για τη βιωματική καταγραφή περιεχομένων / επιδράσεων από όλα εκείνα τα πρόσωπα, εμπειρίες και καταστάσεις που απ’ την αρχή της ζωής αφήνουν το αποτύπωμά τους στην «ψυχή» του κάθε ανθρώπου. Μιλάμε για μια δυναμική ή διαδικασία που είναι βασικό στοιχείο της Βιβλικής Ανθρωπολογίας η οποία είναι περίπου απόλυτα συμβατή με τις αρχές της Ψυχολογίας. Τα θέματα αυτά θα συνεχίσουν να απασχολούν τα «Θεολογήματα» για το λόγο ότι μας βοηθούν να καταλάβουμε σε βάθος τη φύση μας και να βελτιώσουμε την πορεία μας και τη σχέση μας με τον Πλάστη μας.

Δεν υπάρχει μια Συνείδηση για όλους

Δεν είναι όλες οι συνειδήσεις ίδιες

Δεν έχουν όλες οι συνειδήσεις το ίδιο περιεχόμενο

Στα εδάφια της Καινής Διαθήκης που παραθέτονται στη συνέχεια – ολόκληρα – μπορούμε να δούμε πως η συνείδηση κάποιου χαρακτηρίζεται ανάλογα με το ποιόν του ανθρώπου που έχει τη συγκεκριμένη ποιότητα συνείδησης. Όπως είδαμε, η συνείδηση του Παύλου ήταν σε κάθε περίπτωση «αγαθή» γιατί ήταν διαρκώς ενημερωμένη και επικαιροποιημένη και ο Παύλος την σεβόταν και την ακολουθούσε πιστά – κατά το ανθρωπίνως δυνατό.  Άλλοι όμως; Δυστυχώς, οι πιο πολλοί άνθρωποι δεν έχουν μάθει να ακούν τη συνείδησή τους. Βασικά δεν έχουν ιδέα περί τίνος πρόκειται, πώς λειτουργεί, πώς επηρεάζει τη ζωή τους. Έτσι δεν παίρνουν στα σοβαρά την εσωτερική «φωνούλα» που προσπαθεί να τους κατευθύνει προς τη «σωστή» κατεύθυνση – πάντα με βάση τη συγκεκριμένη συνείδηση και τη συγκεκριμένη στιγμή. Ανάλογα λοιπόν με τον τρόπο που κάποιος αντιμετωπίζει αυτόν τον προσωπικό εσωτερικό βιωματικό οδηγό, κατά πόσο τον σέβεται ή τον αγνοεί, κυρίως όμως κατά πόσο φροντίζει για την καθαρότητά του και την επικαιροποίηση του τροφοδοτώντας τον με υγιή Βιβλικά και άλλα χρήσιμα στοιχεία και επιδράσεις, ανάλογα με όλα αυτά η συνείδησή του θα ανήκει σε μια απ’ τις παρακάτω «κατηγορίες». Λογικά όσοι δέχονται την αυθεντία της Βίβλου δεν μπορούν να διαφωνήσουν με όλα αυτά τα σαφή εδάφια. Το γράφω αυτό γιατί για τους περισσότερους … «δεν πα’ να λέει η Βίβλος, εγώ πιστεύω ….». Εντάξει, δεν το λένε έτσι, αλλά στην πράξη αυτό συμβαίνει. Έχουμε λοιπόν:

«αγαθή» - Α Τιμόθεο 1:5, 19 –

«Κι ο σκοπός αυτής της παραγγελίας είναι η αγάπη, που προέρχεται από καθαρή καρδιά, από αγαθή συνείδηση κι από ειλικρινή πίστη»….

«Κράτα την πίστη και την αγαθή συνείδηση. Αυτή τη συνείδηση που μερικοί την απέρριψαν και ναυάγησαν στην πίστη».

Τελικά είναι θέμα προσωπικής επιλογής τί θα κάνω με τη συνείδηση με την οποία έφτασα μέχρις εδώ: μου την «κληροδότησαν» γονείς και πρώιμες εμπειρίες, πρόσθεσα τα δικά μου στοιχεία, μπήκα στο δρόμο του Θεού. Μετά αποφάσισα πως όλα αυτά θέλω να τα αφήσω πίσω, «απορρίπτω» τη συνείδησή μου και «πάω γι’ άλλα». Μέχρις όμως να προκύψει μια καινούργια (έκδοση) συνείδηση – κι έχει ο Θεός, που λέμε – υπάρχουν κλυδωνισμοί.

«καθαρή» - Εβραίους 13:18

“Να προσεύχεστε για μας. Φυσικά, είμαστε βέβαιοι πως έχουμε καθαρή τη συνείδησή μας, αφού σε κάθε περίπτωση θέλουμε να συμπεριφερόμαστε όπως πρέπει.”

«πονηρή συνείδηση» = κακή συνείδηση = πονηρές διαθέσεις - Εβραίους 10:22

“Ας πλησιάζουμε το Θεό με ειλικρινή διάθεση και με βεβαιότητα στην πίστη μας, με την καρδιά καθαρή από τις κακές διαθέσεις [ῥεραντισμένοι τὰς καρδίας ἀπὸ συνειδήσεως πονηρᾶς]”.

«πωρωμένη» - Α Τιμόθεο 4:2

«Θα παρασυρθούν από απατεώνες και υποκριτές που έχουν πωρωμένη τη συνείδησή τους»

Η βασική έννοια του «πωρώνω» είναι «στερώ από κάποιον τα ηθικά του κριτήρια, τον κάνω τελείως αναίσθητο από ηθική άποψη: Πωρωμένος άνθρωπος. Πωρωμένη συνείδηση. Κάποιος συστηματικά παραβλέπει, αδιαφορεί, αγνοεί, καταπιέζει τη συνείδησή του και τους ελέγχους της μέχρι που την αναισθητοποιεί.

«μολυσμένη» - Τίτον 1:15

“Για τους καθαρούς όλα είναι καθαρά. Για τους μολυσμένους όμως και τους απίστους τίποτα δεν είναι καθαρό, γιατί και το μυαλό τους κι η συνείδησή τους είναι μολυσμένα.”

Λοιπόν; Σε ποιόν απ’ τους παραπάνω «τύπους» πιστεύεις πως ανήκει η δική σου συνείδηση; Η ερώτηση είναι ρητορική. Ποιος και πώς μπορεί να ισχυριστεί πως η συνείδησή του είναι καθαρή και αγαθή; Μήπως επειδή μου λέει «μπράβο»; Μα ακόμη και μια «μολυσμένη» ή «πωρωμένη» συνείδηση «μπράβο» λέει σ’ όλους όσοι κλέβουν το διπλανό τους και το Κράτος, που λένε ψέματα και κάνουν πράγματα που είναι σαφώς ανήθικα! Γι’ αυτό το ρόλο «εκπαιδεύτηκε», αυτή τη «μόρφωση» πήρε στα διάφορα «σχολεία» που πήγε και τα «σεμινάρια» που παρακολούθησε. Είναι ο έπαινος αυτός που κάνει τον «Ελληναρά» να αισθάνεται «και ο πρώτος», «ο μάγκας»! Τώρα τί ζημιά προκαλείται στα «βάθη της ύπαρξής του, αυτό είναι κάτι που θα δούμε στις συνέχειες της μελέτης μας.

Πώς αναπτύσσεται/διαμορφώνεται η καθαρή συνείδηση;

1.Ρωμαίους 12:1-2 – «πνευματική λατρεία» αέναη

“Ο Θεός, αδερφοί, μας έδειξε το έλεός του. Σας παρακαλώ, λοιπόν, να του προσφέρετε όλο τον εαυτό σας θυσία ζωντανή, άγια, ευπρόσδεκτη στο Θεό. Αυτή είναι η πραγματική πνευματική σας λατρεία. Μην προσαρμόζεστε στη νοοτροπία αυτού του κόσμου, αλλά να μεταμορφώνεστε συνεχώς προς το καλό, αποκτώντας το νέο φρόνημα του πιστού. Έτσι θα μπορείτε να διακρίνετε ποιο είναι το θέλημα του Θεού, το καλό και αρεστό στο Θεό και τέλειο.”

Σύντομη ανάλυση

Δεν υπάρχει τίποτε το «καλογερίστικο» στην περικοπή αυτή. Ο άνθρωπος που περιγράφεται εδώ ζει στον κόσμο, δεν του ζητείται να απαρνηθεί ουσιαστικά τίποτε – τουλάχιστον όχι όλα αυτά που απαγορεύουν οι φανταμενταλιστικοί (=θεμελιοκρατικοί) κύκλοι. Οι διευκρινίσεις είναι απαραίτητες, αλλά όχι με λίγα λόγια – χρειάζονται πολλά λόγια τα οποία θα πρέπει να περιμένουν.

Όλα τα ρήματα στο κείμενο και στη μετάφραση είναι σε χρόνο ενεστώτα διαρκείας, δεν πρόκειται δηλαδή για περιστασιακή διάθεση, αλλά μόνιμη πρόθεση και τρόπος ζωής.

να του προσφέρετε … μην προσαρμόζεστε … να μεταμορφώνεστε … έτσι θα μπορείτε να διακρίνετε …

Αυτό σε καμιά περίπτωση ΔΕΝ σημαίνει πως αποκλείονται τα λάθη και τα σκοντάμματα, μάλλον θεωρούνται δεδομένα. Ο Θεός γνωρίζει ότι «χούς εσμέν» [είμαστε χώμα], επειδή όμως είμαστε και επιθυμούμε να μένουμε «εν Χριστώ», η χάρη του Θεού καλύπτει τα πάντα και εξακολουθούμε να είμαστε αγαπημένα παιδιά του (οι «λεπτομέρειες» σε άλλη μελέτη).

Η προτροπή που γίνεται στον πιστό είναι να συνειδητοποιήσει πως ολόκληρη η ζωή του 24/7 (=24 ώρες την ημέρα, 7 μέρες την εβδομάδα) βιώνεται σαν μια διαρκής προσφορά ζωντανής θυσίας προς το Θεό: «Αυτή είναι η πραγματική πνευματική σας λατρεία». Ακόμη και όταν δεν «πηγαίνει στην εκκλησία», η θυσία του και η λατρεία του συνεχίζεται. Όχι δηλαδή για 1 ή 2 ή 3 ώρες την εβδομάδα, που πιστεύει το 99% εκείνων που ομολογούν Χριστό - και από κει και πέρα είμαστε «στο δικό μας χώρο» έξω απ’ τη δικαιοδοσία του Θεού!!!

Με τέτοιο πνεύμα και τέτοια φιλοσοφία, ο πιστός, απ’ τη μια αντιστέκεται στην κυρίαρχη υλιστική και «αθεϊστική» νοοτροπία που κυριαρχεί παντού, απ’ την άλλη μπαίνει στα καινούργια πνευματικά καλούπια που έχει προετοιμάσει ο Θεός για τους δικούς του και σταθερά και επίμονα προσαρμόζει την προσωπικότητά του στα καλούπια αυτά, και αποκτά καινούργια φρονήματα, που σημαίνει πως η συνείδησή του αναμορφώνεται και μεταμορφώνεται ώστε από καινούργια οπτική να είναι σε θέση να διακρίνει τί είναι καλό και αρεστό στο Θεό.

2. Εβραίους 5:12-14 – «εξάσκηση των αισθητηρίων οργάνων»

“Γι’ αυτό το θέμα, πολλά μπορούμε να σας πούμε. Είναι όμως δύσκολο να εξηγηθούν, γιατί δε δείχνετε προθυμία να τα καταλάβετε. Εσείς έπρεπε να ήσασταν δάσκαλοι έπειτα από τόσον καιρό. Παρ’ όλα αυτά έχετε πάλι ανάγκη να διδαχτείτε και τα βασικά ακόμα στοιχεία του λόγου του Θεού. Καταντήσατε να έχετε ανάγκη από γάλα κι όχι από στέρεη τροφή. Γιατί όποιος τρέφεται με γάλα δεν έχει την πείρα να διακρίνει το καλό από το κακό, αφού είναι ακόμα νήπιος. Η στέρεη τροφή είναι για τους ωρίμους, οι οποίοι με τη συνεχή χρήση έχουν εξασκήσει τα αισθητήρια όργανά τους, για να μπορούν να διακρίνουν το καλό απ’ το κακό.”

Το βρίσκω απαραίτητο να επισημάνω το αυτονόητο για να αποφύγουμε το ενδεχόμενο κάποιος να εκλάβει τις λέξεις με την κυριολεκτική τους έννοια: γάλα = βασική διδασκαλία – στέρεη τροφή = προχωρημένη διδασκαλία – νήπιος = πολύ νέος [ή στάσιμος] στη Χριστιανική πίστη – αισθητήρια όργανα = πνευματικά αισθητήρια όργανα, με μεταφορική έννοια, χωρίς καμιά αντιστοιχία προς τα σωματικά μας αισθητήρια όργανα.

Το πρώτο και κυριότερο πράγμα που αναδεικνύει η περικοπή αυτή είναι πως η πνευματική ηλικία δεν έχει καμιά σχέση με τα χρόνια που πέρασαν από τότε που κάποιος ενώθηκε με το Χριστό. Ένα πολύ μεγάλο ποσοστό ανθρώπων έχει μείνει ουσιαστικά σε μια νηπιότητα διαρκείας. Το «ξέρεις πόσα χρόνια έχω εγώ στην πίστη;» δείχνει πνευματική αμορφωσιά. Πνευματικές δεξιότητες, βάθος πίστης, ωριμότητα και πνευματικότητα, όλα κοντά στο μηδέν. Αιτία η «νωθρότητα ακοής» που σωστότατα αποδίδεται με το «δε δείχνετε προθυμία να τα καταλάβετε». Αδιαφορία με άλλα λόγια που αποτελεί την κύρια αιτία του «πνευματικού νανισμού». Και όσο για ανάπτυξη Χριστιανικής Συνείδησης, ούτε λόγος να γίνεται.

Επίσης, αντίθετα με όσα πιστεύουν πολλοί – στα λόγια τουλάχιστον, γιατί στην πράξη δεν το πολύ-πιστεύουν αλλά και αυτό δεν το αναγνωρίζουν ή τουλάχιστον δεν το συνειδητοποιούν – για την πνευματική αύξηση του κάθε πιστού ατομικά ή κυρίως για την μη-αύξηση την ευθύνη δεν την έχει ο Θεός και το Άγιο Πνεύμα. Την έχει κατά κύριο λόγο ο κάθε πιστός προσωπικά, σε αντιστοιχία πάντα με τις επιλογές και τις δυνατότητες που έχει. Όμως τη μεγαλύτερη ευθύνη σίγουρα την έχουν όλοι εκείνοι που στα πλαίσια της τοπικής εκκλησιαστικής κοινότητας έχουν τη διττή διακονία «του ποιμένα και δασκάλου» και έργο των οποίων είναι «να καταρτίζουν τους πιστούς για το έργο της διακονίας, ώστε να οικοδομείται το σώμα του Χριστού» (Εφεσίους 4:11-16). Σ’ αυτό υπάρχει μεγάλη υστέρηση με αποτέλεσμα να λέει ο καθένας ό,τι θέλει, ό,τι «κληρονόμησε» και ό,τι του έρχεται – χωρίς να δίνει λογαριασμό σε κανένα και χωρίς κανένας να έχει το δικαίωμα να αμφισβητήσει τα λεγόμενά του. Πάρα πολλοί πιστεύουν πως είναι θεόπνευστοι και δεν χρειάζονται διδασκαλία και καθοδήγηση. Πολύ λίγους θα συναντήσετε που να γνωρίζουν τον τρόπο μελέτης της Βίβλου και ακόμη λιγότερους που επιθυμούν πραγματικά να μάθουν τί στ’ αλήθεια διδάσκει η Βίβλος!!!

Ευτυχώς όμως δεν είναι όλοι με «τεμπέλικα και περήφανα αυτιά». Υπάρχουν και οι «τέλειοι» = ώριμοι. Πρόκειται για εκείνους που πήραν στα ζεστά τη σχέση τους με τον Κύριο και με σταθερά, συνεχή και συνεπή βήματα προχώρησαν στην ωριμότητα. Έτσι τώρα μπορούν να τρέφονται με τη «στέρεη τροφή [που] είναι για τους ώριμους» και να αυξάνονται στην επίγνωση και τη σωστή κρίση.

3. Φιλιππησίους 1:9-11 -- «η επίγνωση και η σωστή κρίση»

“Η προσευχή μου είναι αυτή: Να μεγαλώνει η αγάπη σας όλο και περισσότερο και να συνοδεύεται από αληθινή γνώση και σωστή κρίση, για να διακρίνετε τι είναι καλό για σας. Έτσι θα είστε καθαροί και χωρίς κατηγόρια την ημέρα που θα μας κρίνει ο Χριστός, πλούσιοι σε καλά έργα που προέρχονται από την πίστη στον Ιησού Χριστό για να δοξάζεται και να υμνείται ο Θεός”.

Το κλειδί βρίσκεται στη φράση του πρωτοτύπου «εν επιγνώσει και πάσει αισθήσει» που σημαίνει «με πλήρη και προχωρημένη γνώση και κατανόηση μαζί με μια ενστικτώδη διαίσθηση και αποτύπωση μιας δεδομένης κατάστασης που δίνει στον ώριμο πιστό την ικανότητα να διακρίνει τί είναι καλό σε κάθε περίπτωση, ώστε να κάνει το καλύτερο δυνατό και να δοξάζεται ο Θεός». Ειδικά η φράση «πάσει αισθήσει» σαφέστατα παραπέμπει στα «αισθητήρια» που είδαμε πιο πάνω στην περικοπή απ’ την προς Εβραίους, ενώ και οι δυο σαφώς υπονοούν και υποδηλώνουν τη Συνείδηση.

Δεν υπάρχει αμφιβολία πως ο Θεός βοηθάει εκείνους που προσπαθούν να ανέβουν τα σκαλοπάτια της ωριμότητας χρησιμοποιώντας όλα τα μέσα που τους προσφέρει ο Θεός στα πλαίσια της πνευματικής κοινότητας. Όμως δεν είναι δυνατόν να βρίσκονται όλοι στο ίδιο σκαλοπάτι προόδου και οι λόγοι γι’ αυτή την ανομοιομορφία είναι πολλοί.

Δηλαδή …….

Δεν ξεκίνησαν – χρονικά και ηλικιακά - όλοι μαζί,

Δεν έχουν όλοι την ίδια κοινωνική και μορφωτική υποδομή,

Δεν έχουν όλοι τις ίδιες δυνατότητες ή ακόμη και τις ίδιες ευκαιρίες αύξησης,

Δεν έτυχε να έχουν τους ίδιους ή τους κατάλληλους ποιμένες - δασκάλους. Όχι σπάνια οι ποιμένες-δάσκαλοι είναι διορισμένοι, με ανεπαρκή Βιβλικά προσόντα και γνώσεις και διδάσκουν τα της Ομολογίας τους, το οποίο είναι ανασταλτικός παράγοντας,

Δεν έδειξαν όλοι το ίδιο ενδιαφέρον και τον ίδιο ζήλο για αύξηση,

Λίγοι γνωρίζουν πώς μελετούμε ένα κείμενο χρησιμοποιώντας τις πρωτογενείς και δευτερογενείς πηγές, τα βιβλία αναφοράς και τα κατάλληλα βοηθήματα.

Σαν αποτέλεσμα, έχουμε διαφορετικές απόψεις σε πολλά θέματα και άγνοια σε άλλα!

Τι γίνεται στην περίπτωση αυτή; Μια απάντηση συνιστά το κεφάλαιο 14 της προς Ρωμαίους Επιστολής του Παύλου.

Ρωμαίους 14: Ενότητα σε Πλαίσια Διαφορετικότητας

“1. Να δέχεστε όποιον έχει ασθενική πίστη, χωρίς να επικρίνετε τις απόψεις του. 2. Για παράδειγμα, ένας πιστεύει πως μπορεί να φάει απ’ όλα, ενώ κάποιος άλλος, που έχει ασθενική πίστη, τρώει μόνο χόρτα. 3. Αυτός που τρώει απ’ όλα, ας μην περιφρονεί εκείνον που δεν τρώει· κι εκείνος που δεν τρώει, ας μην κατακρίνει εκείνον που τρώει, γιατί ο Θεός τον έχει δεχτεί στην εκκλησία του. 4. Ποιος είσαι εσύ που θα κρίνεις έναν ξένο υπηρέτη; Μόνο ο Κύριός του μπορεί να κρίνει αν στέκεται ή όχι στην πίστη του, γιατί ο Θεός έχει τη δύναμη να τον στηρίξει. 5. Άλλοι κάνουν διάκριση ανάμεσα στις μέρες, ενώ άλλοι τις θεωρούν όλες ίδιες. Ας κάνει καθένας ό,τι νομίζει σωστό...... 10. Γιατί λοιπόν εσύ, ο ασθενικός στην πίστη, κατακρίνεις τον αδερφό σου; Κι εσύ ο ισχυρός στην πίστη, γιατί περιφρονείς τον αδερφό σου; .... .... 17. Μην ξεχνάτε πως η βασιλεία του Θεού δεν είναι φαγητά και ποτά, αλλά δικαιοσύνη, ειρήνη και χαρά, που δίνει το Άγιο Πνεύμα.... 19. Ας επιδιώκουμε λοιπόν ό,τι φέρνει την ειρήνη κι ό,τι συντελεί στην πνευματική οικοδομή του συνόλου της εκκλησίας.”

Η υπέροχη αυτή περικοπή της Γραφής αποτελεί δείγμα σοφίας για τον τρόπο που θα πρέπει να διαχειριζόμαστε τις διαφορετικές γνώμες και απόψεις πάνω σε θέματα που υπάρχει μεν σαφής και εμπεριστατωμένη βιβλική τοποθέτηση, χωρούν όμως – προσωρινά και μεταβατικά για λόγους ειρηνικής συνύπαρξης των πιστών - και κάποιες «κατώτερες» απόψεις. Η περικοπή αναφέρεται σε δυο αντιπροσωπευτικά και «καυτά» θέματα που προβλημάτιζαν τους Χριστιανούς της Αποστολικής Εποχής:

Το ένα ήταν:
Μπορεί κάποιος Χριστιανός να τρώει όποια τροφή επιθυμεί χωρίς πνευματικό πρόβλημα ή πρέπει να τρώει μόνο χόρτα;

Το άλλο ήταν:
Είναι όλες οι μέρες της εβδομάδας / του μήνα / του έτους το ίδιο άγιες ή μήπως κάποιες ξεχωρίζουν και είναι πιο άγιες απ’ τις άλλες;

Αυτό που γίνεται σαφές απ’ την αρχή είναι πως ο Παύλος υιοθετεί την «πλατιά» άποψη, αυτή δηλαδή που δίνει μεγαλύτερη ελευθερία επιλογών: Όλες οι τροφές επιτρέπονται και όλες είναι καθαρές από πνευματική άποψη. Όλες οι μέρες του χρόνου είναι το ίδιο άγιες, όλες ανήκουν στον Κύριο και ολόκληρη η ζωή μας θα πρέπει να είναι ζωή ατέλειωτης λατρείας.

Δεν γίνεται εδώ να εξερευνήσουμε τη λογική και το θρησκευτικό παρελθόν εκείνων που δεχόντουσαν τη «μειοδοτική» άποψη. Έτσι κι αλλιώς, δεν επηρεάζει το αντικείμενο αυτής της μελέτης. Να τονιστεί επίσης πως η διαφοροποίηση των «μειοδοτών» γίνεται χωρίς ιδιαίτερη ζημιά. Η προσωρινή παραχώρηση για λόγους «οικονομίας» βοηθάει να πρυτανεύσει η ειρήνη στην Εκκλησία. Σταδιακά, όλοι αυτοί θα αποκτήσουν τη σωστή γνώση και επίγνωση, πάντα όμως θα υπάρχουν οι νεοφώτιστοι που θα κουβαλούν μαζί τους «αποσκευές» απ’ την προηγούμενη φάση της ζωής τους -- και η ζωή συνεχίζεται.

Επειδή και τα δυο αυτά θέματα είναι βιωματικά και συνειδησιακά είναι λογικό και αναμενόμενο να έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα ενώ ταυτόχρονα απαιτούν πίστωση χρόνου για να ενσωματωθούν στη Συνείδηση/Φιλοσοφία Ζωής/Υπερεγώ του ατόμου. Στο μεσοδιάστημα, ο νεοφώτιστος, αυτός «που έχει ασθενική πίστη» = αυτός που δεν έχει ακόμη σταθεροποιηθεί σε κάποιες πεποιθήσεις, «κλωτσάει» και κρίνει αρνητικά, κατακρίνει εκείνους που έχουν την προχωρημένη, πιο πλατιά θέση στα θέματα αυτά (εδάφια 3-4, 10α).  Απ’ την άλλη, εκείνος που έχει ωριμάσει και έχει προχωρημένες αντιλήψεις, βλέπει υποτιμητικά («περιφρονεί», στίχος 3) αυτόν που έχει περιοριστικές αντιλήψεις στα θέματα τροφής και διάκρισης ανάμεσα στις μέρες. Με βάση τη διδασκαλία του Παύλου, αυτοί έκριναν πως τέτοια θα έπρεπε να είναι η αντίδρασή τους, προφανώς για να συνετίσουν τους νεοφώτιστους και να τους φέρουν στην «Παύλεια γραμμή».

Στη συζήτηση για τα ειδωλόθυτα ο Παύλος τόνισε πως μπορούμε να φάμε οτιδήποτε γιατί "στον Κύριο ανήκει η γη και καθετί πάνω σ’ αυτήν» - Α Κορινθίους 10:25-26.

Για το θέμα της διάκρισης μεταξύ των ημερών, ο Παύλος γράφοντας προς τους Χριστιανούς της Γαλατίας, εξέφρασε την απογοήτευσή του που έδιναν ξεχωριστή σημασία σε κάποιες μέρες σε βάρος των άλλων (ημερών) – ακολουθώντας δηλαδή κάποιο Ιουδαϊκό ή άλλο εορτολόγιο: «Γιατί δίνετε ξεχωριστή σημασία σ’ ορισμένες μέρες, μήνες, εποχές και χρόνια; Φοβάμαι πως μάταια κοπίασα για σας». - Γαλάτας 4:8-11

Ο στόχος του Παύλου με το τμήμα αυτό της προς Ρωμαίους Επιστολής που σήμερα το έχουμε σαν κεφάλαιο 14 είναι κατά κύριο λόγο να τονίσει το σεβασμό που πρέπει να δείχνουν οι πιστοί για τη Συνείδηση του Άλλου. Ζητάει δηλαδή απ’ όλους να σέβονται εκείνους που ακόμη δεν έχουν ξεπεράσει τα «βαρίδια» που κουβαλούν μαζί τους απ’ τα προηγούμενα Ιουδαϊκά ή Ειδωλολατρικά τους πιστεύω, και ταυτόχρονα ζητάει απ’ αυτούς που έχουν όλα αυτά τα «βαρίδια» να μην κατακρίνουν αυτούς που – σωστά κατά τον Παύλο – δεν έχουν κανένα πρόβλημα να φάνε οποιαδήποτε τροφή και που θεωρούν όλες οι μέρες του χρόνου εξίσου άγιες και ξεχωριστές.

Ιδιαίτερη σημασία έχει ο τρόπος που ο Παύλος κλείνει τη συζήτηση. Λέει λοιπόν πως ευτυχής είναι αυτός που έχει φτάσει σε επίπεδο που να μην κάνει διάκριση ανάμεσα στις τροφές (το ίδιο ισχύει και για τη διάκριση μεταξύ των ημερών). Όσο για εκείνους που συνεχίζουν να διακρίνουν μεταξύ τροφών (και ημερών), τους προτρέπει να μην παρακούσουν/παραβιάσουν τη συνείδησή τους στο στάδιο αυτό. Αν στο στάδιο που η πεποίθηση/πίστη για το συγκεκριμένο θέμα βρίσκεται ακόμη «στα παλιά», να μην βιαστούν να κάνουν αυτά που τους διδάσκουν στις Χριστιανικές συναθροίσεις, παρότι αυτά είναι τα αντικειμενικά σωστά. Αν επιμείνουν να παραβιάσουν τη συνείδησή τους, τότε η συνείδησή τους θα τους κατακρίνει και θα νοιώσουν τύψεις γιατί δεν είχε γίνει ακόμη δική τους προσωπική πεποίθηση=πίστη, δεν είχε δηλαδή ενσωματωθεί στη συνείδησή τους. Και ότι δεν είναι ενσωματωμένο στη συνείδηση κάποιου, τότε ΔΕΝ αποτελεί "πίστη=πεποίθηση" του". Άρα αποτελεί παραβίαση της προσωπικής του συνείδησής, την οποία παραβίαση ο Θεός την καταλογίζει σαν αμαρτία.

Όσο για το Χριστιανό που είναι ξεκάθαρος με τη συνείδησή του και έχει ισχυρή πεποίθηση για τα θέματα αυτά – και για άλλα παρόμοιας φύσης θέματα – δεν θα πρέπει να πιέζει τους άλλους να τα εφαρμόσουν «σώνει και καλά»! Η προσωπική πεποίθησή του ας μείνει ανάμεσα σ’ αυτόν και το Θεό, γιατί αποτελεί υπόθεση προσωπική ανάμεσα σ’ αυτόν και το Θεό. Τι ωραία πράγματα! Τόσο ξεκάθαρα, τόσο Παύλεια και τόσο Βιβλικά, και παρόλα αυτά τόσο «άγνωστα» και ανεφάρμοστα απ’ τις σημερινές εκκλησίες.

Ρωμαίους 14:22-23

“Εσύ έχεις ισχυρή πίστη; Έχε την, αλλά να την ξέρεις εσύ κι ο Θεός. Μακάριος εκείνος που η συνείδησή του δεν του δημιουργεί προβλήματα για την τροφή. Όποιος όμως πιστεύει στη διάκριση των τροφών, αν φάει κάτι απαγορευμένο, θα αισθανθεί ένοχος, γιατί δεν έπραξε κατά την πίστη του. Κι ό,τι δεν προέρχεται από την πίστη του είναι αμαρτία.”

Τα λόγια αυτά που Παύλου είναι σαφέστατα και δεν χωρούν παρερμηνεία. Κάποιο δηλαδή συμπέρασμα στο οποίο έχει καταλήξει κάποιος πιστός σε ένα βιωματικό και συνειδησιακό θέμα με βάση το οποίο έχει αποκρυσταλλώσει μια προσωπική πεποίθηση, δεν θα πρέπει να τον προτρέπουμε ή ακόμη και να τον πιέζουμε να το «διαγράψει» και να το αγνοήσει – παρά το γεγονός ότι μπορεί να είναι λάθος. Παραβιάζοντας κάποιος τη συνείδησή του ή κάνοντας κάτι που ΔΕΝ είναι ριζωμένο στη συνείδησή του είναι αμαρτία.

Συνοψίζοντας Όσα είδαμε για τη Συνείδηση

* Η μελέτη μας για τη Συνείδηση είναι σχεδόν αποκλειστικά Βιβλική, με λίγες αναφορές στην Ψυχολογία του Βάθους.

* Είδαμε πως κάπου βαθιά μέσα στον καθένα μας υπάρχει μια «χάρτα» που τη λέμε Συνείδηση, με βάση την οποία ζούμε τη ζωή μας. Απ’ το παρασκήνιο μας κατευθύνει, μας επαινεί όταν τη σεβόμαστε, μας κατακρίνει όταν την αγνοούμε.

* Καθένας έχει τη δική του «χάρτα» που δεν είναι ίδια με τη «χάρτα» κανενός άλλου.

* Σημαντικότατο: η συνείδηση του ανθρώπου δεν μένει ποτέ ακριβώς η ίδια. Η ζωή την αναθεωρεί. Την ονομάζουμε Υπερεγώ, Ο «Γονιός» Μέσα μας, Η Φιλοσοφία της Ζωής μας, Καρδιά, Φρόνημα, Συνείδηση. Κανένα απ’ αυτά δεν μένει το ίδιο. Κάποια στοιχεία αλλάζουν άμεσα, άλλα χρειάζονται, μικρότερη ή μεγαλύτερη, πίστωση χρόνου.

* ΔΕΝ το κάνουμε συνειδητά με την αυστηρή έννοια της λέξης, όμως όταν γνωρίζουμε πώς «παίζεται το παιχνίδι», θα μπορούσαμε κάπως χαλαρά να επηρεάσουμε την πορεία των πραγμάτων. Όπως διαλέγουμε τις παρέες μας και τις παρέες των παιδιών μας, κάνουμε ουσιαστικά το ίδιο όταν επιλέγουμε τί θα διαβάσουμε, τί θα ακούσουμε, τί θα δούμε, παρεμβαίνουμε δηλαδή ενεργά στην αναθεώρηση ή επικαιροποίηση της συνείδησής μας. Οι πολιτικές, κοινωνικές, φιλοσοφικές, θρησκευτικές και άλλες παράμετροι της Συνείδησής μας είναι λίγο ως πολύ «κινούμενη άμμος».

* Το ότι η συνείδηση είναι εξατομικευμένη σημαίνει πως δεν είναι αλάνθαστη, για τον απλούστατο λόγο ότι είναι η σύνθεση όλων των βιωμάτων μας και των επιδράσεων που δεχτήκαμε μέχρι σήμερα. Το «ακολουθώ τη συνείδησή μου» είναι καλή τακτική κυρίως για να «έχουμε ήσυχη τη συνείδησή μας» και ΟΧΙ για να μην κάνουμε λανθασμένες επιλογές.

* Όταν ακολουθούμε τη συνείδησή μας βρισκόμαστε σε αρμονία με τον εσωτερικό εαυτό μας. Όταν την παραβιάζουμε νοιώθουμε τύψεις και εσωτερική δυσαρμονία. Όμως τόσο η αρμονία όσο και η δυσαρμονία δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι κάνουμε αντικειμενικά σωστές ή λανθασμένες επιλογές, απλά ότι κάναμε επιλογές που συμφωνούν ή διαφωνούν με τη δική μας συνείδηση. Το τί είναι ηθικό ή ανήθικο είναι εντελώς διαφορετική υπόθεση.

* «Είναι ασφαλής οδηγός η Συνείδηση;». Είναι το ίδιο σαν να ρωτάμε, Είναι ασφαλής οδηγός η Φιλοσοφία Ζωής που ακολουθώ; Είναι ασφαλής η Βασική Κατεύθυνση Ζωής μου; Είναι ασφαλής και αξιόπιστη η όλη ανατροφή που έχω δεχτεί; Σίγουρα είναι το καλύτερο που εγώ σαν άτομο διαθέτω αυτή τη στιγμή. Σε κάποιο βαθμό εξαρτάται από μένα κατά πόσο θα γίνει καλύτερη ή χειρότερη. Εδώ ισχύει το «Με όποιο δάσκαλο καθίσεις, τέτοια γράμματα θα μάθεις». Δεν ξεχνάμε βέβαια τους Κρυφούς Υποβολείς [= πανέξυπνες πλύσεις εγκεφάλου διαφημιστικές, πολιτικές, ιδεολογικές και βάλε] που «αλωνίζουν» σέρνοντας απ’ τη μύτη τις ανυποψίαστες ανθρώπινες μάζες την ίδια στιγμή που οι μάζες αυτές καυχιούνται πως οι αποφάσεις τους και οι επιλογές τους είναι αποκλειστικά δικές τους.

* Η συνείδησή μου είναι τόσο καλή ή τόσο κακή, όσο καλός ή κακός είμαι εγώ σαν άτομο – και το αντίθετο. Δεν γίνεται να είμαι άνθρωπος πονηρός και να έχω αγαθή συνείδηση. Υπάρχει συνείδηση αγαθή, καλή, μολυσμένη, πονηρή, πωρωμένη.

* Στο μεταφυσικό / πνευματικό / θρησκευτικό επίπεδο η καλή Συνείδηση είναι αποτέλεσμα των επιδράσεων που δεχτήκαμε απ’ τη σωστή μελέτη της Αγίας Γραφής, απ’ τα καλά βιβλία και βοηθήματα που χρησιμοποιούμε στη μελέτη μας, απ’ τη διδαχή που πήραμε από καλούς ποιμένες και δασκάλους, απ’ τα καλά πρότυπα που άφησαν τη σφραγίδα τους στη ζωή μας - και μέσα απ’ όλα αυτά τί ρόλο αφήσαμε στο Θεό και στο Πνεύμα Του να παίξει στη ζωή μας και στη διαρκή διαμόρφωση της εσωτερικής μας διάστασης.

* ΕΣΥ τί άνθρωπος είσαι = Τί είδους συνείδηση έχεις; = Ποια είναι η Φιλοσοφία της Ζωής σου;

 

Τα Δώρα και τα Οφέλη της Αμφιβολίας

Τα Δώρα και τα Οφέλη της Αμφιβολίας

Του Χρύσανθου Θεοχάρη

Δεν ξέρω αν σας απασχόλησε ποτέ, θετικά ή αρνητικά, εμένα πάντως με έχει απασχολήσει αρκετά έως πολύ. Ο λόγος για την απόλυτη βεβαιότητα που ισχυρίζονται πως έχουν σχεδόν όλοι όσοι ανήκουν στις – συντηρητικές κατά κανόνα – Χριστιανικές Ομολογίες, για κάποιες απ’ τις βασικές διδασκαλίες της πίστης τους. Δηλώνουν λοιπόν κατηγορηματικά:

Βεβαιότητα ότι υπάρχει Θεός Ιδιαίτερα και άμεσα Προσωπικός

Βεβαιότητα ότι η Βίβλος είναι θεόπνευστη και αλάνθαστη

Βεβαιότητα ότι έχουν εξασφαλισμένη τη Σωτηρία τους

Βεβαιότητα ότι πεθαίνοντας θα πάνε αμέσως στον «Παράδεισο»

Βεβαιότητα ότι υπάρχει Κυριολεκτική Κόλαση

Βεβαιότητα ότι όσοι δεν πιστεύουν στο Χριστό θα πάνε στην Κόλαση

Βεβαιότητα ότι η Δεύτερη Παρουσία του Χριστού είναι Πολύ Κοντά

Προς αποφυγή παρεξηγήσεων, η συζήτηση ΔΕΝ είναι για το αν και κατά πόσο τα παραπάνω είναι ή όχι αντικειμενικές αλήθειες. Το θέμα μας είναι απ τη μια η προχειρότητα και η επιπολαιότητα με την οποία διαμορφώνονται απόλυτες θέσεις, και απ’ την άλλη και κυρίως το δικαίωμα στην επιφύλαξη ή την αμφιβολία και την επιθυμία για περισσότερη μελέτη που διατυπώνει μια μερίδα πιστών. Τέλος, τα καλά και τα οφέλη που προκύπτουν απ’ την επιφύλαξη και την εις βάθος έρευνα που καλλιεργείται σαν αποτέλεσμα.  

Βλέποντας για τι θέματα πρόκειται – [ούτε για τον καιρό πρόκειται, ούτε για προβλέψεις πολιτικών εξελίξεων, ούτε αν θα γίνει κάποιος πόλεμος, ούτε αν θα πρέπει να εμβολιάζουμε τα μικρά παιδιά, ούτε αν θα αυξηθούν οι μεταναστευτικές ροές] αναρωτιέται κανείς πώς είναι δυνατόν να δηλώνει κάποιος πως είναι απόλυτα βέβαιος για όλα αυτά τα τόσο  σημαντικά μεταφυσικά θέματα – και για άλλα πολλά ακόμη; ΔΕΝ είναι τόσο απλά τα πράγματα. Δεν είναι απόδειξη η συνηθισμένη απάντηση “το νοιώθω στην καρδιά μου”!!! Όλοι λίγο πολύ νοιώθουν διάφορα στην καρδιά τους, τα οποία όμως ΔΕΝ είναι αξιόπιστα:

"Aνεξερεύνητα είναι τα βάθη της ανθρώπινης καρδιάς! Είναι τόσο απατηλή και αδιόρθωτη· ποιος μπορεί να τη γνωρίσει σε βάθος;” - Ιερεμίας 17:9

Είναι περίπου βέβαιο πως γι αυτούς που προβάλλουν τέτοιους ισχυρισμούς όλα αυτά αποτελούν σαφείς και αδιαμφισβήτητες διδασκαλίες της Βίβλου. Ο κανόνας που φαίνεται να ισχύει στην περίπτωση αυτή είναι, όσο χαμηλότερη μόρφωση έχει κάποιος, όσο λιγότερα γνωρίζει για τον τρόπο προσέγγισης ένός πολυσύνθετου βιβλίου σαν τη Βίβλο, όσο πιο χαλαρές και ασύνδετες είναι οι γνώσεις του για τη Βίβλο, όσο πιο εύκολα και πρόχειρα «ξεπετάει» κάποιο εδάφιο, και αντίστροφα όσο πιο απόλυτος ήταν αυτός ή αυτοί που έπαιξαν σημαντικό ρόλο στη θρησκευτική του διάπλαση, τόσο πιο πιθανό είναι οι αντιλήψεις του να είναι απόλυτες – και …αλίμονο στο άτομο που θα εκφράσει επιφυλάξεις για όσα αυτός/-ή υπερθεματίζει.

Βλέπετε, όταν πρόκειται για Θεμελιοκράτες (=Φανταμενταλιστές) -  και όχι μόνο γι’ αυτούς - όλα είναι απλά και ξεκάθαρα. Ότι λέγεται ή κυκλοφορεί «στον κόσμο τους» είναι η αδιαμφισβήτητη αλήθεια. Το ότι υπάρχουν τόσες διαιρέσεις και τόσες επιμέρους Ομολογίες σαν αποτέλεσμα των διαφορετικών απόψεων για το τι διδάσκει η Βίβλος – συχνά πρόχειρων, αυθαίρετων και ταυτόχρονα … αδιαπραγμάτευτων - δεν φαίνεται να τους απασχολεί ή να τους κλονίζει! Όλοι (θα όφειλαν να) γνωρίζουν πως υπάρχει διάσταση απόψεων, μικρή ή μεγάλη, σε πολλά θέματα μεταξύ των διαφόρων Ομολογιών. Κι όμως, όλα αυτά γι’ αυτούς δεν λένε τίποτε! Η ελαφρότητα δηλαδή σε όλο της το μεγαλείο!

Σίγουρα υπάρχουν αρκετοί που έχουν τις επιφυλάξεις τους όταν γίνονται ανταλλαγές απόψεων σε κλειστό κύκλο ή όταν το κλίμα είναι αρνητικό για όσους είναι απόλυτοι στις θέσεις τους. Μεγάλο ρόλο στη βεβαιότητα αυτή παίζουν η διδασκαλία και τα κηρύγματα που έχουν ακούσει ξανά και ξανά και τα οποία επιμένουν πως «θα πρέπει να είμαστε απόλυτα βέβαιοι γι’ αυτά που πιστεύουμε». Τη βεβαιότητα αυτή θα πρέπει να την τονίζουν και προς εκείνους που ευαγγελίζουν με στόχο να τους εντυπωσιάσουν και ταυτόχρονα να τους ενθαρρύνουν να κάνουν και εκείνοι το ίδιο μ’ αυτούς βήμα της πίστης.

Υπάρχει σίγουρα πλειοδοσία στη βεβαιότητα αυτή. Και να αναλογιστεί κανείς πως οι γνώσεις τόσο των δασκάλων τους όσο και των ίδιων των πιστών στα θέματα αυτά είναι περιορισμένες και τα συμπεράσματα εύκολα, τα θέματα όμως είναι μεγάλα και σημαντικά και χρειάζονται σοβαρές μελέτες σε βάθος και μεγάλη βοήθεια. Που όμως δεν υπάρχει γι’ αυτούς ή μάλλον δε σκέφτηκαν ότι μπορεί να υπάρχει ή κι αν υπάρχει αυτοί δεν πιστεύουν πως τη χρειάζονται. Αρκετοί απ’ αυτούς ανήκουν στην κατηγορία εκείνων που πιστεύουν πως ο Θεός τους αποκαλύπτει την αλήθεια απευθείας μέσα απ’ τα όνειρα ή κάποιους άλλους τρόπους. Τι φταίει όμως η Βίβλος που υποτίθεται ότι τη σέβονται κι όμως την ποδοπατούν και την χειρίζονται σαν να είναι πολιτική εφημερίδα; Δεν δικαιολογείται τέτοια κατηγορηματικότητα και βεβαιότητα με τόση ελαφρότητα! Χρειάζεται αυτοσυγκράτηση και ταπεινοφροσύνη, όχι πλειοδοσία η οποία υποβαθμίζει το κύρος του μηνύματός τους αλλά και της ίδιας της Βίβλου.

Θα έλεγα πως το να ομολογήσει κάποιος πιστός πως έχει κάποιες αμφιβολίες ή επιφυλάξεις για κάποια θέματα πίστης θεωρείται από κάποιους περίπου ταυτόσημο της απιστίας και της προδοσίας. Αν τον ακούσουν κάποιοι ομόπιστοι του να κάνει λόγο για επιφυλάξεις και άλλα παρόμοια είναι σίγουρο πως θα του «την πούνε».

Είναι όμως τέτοιοι άνθρωποι πραγματικά βέβαιοι για όσα κατηγορηματικά διαβεβαιώνουν; Για να το εξακριβώσουμε – και αναφερόμαστε κυρίως στα συγκεκριμένα θέματα που αναφέρουμε στην αρχή του άρθρου - ένας τρόπος υπάρχει! Να παρατηρήσουμε τον τρόπο που ζουν, δηλαδή τα γούστα τους, τις επιδιώξεις και τους στόχους τους στη ζωή, τον ανθρωπισμό τους, την κοινωνική συμπεριφορά τους, τη σχέση τους με το χρήμα, αν κρύβουν εισοδήματα, αν είναι συνεπείς στην εργασία τους κλπ. κλπ.

Στη Θεσσαλονίκη που ζούσα πριν «κάμποσα» χρόνια σχεδόν έφηβος ακόμη, άκουσα για πρώτη φορά τη φράση «κούφια καρύδια», φράση που αναφερόταν σε μέλη Εκκλησιών που τα λόγια τους δεν είχαν αντιστοιχία με τη ζωή τους! Όταν η ζωή κάποιου δείχνει κοσμικότητα και απουσία πνευματικότητας πώς μπορεί να ισχυριστεί, εννοώ στα σοβαρά να ισχυριστεί, π.χ. ότι «βλέπει όλα τα σημεία» να δείχνουν πως ο Χριστός έρχεται σύντομα να κρίνει τον κόσμο [ή, σύμφωνα με άλλους, να εγκαταστήσει την επίγεια χιλιετή Βασιλεία Του με κέντρο την σημερινή επίγεια Ιερουσαλήμ] και πως αυτός/αυτή είναι έτοιμος/-η να σταθεί ενώπιον Του;          

*************

Όλα τα παραπάνω είναι δικά μου εισαγωγικά σχόλια για αυτά που ακολουθούν και τα οποία ανήκουν στο σχετικά σύντομο άρθρο με τον τίτλο που δανείστηκα και που υπάρχει πάνω πάνω. Ο συγγραφέας του είναι καθηγητής ψυχολογίας σε Αμερικάνικο παν/μιο – Abilene Christian University - και διαθέτει ένα Ιστολόγιο (Blog) με τίτλο Experimental Theology (Πειραματική Θεολογία) με πολύ ενδιαφέρουσες αναρτήσεις τις οποίες χρησιμοποιούν συχνά άλλοι διεθνώς γνωστοί πανεπιστημιακοί Θεολόγοι.

ΙΔΟΥ τα Δώρα και τα Οφέλη που Φέρνει η Αμφιβολία

The Gifts and Benefits of Doubt

 http://experimentaltheology.blogspot.com/2012/11/the-gifts-and-benefits-of-doubt.html

1.Επιστημολογικά Οφέλη

Δεν είναι είδηση, στη δική μας εποχή της μετανεωτερικότητας είναι πολύ δύσκολο να μιλήσεις για αλήθεια, για αντικειμενικότητα, για σταθερές αξίες. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για θέματα έξω απ’ το χώρο της καθαυτό Επιστήμης. Συλλογικά, έχουμε χάσει το «μπούσουλα». Όλα έγιναν σχετικά, η αλήθεια με το «Κεφαλαίο Α» χάθηκε και τη θέση του πήραν οι αλήθειες με «μικρό α». Αυτό όμως δεν έφερε μόνο κακά. Με τη μετα-νεωτερικότητα τα θέματα των αδυνάτων και των περιθωριοποιημένων βρήκαν κι αυτά την ευκαιρία να ακουστούν.

[Ο όρος «μεταμοντέρνος» και κυρίως «μετανεωτερικός»  ορίζεται από το Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας (Γ. Μπαμπινιώτη) αυτός που «ακολουθεί αδιάκοπα τις εκάστοτε τάσεις χωρίς αρχές και σταθερά σημεία αναφοράς» και επίσης «(κατ' επέκταση στις κοινωνικές επιστήμες) ο ακραίος σχετικισμός στις αξίες και στην επιστημονική μέθοδο και η απόρριψη της αντικειμενικότητας».]

Πιστοί οι οποίοι χαρακτηρίζονται απ’ την τάση να δείχνουν σκεπτικισμό στα «Μεγάλα Λόγια» και τα σίγουρα συμπεράσματα βρίσκονται μάλλον στο στοιχείο τους με τη μετανεωτερικότητα. Εκεί που οι Φανταμενταλιστές χάνουν την υπομονή τους με τους οπαδούς της μετανεωτερικότητας που τα βλέπουν όλα σχετικά, οι «σκεπτικιστές» πιστοί αντί να θρηνούν για το δύσκολο σύγχρονο περιβάλλον, δηλώνουν πανέτοιμοι να «αναλάβουν» αυτοί τον σύγχρονο και μορφωμένο άνθρωπο. Μια και τους συνδέει μια κάποια συμπάθεια και κάποιο πνεύμα αλληλοκατανόησης, αυτοί θα καταφέρουν να τους παρουσιάσουν τα θέματα της Πίστης με τρόπο που να δείχνει λογικός και να «βγάζει νόημα» για τα άτομα «εκτός της Εκκλησίας». Εδώ δηλαδή υπάρχει ζήτηση για σοβαρή, κατανοητή, διανοητική συζήτηση που δεν μπορεί να προσφέρει όποιος κι όποιος!  

2. Ηθικά Οφέλη

Όπως περιέγραψα στο βιβλίο μου «The Authenticity of Faith” (Η Αυθεντικότητα της Πίστης) βασιζόμενος σε ψυχολογικές έρευνες, ο δογματισμός παράγει και προάγει βία. Εκείνοι που είναι απόλυτοι στα πιστεύω τους είναι επικίνδυνοι.

Απ’ την άλλη μεριά, εκείνοι που εκφράζουν αμφιβολίες ή αβεβαιότητα είναι κατά κανόνα ειρηνόφιλοι. Οι επιφυλάξεις που διατυπώνουν για κάποια θέματα λειτουργούν σαν το κρύο νερό που πέφτει πάνω στις βίαιες τάσεις και παρορμήσεις που ενυπάρχουν σε θέματα ιδεολογίας και πίστης.

3. Ιεραποστολικά Οφέλη

Σύμφωνα με τα λόγια του Χριστού προς τους εβδομήντα μαθητές του, σε όποιο σπίτι σας προσκαλέσουν να μείνετε, «μείνετε στο ίδιο σπίτι τρώγοντας και πίνοντας ό,τι σας προσφέρουν» (Λουκάς 10:7). Άτομα που διατηρούν επιφυλάξεις αισθάνονται άνετα σε τέτοια περιβάλλοντα, δεν διστάζουν να καθίσουν σε τέτοια τραπέζια και να συναναστραφούν με άλλους γιατί η περιέργεια προς τους «άλλους» είναι απ’ τα φυσικά χαρακτηριστικά τους. Με αυτή την έννοια αντιπροσωπεύουν αξιόλογο απόθεμα ανθρώπινου δυναμικού για την Εκκλησία, στο οποίο μπορεί να στηριχτεί και να αξιοποιήσει κατάλληλα.

Εκείνοι που διατυπώνουν επιφυλάξεις κατά κανόνα είναι άτομα με προχωρημένη γνώση για τις άλλες θρησκείες αλλά και για τους αθεϊστές. Τέτοιοι άνθρωποι λοιπόν συχνά γίνονται οι καλύτεροι για το πλησίασμα και τις πρώτες επαφές με άτομα εκτός Εκκλησίας.

4. Βιβλικά Οφέλη

Η άποψη που επικρατεί στις Εκκλησίες είναι πως άτομα με τάση για σκεπτικισμό θα επηρέαζαν αρνητικά τη βιβλικότητα μιας εκκλησίας. Όμως, υπάρχει και μια σημαντική εκφρασμένη άποψη σύμφωνα με την οποία οι σκεπτικιστές συχνά βοηθούν την Εκκλησία να τονώσει και να ενισχύσει τη βιβλικότητα της. Αρκετές εκκλησίες κατά κανόνα επιλέγουν πολύ ιδιαίτερους τρόπους προσέγγισης και να ερμηνείας της Βίβλου. Τέτοιες εκκλησίες συχνά τείνουν να «προσπερνούν» τμήματα της Βίβλου που είναι δύσκολα ή που προκαλούν αμηχανία ή ακόμη και ντροπή. Το βλέπουμε αυτό στα Αναγνωσματάρια των Εκκλησιών που διαθέτουν τέτοια. Οι σκεπτικιστές, αντίθετα, δείχνουν να έλκονται απ’ τα περισσότερο δύσκολα κομμάτια της Βίβλου και επιμένουν η εκκλησία να στρέψει την προσοχή της και να αφιερώσει χρόνο και σ’ αυτά, αν και κάτι τέτοιο δύσκολα το κάνει η εκκλησία. Οι σκεπτικιστές επιμένουν να ασχολείται η εκκλησία με ολόκληρη τη Βίβλο. Και με τα εύκολα και με τα «στρυφνά/δύστροπα» εδάφια και περικοπές.

5. Βιωματικά Οφέλη

Οι πιστοί που διατηρούν επιφυλάξεις σε διάφορα θέματα πίστης έχουν κατά κανόνα σαφή γνώση και επίγνωση ότι στη ζωή υπάρχουν προβλήματα και μπερδεμένες καταστάσεις. Ένα μεγάλο θέμα για το οποίο παλεύουν να βρουν απαντήσεις είναι το πρόβλημα του πόνου και του κακού. Σαν συνέπεια, αμφισβητούν έντονα τις θριαμβολογικές τάσεις και παρορμήσεις που αφθονούν στις Εκκλησίες και καταβάλουν συνεχείς προσπάθειες να περάσουν το μήνυμα πως η Εκκλησία θα πρέπει να αναγνωρίσει το γεγονός πως ο Θεός συχνά είναι απών και σιωπά μπροστά στα φρικιαστικά βάσανα που υφίστανται κάθε τόσο οι άνθρωποι. Επιμένουν πως η μαρτυρία της Εκκλησίας οφείλει να είναι μια αυθεντική, γνήσια και ειλικρινής αντιμετώπιση που να ταιριάζει με την πραγματική εμπειρία του κόσμου. Καμμιά θριαμβολογία που να μην συνοδεύεται από θρήνο. Οι πιστοί που διατηρούν επιφυλάξεις σε κάποια δύσκολα θέματα τονίζουν πως οι εκδηλώσεις μας θα πρέπει να κινούνται στα πλαίσια της αντικειμενικής πραγματικότητας και να δείχνουν πως παίρνουμε στα σοβαρά τα προβλήματα που βιώνει ο σημερινός άνθρωπος.

6. Απολογητικά Οφέλη

Ο τομέας της Δογματικής υποστηρίζει πως η Απολογητική (υπεράσπιση της πίστης) θα πρέπει να διεξάγεται με βάση τους κανόνες της επιχειρηματολογίας. Η άποψη αυτή είναι σύμπτωμα της αντιμετώπισης-θεώρησης της πίστης σαν απλής διανοητικής συναίνεσης και της Απολογητικής σαν τίποτε περισσότερο από μια δημόσια διανοητική επιχειρηματολογία. Ήταν απόλυτα αναμενόμενο, συνεπώς, σαν αποτέλεσμα αυτών των πρακτικών, να αποτύχουν στα πλαίσια της μετα-νεωτερικότητας.

Σ’ αντίθεση με αυτή την προσέγγιση, οι πιστοί που διατηρούν επιφυλάξεις σε διάφορα θέματα πίστης, δεν φαίνονται να πείθονται ιδιαίτερα από αυτές τις διανοητικές αποδείξεις. Σαν αποτέλεσμα, δείχνουν να προτείνουν, να αντιπροσωπεύουν, μια «καινούργια απολογητική», η οποία θα βασίζεται στην πρόσκληση και συμμετοχή μάλλον παρά στην επιχειρηματολογία. Η πίστη για να έχει κάποιο οποιοδήποτε νόημα, θα πρέπει πρώτα να εφαρμοστεί, να βιωθεί.